“HARDOX®” ГАН УУРХАЙН ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖИЙН НАСЖИЛТЫГ 3 ДАХИН УРТАСГАНА

1878 оноос хойш ган үйлдвэрлэж буй, Стокгольм хотноо төв байртай “SSAB” компани өдгөө дэлхийн 50 гаруй оронд 15,000 ажилтантайгаар үйл ажиллагаа явуулж, жилд 8.8 сая тонн түүхий ган үйлдвэрлэж байна. 

Дэлхийн хүнд үйлдвэрлэлийн салбарт хамгийн том хүлээлт үүсгээд буй Нүүрстөрөгчийг тэглэх шилжилтийг тэд түүчээлж байна. Одоогийн уламжлалт зуухны технологийг халж, цахилгаан нуман зуух (EAF) болон устөрөгчийн технологид суурилсан, хүлэмжийн хийн ялгаралгүй (emission-free) гангаа 2027 оноос эхлэн зах зээлд бүрэн нэвтрүүлж, арилжаалж эхлэх аж. Энэхүү алхам нь олон улсын ESG шалгуурыг хангахаар зорьж буй уул уурхайн компаниудын хувьд маш чухал хөшүүрэг болох юм. 

Hardox ган бүтээмжийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг нь олон улсад нотлогдсоор байна 

2019 оноос зах зээлд нэвтэрсэн Hardox HiAce ган нь зөвхөн механик элэгдлийг тэсвэрлээд зогсохгүй, зэврэлт болон элэгдэл хавсарсан нөхцөлтэй тэмцэхэд зориулагдан тусгайлан инженерчлэгджээ. Нүүрсний уурхайн дээж дээр хийсэн хүрдний туршилтаар (drum tests) Hardox HiAce нь хуурай нөхцөлд AR450 гангаас 30 хувиар илүү үр дүн үзүүлсэн байна. Хамгийн чухал нь, өндөр чийгшилтэй болон зэврэлт үүсгэх орчинд ердийн элэгдэл даах гангаас хэд дахин урт насжилтыг үзүүлжээ. 

Мөн  Hardox 500 Tuf материалаар инженерчлэн хийсэн Caterpillar 793 самосвалын тэвшний бодит кэйсийг танилцуулав. Ингэж тусгайлан инженерчилснээр тэвшний жинг илүү хөнгөн, бүтцийг нь илүү бат бөх болгож чадсан бөгөөд ачааны даацыг 10-20 хувиар нэмэгдүүлж, бүтээмж болон түлшний хэмнэлтийг сайжруулан, өмчлөлийн нийт зардлыг  бодитоор бууруулсан байна. 

“SSAB” нь хэрэглэгчдэд зөвхөн материал нийлүүлээд зогсохгүй, дэлхийн 50 гаруй оронд байрлах орон нутгийн техникийн дэмжлэг үзүүлэх баг болон Техникийн зөвлөх үйлчилгээний төвөөрөө дамжуулан 24/7 цагийн инженерийн туслалцааг үзүүлдэг. Түүнчлэн тэд өөрсдийн патентлагдсан “WearCalc” хэмээх тусгай программыг хөгжүүлсэн бөгөөд үүгээрээ тухайн уурхайн тоног төхөөрөмжийн элэгдэл болон ашиглалтын хугацааг маш нарийвчлалтай урьдчилан тооцоолж өгдөг байна. 

Монгол дахь баталгаат гүүр: Hardox Wearparts Center Ulaanbaatar 

Тус компани дэлхийн 100 гаруй оронд 500 гаруй баталгаат “Hardox Wearparts” төвүүдийн сүлжээг ажиллуулдаг. Монгол Улсын хувьд тус компанийн цорын ганц албан ёсны бөгөөд итгэмжлэгдсэн түнш нь “Зэт Эм И” (ZME) ХХК юм. 

