Бодлого, институтийн хүчин зүйл ГШХО татахад сул тал болж байна

2022-05-18

 

Салбарын яамны захиалгаар Европын Сэргээн Босголт, Хөгжлийн Банкны санхүүжилтээр Адам Смит Интернэйшнл байгууллага “Монгол Улсын Уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулалтын орчны жишиг судалгаа”-г боловсруулан гаргасан байна. Энэхүү судалгааны үр дүнг танилцуулах хэлэлцүүлэг, семинарыг (2022.05.17) зохион байгууллаа. Тус судалгаа  нь  Монгол Улсын уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн нөхцөл байдал, цаашид хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаарх саналуудыг тодорхойлох зорилготой юм.

Тус судалгааны үр дүнд хөрөнгө оруулалтын орчинд тулгамдаж буй сул талуудыг гурван хүрээнд хувааж авч үзжээ. Үүнд нийгэм-эдийн засаг, бодлого-институт, нийлүүлэлт, үйлдвэрлэлийн шинжтэй зэрэг хүчин зүйл багтана.

Нийгэм, эдийн засгийн хүрээнд авч үзвэл улс төрийн тогтворгүй байдал, өөрийн хөрөнгийн өртөг өндөр, өр зээл, баялгийн үндсэрхэг үзэл болон авлига ихтэй зэргийг дурджээ.

Нийлүүлэлт, үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлд, эдийн засаг цөөн тооны том уурхайнуудаас хамааралтай. Хайгуулын ажил эрчимтэй буурснаас гадна хайгуулаас уурхай болон хөгжих үе шатууд илүү урт хугацаа шаарддаг. Судалгаа, хөгжүүлэлтэд хөрөнгө оруулалт дутмаг. Дэд бүтэц, эрчим хүчний хангамж сулаас гадна хил нэвтрэлт удааширсан. Далайд гарцгүй, үйлдвэрлэлийн зардал харьцангуй өндөр зэргийг оруулжээ.

Дээрх хоёр хүчин зүйлээс илүү чухал сэдэв болох бодлого, институтийн хүчин зүйлд, хууль эрх зүйн зохицуулалт, бодлогын тогтолцоо сул, уул уурхайн татварын хувь хэмжээ, ялангуяа АМНАТ-ийн хувь хэмжээ тогтворгүй/байнга өөрчлөгддөг. Төрөөс уул уурхайн орлогын менежментийг сул хийж байна. Засгийн газрын бодлогын залгамж халаа сул байгаагийн сацуу уул уурхайн салбарт хөрөнгө оруулалтыг татах Засгийн газрын агентлаг, бүтэц дутмаг. Хөрөнгө оруулагчтай олон удаа маргаан үүсгэсэн зэргийг дурджээ. Оюутолгой төсөлтэй холбоотой эерэг мэдээлэл түгж байгаа нь сайн хэрэг боловч үүнээс өөр хөрөнгө оруулалтыг татах сайн жишээнүүд цөөн байгаа ажээ. Бодлого, институтийн хүчин зүйл нь зөвхөн дотоодоос хамааралтай, өөрсдөө сайжруулах боломжтой зүйлс гэдгээрээ онцлог болохыг судалгааг гүйцэтгэсэн багийн ахлагч Рон Смит онцоллоо.

Судалгааг 2021 оноос эхлүүлсэн бөгөөд Канадын Фрэйзер Институтийн судалгааны аргачлалд тулгуурлан хийсэн байна.

Манай улс байгалийн баялаг ихтэй, нөөц бололцоотой орон боловч геологийн дата мэдээллийн хүртээмж сул байгааг семинарын үеэр онцоллоо.

Мөн энэхүү судалгааны үр дүнг гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг шинэчлэн найруулах ажлын хэсэгт танилцуулах болно гэдгийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд О.Батнайрамдал уламжлав. Мөн тэрбээр ирэх долоо хоногоос Засгийн газар сонгон шалгаруулалтын шинэчилсэн журмаар хайгуулын талбайг tender.gov.mn-ээр дамжуулан зарлах тухай тэмдэглэлээ. Ингээд талбай зарлагдсанаас хойш гуч хоногийн хугацаанд сонирхсон аж ахуйн нэгжүүд саналаа ирүүлсний дараа үнэлгээний ажил эхлэх ажээ.

