Эрдэс баялгийн биржийн талаар судлаачид хэлэлцэв

2021-05-04 13:47

2014 онд УИХ-аас баталсан Төрөөс эрдэс баялгийн салбарт баримтлах бодлогын баримт бичигт  “Экспортыг нэгдсэн бодлогоор зохицуулах зорилгоор Эрдэс баялгийн бирж байгуулах” хэмээн тусгасан. Хэдийгээр олон жил яригдаж байгаа ч ийм биржтэй болох цаг тулгарч байгааг зарим судлаачид  илэрхийлж байгаа бол зарим нь “одоо цаг нь биш” гэсэн байр суурьтай байна. Эрдэс баялгийн биржийн тухай хуулийн төсөл, үзэл баримтлалыг боловсруулах Ажлын хэсэг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яаманд байгуулагдан ажиллаж байна. УУХҮ-ийн сайдын зөвлөх Р.Очбадрахаар ахлуулсан Ажлын хэсэг тус биржийн тухай хуулийн үзэл баримтлалыг боловсруулах зэргээр ажил урагштай явааг саяхан дуулгасан юм. Эрдэс баялгийн бирж байгуулах талаар “Mongolian Mining Club”-аас зохион байгуулсан (2021.05.03) цахим хэлэлцүүлэгт  уул уурхайн салбарын төлөөллүүд оролцож бирж байгуулах эсэх талаар өөрсдийн санал бодлоо уралдууллаа.  

Зөвлөх Р.Очбадрах “Эрдэс баялгийн биржийн хуулийн төслийн гол зорилго нь төрийн өмчит уул уурхайн компаниудын бүтээгдэхүүнийг дэлхийн зах зээлийн үнээр,  хувийн хэвшлийн компаниудаас хямд борлуулж, АМНАТ бага төлж байгааг халахад чиглэж байгаа” хэмээн тодотголоо. Түүний ярьж буйгаар, уг хуулийн төслийг тавдугаар сард салбарын мэргэжлийн холбоод, судлаачдаар хэлэлцүүлэх аж. “Энержи Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирал Г.Батцэнгэл “Биржийн тухай хуулийн төслийн зорилгыг  тодорхой болгох шаардлагатай гээд уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт, уналтаас ашиг хийдэг, блокчейн технологи ашиглах боломжтой талаас нь, эсхүл Монголын Хөрөнгийн биржийн дэд бүтцэд тулгуурлан эхний ээлжинд уул уурхайн бэлэн бүтээгдэхүүнээ борлуулдаг байхаар хийх үү гэдгээ ойлгомжтой болгох хэрэгтэй” гэсэн юм. Тус биржийг болж өгвөл блокчейн технологи дээр платформ хийж, крипто валютаар арилжаалах шаардлагатай гэдгийг зарим судлаач ч хэлж байв. Ингэвэл олон харилцагчтай болж эрэлтийг үүсгэх боломжтой аж.  МУУҮА-ын Ерөнхийлөгч асан Н.Алгаа,  биржээр дамжуулан хувийн аж ахуйн нэгжүүдийн борлуулалтын гэрээнд хяналт тавих, АМНАТ-ыг өндөр авч, татвар төлбөрийн дарамтад оруулах эрсдэлтэйг сануулсан юм.  Юутай ч Эрдэс баялгийн биржийн тухай хууль батлахаас өмнө ТЭЗҮ, холбогдох туршилт судалгааг хийх шаардлагатай гэдэг дээр хэлэлцүүлэгт оролцогчид байр сууриа илэрхийлэв.

Түүнчлэн Эрдэс баялгийн биржийг уул уурхайн гаралтай бүтээгдэхүүний бирж гэж нэрлэх нь зүйтэй гэх хүмүүс ч байна. Олон улсын туршлагаар бол Эрдэс баялгийн бирж нь Хөрөнгийн биржээс ялгаатай, бие даасан үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд өндөр үр өгөөжтэй ажилладаг. Төрийн өмчит уул уурхайн бирж байгуулахаар бол наанадаж 5 жил тогтвортой ажилласны дараа төрийн хувьцааны тодорхой хувийг Хөрөнгийн биржээр арилжаад  төр хувийн хэвшлийн  хамтын ажиллагааг зохистой хөгжүүлэх хэрэгтэй хэмээн зарим судлаач хэлж байна. Хэдийгээр барууны өндөр хөгжилтэй орнуудад Эрдэс баялгийн бирж нь ихэнхдээ 100%-ийн хувийн өмчлөлтэй, өөрөөр хэлбэл төр хувийн хэвшлийн оролцоотой байдаг. Харин Монгол Улсад төрийн өмчит “Эрдэнэс Монгол” компани Эрдэс баялгийн бирж байгуулах санаачлагыг хэдэн жилийн өмнөөс гаргаж, нэг цонхны бодлогоор төрийн өмчит компаниудын нүүрсийг борлуулах чиглэлээр түлхүү ажиллана гэдэг.

Төр, хувийн  хэвшлийн хамтарсан хөрөнгө оруулалт бүхий “Монголын Эрдэс баялгийн бирж” ХХК-ийг  “Эрдэнэс Монгол” компани хувийн хэвшлийн “МСХ клиринг” ХХК-тай хамтран 2019 оны зургадугаар сард байгуулсан юм. Тус компани нь уул уурхайн салбарын түүхий эдийн экспортыг зохицуулалттай, зохион байгуулалттай зах зээлээр дамжуулан нээлттэй, ил тод хэлбэрээр арилжаалах, олон улсын жишигт нийцсэн зах зээл бий болгох зорилготой  ажиллаж байна.  Тус компанийн ТУЗ-ийн анхдугаар хурлаар төслийн төлөвлөгөөгөө баталж, үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.  