“Оюу Толгой” ХХК-тай байгуулсан гэрээт нийлүүлэлтийн хүрээнд тус компани уурхайн талбайн бодит нөхцөлд яг тохирсон инженерийн нарийн тооцооллыг гүйцэтгэдэг. Улмаар олон улсын хатуу стандартын дагуу өндөр нарийвчлалтай зүсэлт, гагнуур болон бэлдэц үйлдвэрлэлийг дотооддоо чанарын өндөр түвшинд гүйцэтгэж байна. 

SSAB компани "Цахим бүтээгдэхүүний паспорт" (Digital Product Passport)-ыг нэвтрүүлж байна 

Ирээдүйн чиг хандлагын дагуу “SSAB” компани бүтээгдэхүүний гарал үүслийг баталгаажуулах зорилгоор Цахим бүтээгдэхүүний паспорт (Digital Product Passport) системийг нэвтрүүлж байна. Ингэснээр хэрэглэгчид тухайн материалын гарал үүсэл, үйлдвэрлэлийн мэдээлэл, техникийн үзүүлэлт болон тогтвортой хөгжлийн баталгаажуулалтыг шууд шалгах боломж бүрдэж байгаа юм. 

Зохион байгуулагчдын зүгээс Монголын уул уурхайн компаниудад хандан бүтээгдэхүүн, материалыг зөвхөн албан ёсны "Hardox® Wearparts" сүлжээгээр дамжуулан худалдан авч, “Зэт Эм И” (ZME) ХХК-ийн инженерийн мэргэжлийн үйлчилгээг авч байхыг онцгойлон уриаллаа.  

ЙОХАН МҮРСЭЛЛ: “HARDOX®-ИЙН ДУУРАЙМАЛ БҮТЭЭГДЭХҮҮНҮҮД УУРХАЙД ТӨЛӨВЛӨГӨӨТ БУС ЗОГСОЛТЫН ҮЛЭМЖ ХОХИРОЛ АВЧИРДАГ” 

Йохан Мюрсэлл (SSAB компанийн Hardox® бүтээгдэхүүн хариуцсан Менежер) 

- Дуураймал болон оригинал Hardox® гангийн хооронд гүйцэтгэлийн ямар ялгаа байдаг вэ? 

Гол ялгаа нь уурхайн талбай дахь бодит гүйцэтгэл болон ашиглалтын хугацааг нарийн таамаглах боломжид оршдог. Оригинал Hardox® хавтан нь техникийн зааврын дагуу нугалах, зүсэх, механик боловсруулалт хийх, гагнахад маш хялбар байдаг тул цехийн бүтээмжийг дээд зэргээр нэмэгдүүлдэг. Харин чанарын баталгаагүй хуурамч ган нь бүтцийн эвдрэлд хүргэж, улмаар уурхайд зардал өндөртэй төлөвлөгөөт бус зогсолтуудыг үүсгэдэг. Жинхэнэ Hardox®-ийг ашигласнаар уул уурхайн компаниуд элэгдлийн мөчлөгийг нарийн таамаглаж, засвар үйлчилгээний хуваарийг оновчтой болгохоос гадна тоног төхөөрөмжийн найдвартай ажиллагааг 100 хувь хангах боломжтой. 

- Баяжуулах үйлдвэрүүдийн хувьд хүчиллэг зутан болон өндөр температурын нөлөөгөөр элэгдэл эрс хурдасдаг. Hardox® HiAce үүнийг хэрхэн шийдэж байна вэ? 