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 7 цаг 45 мин
    УИХ-ын хаврын чуулганы хаалтын өдрийн хуралдаанаар Газрын тосны бүтээгдэхүүний тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг (2022.07.06) хэлэлцлээ. Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг танилцуулсан. Байнгын хорооны хуралдаанаар хуулийн төслийг хэлэлцэх үед УИХ-ын гишүүн Б.Баттөмөр Монгол Улсад үр ашигтай өөрчлөлт авчрах сайн талтай тул дэмжиж байгаа, боломж нээхийн хэрээр хараат байдал нэмэгдэх эрсдэл байгааг анхаарах, хуурамч шатахууны асуудал дээр бусад шатахуунтай татварын ижил нөхцөл, шаардлага тавих, УИХ-ын гишүүн М.Оюунчимэг хуулинд нэмэлт оруулахдаа олон улсын нөхцөл байдлыг анхаарч, сөрөг нөлөөлөл үүсэхээс сэргийлэх, дотоодын зах зээлээ болон аж ахуйн нэгжүүдээ хамгаалж, зах зээлийн зарчмаар явуулан гэрээ, хэлэлцээрээ сайн хийвэл тийзний үнэ буурах эерэг нөлөөтэй гэсэн саналыг хэлсэн гэлээ.
  • 11 цаг 9 мин
    Тулгар төрийн 2230, 2231, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 815, 816, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 110, 111, Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх зарлиг гарган нэр бүхий хүмүүсийг төрийн дээд цол, одон, медалиар шагнасан юм. Уул уурхайн салбараас “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн Хөдөлмөрийн баатар боллоо. “Уул уурхайн технологи, эдийн засаг, экологи” эрдэм судлалын цогц долоон боть бүтээлд Монгол улсын Төрийн шагнал хүртээжээ. 
  • 11 цаг 24 мин
    Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Бүгд Найрамдах Сингапур Улсад хийж буй албан ёсны айлчлалынхаа хүрээнд энэ сарын 7-ны өдөр Сингапурын Темасек олон улсын санд зочилж, тус сангийн үйл ажиллагаатай танилцан Гүйцэтгэх захирал Нг Бүн Хонг, орлогч захирал Бенедикт Чеонг нартай уулзав.
  • 12 цаг 22 мин
    “Mongolia Mining” Олон улсын уул уурхайн үзэсгэлэнгийн 11 дэх удаагийн арга хэмжээ 2022 оны есдүгээр сарын 21-23-ны өдрүүдэд гурван өдрийн турш Степпе Арена буюу Мөсөн Өргөөнд зохион байгуулагдана. Энэ удаагийн үзэсгэлэнд уул уурхайн салбарын дэлхийд тэргүүлэх технологийг гурван өдрийн турш дэлгэн харуулахаас гадна, эрдэс баялгийн салбарт төрөөс баримтлах бодлого, холбогдох хуулиуд, Монгол улсад хэрэгжих уул уурхай дэд бүтцийн төслүүд сэдвээр семинарууд болон тоног төхөөрөмжийн үзүүлэх тоглолтууд зохион байгуулагдана.
  • Уржигдар 11 цаг 58 мин
    Дэлхийн Уул уурхайн конгресс (ДУУК)-ын Олон улсын зохион байгуулах хороо (ОУЗБХ)-ны 103 дугаар хуралдаан 2022 оны долдугаар сарын 12-нд Монгол улсад зохион байгуулагдах гэж байна. Дэлхийн уул уурхайн Конгресс нь уул уурхайн техник, технологийн хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлдог НҮБ-д бүртгэлтэй олон улсын мэргэжлийн байгууллага юм. 1958 онд Польшийн профессор Б.Крупински санаачлан байгуулсан энэ байгууллагад 1967 оноос Монголын төлөөлөгчид Конгрессын хуралдаануудад оролцож ирсэн.