Г.Идэр 
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 4 цаг 43 минутын өмнө
    Улсын  тусгай хамгаалалттай газрын ангиллыг шинэчлэн тогтоох тухай УИХ-ын 1995 оны 26 дугаар тогтоолд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах  хуулийн  төслийг УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн өргөн барьж буйгаа (2021.05.14) онцоллоо. Улсын тусгай хамгаалалттай газрын ангиллыг шинэчлэн тогтоох зайлшгүй шаардлагатай байгааг тэрээр  тодотгоод  хуулийн төсөлд Архангай аймгийн Өндөр-Улаан, Тариат, Жаргалан сумдын Далтын нуруу, Шаргачин голын ай савыг тусгай хамгаалалтад авахаар тусгасан гэлээ.  Тус бүс нутагт байгалийн унаган төрхийг хадгалах, экологийн тэнцвэрт байдлыг хангахаас гадна хөдөө аж ахуйн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулах боломж бүрдэнэ гэж хуулийн төсөл боловсруулагчид үзжээ.  Эдгээр  нь ураны маргаантай бүс нутаг байж ирсэн юм.
  • 5 цаг 43 минутын өмнө
    Оюутолгойн 66 хувийг эзэмшигч “Туркойз хилл ресурс” компани лхагва гарагт 2021 оны нэгдүгээр улирлын санхүү, үйл ажиллагааны тайлангаа танилцууллаа. Оюутолгойн уурхай оны эхний гурван сард 45.449 тонн зэс, 145.656 унц алт олборложээ. Энэ нь 2020 оны мөн үеийнхээс зэсийн олборлолт 29, алтны олборлолт 461.5 хувиар тус тус өссөн үзүүлэлт бөгөөд “Туркойз хилл ресурс” компани оны эхний улиралд 526.5 сая ам.долларын орлого олсон нь өмнөх оны нэгдүгээр улиралтай харьцуулахад 302.8 хувиар өссөн байна. Оюутолгойн олборлолт, үйл ажиллагаа сайн гүйцэтгэлтэй байж, дэлхийн зах зээл дээрх зэс, алтны ханш өссөн нь орлогын хэмжээ ийнхүү нэмэгдэхэд нөлөөлжээ.
  • 7 цаг 5 минутын өмнө
    Түүхэн дээд үзүүлэлтэд хүрч өсөөд буй төмрийн хүдрийн ханш пүрэв гаригт 9.5%-иар буурчээ. Тухайн өдөр Далианы түүхий эдийн бирж дээр төмрийн хүдрийн гэрээт үнэ 7.5%-иар буурч 1217 юанийн (188.66 ам.доллар) ханштай хаагдсан байна. Тус бирж дээрх төмрийн хүдрийн үнэ тавдугаар сарын эхнээс 23%-иар өсчээ. Түүнчлэн, өчигдөр Хятадын зах зээл дээр коксжих нүүрсний үнэ 1988 юань хүрч 3.9%-иар буурсан байна. Лхагва гаригт БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлөөс, түүхий эдийн ханш огцом өсч буйн улмаас эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хадгалах үүднээс мөнгө-зээлийн болон бусад санхүүгийн бодлогуудын зохицуулалтыг чангатгана гэдгээ мэдэгдсэн билээ. 
  • Өчигдөр 17 цаг 33 минутад
    Тавдугаар сарын 13-ны байдлаар, Нарийнсухайтын бүлэг орд дахь "Монголын Алт" компанийн уурхайгаас 747 ажилтан вакцинд хамрагдаж байна. Үүнээс I тунд 734 ажилтан хамрагдаж 98%-ийн гүйцэтгэлтэй бол II тунгийн хувьд 669 ажилтан хамрагдаж 90%-ийн гүйцэтгэлтэй байгаа аж. “Саусгоби Сэндс” компанийн нийт 230 ажилтан II тунд хамрагдаж мөн адил 98%-ийн гүйцэтгэлтэй байна. Түүнчлэн, вакцинжуулалтад бүрэн хамрагдаж дуусан хэд хэдэн уурхай бий. Тухайлбал, “Энержи ресурс” компанийн Ухаа худаг уурхайн үндсэн ба туслан гүйцэтгэгч нийт 2600 гаруй ажиллагсад вакцины II тунд бүрэн хамрагдаж дуусчээ.
  • Өчигдөр 13 цаг 42 минутад
    Дэлхийн хэмжээнд нүүрстөрөгчгүй технологид шилжилтэд зэс, никель, кобальт, лити болон бусад металын нийлүүлэлтийг хангахын тулд ойрын 13 жилд  уул уурхайн компаниуд нийт 1.7 их наяд ам.долларын хөрөнгө оруулах шаардлагатай. Ийм тооцоолол Их Британийн “Wood Mackenzie” байгууллагын судалгаагаар гарчээ. Тус судалгааг удирдсан Жулиан Кеттл “2050-2060 он гэхэд олон орнууд нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаас бүрэн ангижрах зорилттой. Үүний тулд дотоод шаталтат хөдөлгүүртэй ердийн машиныг цахилгаан машинаар солих, сэргээгдэх эх үүсвэрт суурилсан эрчим хүчний системийг суурилуулах хэрэгтэй болно. Ногоон эрчим хүчийг “хуримтлуулахад” асар их хөрөнгө зарцуулна. Энэ бүгд металын эрэлтийг огцом нэмэгдүүлнэ” хэмээжээ.