Hardox® HiAce нь Бринеллийн шаталбараар 450 HBW гэсэн үндсэн хатуулагтайгаас гадна зэврэлт болон өндөр температурт тэсвэртэй чанарыг оновчтой хослуулсан байдаг. Хүчиллэг орчин нь гангийн гадаргууг химийн урвалд оруулж, бүтцийн бүрэн бүтэн байдлыг нь алдагдуулснаар элэгдлийг улам түргэсгэдэг. Hardox® HiAce нь гангийн дэвшилтэт найрлагынхаа ачаар гадаргуугийн бүрэн бүтэн байдал болон голч хатуургаа ердийн элэгдэлд тэсвэртэй гантай харьцуулахад хавьгүй урт хугацаанд хадгалдаг тул ашиглалтын насжилтыг илүү урт, таамаглахад хялбар болгодог. Үүнээс гадна, Hardox® HiAce нь хамгийн багадаа 400°C хүртэлх ажлын температурыг тэсвэрлэх чадвартай тул температурын огцом өсөлтийн сөрөг нөлөөг бууруулж, хүнд нөхцөлд элэгдэх явцыг удаашруулдгаараа давуу талтай. 

- Монгол дахь орон нутгийн албан ёсны түнш болох “Зэт Эм И” (ZME) ХХК-тай хийж буй хамтын ажиллагаагаа Та хэрхэн дүгнэх вэ? 

Дэлхийн жишигт нийцсэн шилдэг технологийг нийлүүлэхэд тухайн бүс нутгийн уул уурхайн онцлог, орчныг сайн мэдэх чадвартай дотоодын инженерүүдтэй хамтрах нь нэн чухал байдаг. Hardox®-ийн ашиглалтын хугацаа нь зөвхөн түүхий эдээс гадна цехийн боловсруулалт, тухайлбал зүсэлт, гагнуурын технологийн зөв горимоос шууд хамаардаг. Бид ZME компаниар дамжуулан Монголын эрс тэс, хүнд нөхцөлд хамгийн оновчтой ажиллах гангийн маркуудыг тусгайлан санал болгож байна. Бүтээгдэхүүний өвөрмөц шинж чанар болон гүйцэтгэлийг нарийн мэддэг дотоодын мэргэжилтнүүд байснаар уурхайнууд бүтээмжээ өсгөж, зардлаа бодитоор хэмнэх боломж бүрддэг. Бид уг хамтын ажиллагаа болон үүнээс хэрэглэгчдэд очиж буй үр өгөөжийг маш өндрөөр үнэлдэг. 

МАРТА МАКИНАЛЛИ: “2027 ОН ГЭХЭД МОНГОЛЫН УУЛ УУРХАЙН КОМПАНИУД ХҮЛЭМЖИЙН ХИЙН ЯЛГАРАЛГҮЙ “НОГООН ГАН”-ИЙГ АШИГЛАХ БОЛОМЖ БҮРДЭНЭ”  

Марта МакИналли (Marta McInally, Борлуулалт хариуцсан захирал, SSAB EAA бүс) 

-Дэлхий даяар тогтвортой хөгжил, ногоон шилжилт рүү эрчимтэй явж байна. Монголын уурхайнууд SSAB-ийн нүүрстөрөгчийн ялгаралгүй "Ногоон ган"-ийг хэзээнээс нэвтрүүлэх боломжтой вэ? 

2027 он гэхэд Монголын уул уурхайн компаниуд манай дараагийн үеийн хүлэмжийн хийн бага ялгаралтай ганг ашиглах боломж бүрдэнэ гэж бид таамаглаж байна. Шведийн Окселосунд (Oxelösund) дахь манай үйлдвэр Цахилгаан нуман зууханд (EAF) суурилсан үйлдвэрлэл рүү шилжиж байгаа бөгөөд 2027 онд ашиглалтад орсноор бид бүх төрлийн бүтээгдэхүүнээ хүлэмжийн хийн ялгаралгүйгээр нийлүүлэх боломжтой болох юм. Үүний зэрэгцээ, SSAB компани Хойд Америкт "SSAB Zero™" бүтээгдэхүүнээ аль хэдийн гаргаад байгаа нь хүлэмжийн хийн бага ялгаралтай ган гэдэг нь ирээдүйн ойлголт байхаа больсныг батлан харуулж байна. Уул уурхайн компаниуд декарбонизаци буюу нүүрстөрөгчийг бууруулахад улам бүр анхаарал хандуулах болсон тул тоног төхөөрөмжийн гүйцэтгэлийг алдагдуулахгүйгээр утааг бууруулахад туслах гангийн шийдлээрээ Монгол улсын ногоон шилжилтийг дэмжин ажиллахыг бид тэсэн ядан хүлээж байна.  

-Монгол шиг цаг уурын эрс тэс уур амьсгалтай нөхцөлд Hardox ган хэр тэсвэртэй вэ? 

Эрс тэс хүйтэн бол элэгдэл даах гангийн гүйцэтгэлийг шалгадаг хамгийн том шалгууруудын нэг юм. Температур тэгээс доош хэм рүү эрс буурах үед хатааж зүгшрүүлсэн (quenched and tempered) ган болгон уян хатан чанараа хадгалж чаддаггүй. Hardox бол үүнээс өөр. Химийн цэвэр найрлага, онцгой цэвэр гангийн бүтэц болон дэлхийн жишигт нийцсэн үйлдвэрлэлийн процессын ачаар Hardox ган нь тэгээс доошхи эрс тэс хүйтэн нөхцөлд ч гайхалтай уян хатан чанар болон цууралт тэсвэрлэх чадварыг үзүүлдэг.  

СЯОЮАНЬ ЛИ: “HARDOX ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖИЙН ЭД АНГИЙН НАСЖИЛТЫГ УРТАСГАЖ, УУЛ УУРХАЙН БҮТЭЭМЖИЙГ ДЭЭД ЦЭГТ НЬ ХҮРГЭДЭГ ” 

Сяоюань Ли (Xiaoyuan Li, MSc, Ази, Номхон далай, Австралийн бүсийн Техникийн ахлах зөвлөх, SSAB) 

Уурхайнууд тээрмийн хуяг болон элэгдлийн доторлогооны материалыг Hardox-оор шинэчилснээр насжилтыг хэд дахин уртасгах боломжтой вэ? 

Энэ нь тухайн уурхайн ажиллагааны нөхцөл, олборлож буй хүдрийн шинж чанараас шууд хамаардаг. Жишээ нь, тодорхой нөхцөлд ердийн AR 450 гангаас Hardox 500 руу шилжихэд элэгдлийн хугацаа шууд 50%-иар нэмэгддэг бол Hardox 600 руу ахиулан шинэчилснээр ашиглалтын хугацааг 3 дахин уртасгах боломжтой. Уурхайн талбайн нөхцөлийг нарийн судалж, зөв инженерийн шийдлийг хэрэгжүүлбэл асар их зардлыг хэмнэх боломжтой.  

 Hardox ган нь тоног төхөөрөмжийн өөрийн жинг бууруулахын зэрэгцээ ачааны даацыг (Payload) хэрхэн нэмэгдүүлдэг вэ?  

Ердийн ганг Hardox эсвэл Strenx зэрэг дээд зэргийн өндөр бат бэх гангаар солих үед мөрддөг "Алтан дүрэм" (Rule of thumb) SSAB компанийн өөрийн патентлагдсан тооцооллын программ хангамж гэж бий. Жишээ нь,  ердийн зөөлөн гангаас Strenx 700 ган руу шилжсэнээр бүтцийн бүрэн бүтэн байдлыг алдагдуулахгүйгээр хавтангийн зузааныг 30 хүртэлх хувиар шууд нимгэлэх боломжтой юм.SSAB-ийн Knowledge Service Center нь тоног төхөөрөмжийн зураг төсөлд дүн шинжилгээ хийж, шинэчлэх санал зөвлөмж гаргахад тусалж чадна. Самосвалын тэвш эсвэл экскаваторын шанагны жинг бууруулах нь цэвэр ачааны даацыг (payload) шууд нэмэгдүүлж, түлшний зарцуулалтыг бууруулдаг бөгөөд ингэснээр уул уурхайн бүтээмжийг дээд цэгт нь хүргэдэг.