Ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний "МОНВАЛ" хороо байгуулагдлаа

2021-04-02 10:44

Монгол Улсын урт ба дунд хугацааны хөгжлийн хөтөлбөрт тусгагдсан хөгжлийн тэргүүлэх салбарын нэг нь уул уурхай. Энэ утгаараа ашигт малтмалын орд, уул уурхайн ашиглалтыг олон улсын түвшинд хүргэх, түүхий эдийн борлуулалтын зах зээлийг өргөжүүлэх нь уул уурхайн салбарыг хөгжүүлэх тэргүүлэх зорилго, зорилт юм. Уг зорилтын хүрээнд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн аргачлалаар  ашигт малтмалын нөөцийг үнэлж тайлагнан  уул уурхайн хөрөнгийн үнэлгээг  хийхээр  ажиллаж байна.  

Өөрөөр хэлбэл, олон улсын болон дотоодын хөрөнгийн зах зээлд уул уурхай, хайгуулын салбарт хөрөнгө оруулалтыг татах, уул уурхайн салбарын бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн борлуулалтын үнэ ханшийг олон улсын зах зээлийн түвшинд ойртуулахад олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн үнэлгээний үйл ажиллагаа, үнэлгээ хийх аргачлалыг бий болгох хэрэгцээ шаардлага  бий.  

Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн аргачлалаар ашигт малтмалын нөөц, уул уурхай, орд газрын үнэлгээг хийдэг болсноор  Монголын уул уурхайн компаниудад итгэх гадаадын хөрөнгө оруулагчдын  итгэл, үнэмшил нэмэгдэнэ. Уул уурхайн салбар дахь  гадаадын хөрөнгө оруулалт ч идэвхжих юм. Түүнчлэн дотоодын  компаниудад  олон улсын хөрөнгийн зах зээлд гарах  нөхцөл бүрдэж байна. Ингэснээр хөрөнгийн зах зээл хөгжих боломж нээгдэнэ.  

Монгол Улсын ашигт малтмалын нөө­цийн үнэлгээ, ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээнд тавигддаг нийтлэг шаардлагыг олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэм хэмжээнд шинэчлэх, боловсруулах ажлыг  2011 оноос хэд хэдэн үе шаттайгаар хэрэгжүүлж  эхэлсэн. 
Эхний үе шатанд, 2014 онд боловсруулсан Монгол Улсын ашигт малтмалын нөөцийн үнэлгээ, тайлагналын “MRC Code”-ыг Олон улсын нөөц, баялгийг тайлагнах стандартын хороо (CRIRSCO)-нд бүртгүүлэн  нөөцийн тайлагналын олон улсын хэм хэмжээнд нэгджээ. 

Ашигт малтмалын тайлагналын код, стандарт, зааврыг өөрийн улс орноороо дамжуулан дэлхий даяар хөгжүүлэх үүргийг CRIRSCO хороо хэрэгжүүлдэг. Гишүүнээр Австрали-Азийн (JORC), Бразилийн (CBRR), Чилийн (Үндэсний хороо), Канадын (CIM), Европын холбооны  (PERC), ОХУ-ын (NAEN), Өмнөд Африкийн (SAMREC), АНУ-ын (SME), Энэтхэгийн (NACRI), Колумбын (CCRR), Казакстаны  (KAZRC), Монголын (MPIGM), Туркийн (UMREK), Индонезийн (KOMBERS_KCMI) зэрэг байгууллага  нэгдээд  байна. (Эх сурвалж: http://www.crirsco.com/background.asp) 

Тэгвэл  Монгол Улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ Кодексийг боловсруулсан нь хоёрдугаар үе шатны ажилд багтана.  Монгол Улсын Санхүүгийн зохицуулах хорооны Ажлын албаны даргын 2019 оны 330 тоот тушаалаар МОНВАЛ Кодексыг боловсруулах Ажлын хэсгийг байгуулсан. Ажлын хэсэг нь Санхүүгийн зохицуулах хороо, Монголбанк, Сангийн яам, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Татварын ерөнхий газар, “Монголын хөрөнгийн бирж” ТӨХК, “Монголын үнэт цаасны бирж” ХК, Монголын геологи, уул уурхайн мэргэжлийн институт, Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институт, Австрали–Монголын Эрдэс баялгийн салбарын хамтын ажиллагааны хөтөлбөр (AMEP)-ийн төлөөллийн бүрэлдэхүүнээс бүрджээ.

МОНВАЛ Кодекс: олон улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний стандартын загварт (IMVAL Загвар) заасан үндсэн зарчим, шаардлагуудад нийцсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын хэмжээнд түгээмэл ашиглаж байгаа Австрали-Азийн (the VALMIN Code), Канадын (the CIMVAL Code), Өмнөд Африкийн (the SAMVAL Code), АНУ-ын (the SME Valuation Guidelines) кодексуудын нэг адил IMVAL загвартай нийцтэй байдлаар боловсруулсан байна.

Тэмдэглэн хэлэхэд, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэргэжлийн байгууллага, олон улсад зөвшөөрөгдсөн үнэлгээний, тайлагналд дараах зарчмын шаардлагыг тавьдаг. Үүнд: 

1. Мэргэжлийн бие даасан байх,
2. Мэргэжлийн хараат бус байх,
3. Мэргэжлийн өндөр ёс зүй, ур чадвартай гишүүдийг 
    эгнээндээ нэгтгэсэн байх,
4. Олон улсад тухайн орноо төлөөлөх чадвар бүхий 
    мэргэжлийн байгууллага байх

   
Монгол Улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ Кодекст дараах хоёр зарчмыг олон улсад тавигддаг шаардлагын дагуу тусгажээ. Үүнд: 

•    МОНВАЛ Кодексыг хараат бус, бие даасан, мэргэжлийн өндөр ёс зүй, ур чадварыг бий болгох зарчмыг ханган шинэчлэн сайжруулах, олон нийтэд таниулан сурталчлахад чиг үүргийг МОНВАЛ ХОРОО хэрэгжүүлнэ.
•    МОНВАЛ Кодексын хороо нь уул уурхайн болон хөрөнгийн үнэлгээний чиглэлийн мэргэжлийн төрийн бус байгууллагын төлөөллөөс бүрдэнэ. 

МОНВАЛ Кодексын 1.2-т заасны дагуу Олон улсын нөөц, баялгийг тайлагнах стандартын хороо (CRIRSCO)-ны албан ёсны гишүүн Монголын геологи, уул уурхайн мэргэжлийн институт (2014), Үнэлгээний олон улсын стандартын консул (IVSC)-ийн албан ёсны гишүүн Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институт (1997) мэргэжлийн төрийн бус байгууллагууд хамтран ажиллах санамж бичгийг 2021 оны хоёрдугаар сарын 5-ны өдөр үзэглэн, Ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ хороог байгуулсан юм. 
Хорооны анхны хурлаар хорооны бүтэц бүрэлдэхүүн, дүрэм журмыг олон улсын жишгээр боловсруулах, олон нийтэд кодексыг таниулан сурталчлах, олон улсын IMVAL хороонд МОНВАЛ Кодексыг хүлээн зөвшөөрүүлэн бүртгүүлэх ажлыг явуулахаар шийдвэрлэн, үйл ажиллагаагаа эхлээд байна. Тус хорооны даргаар уул уурхайн үнэлгээний чиглэлээр олон улсын эрх бүхий эрдэс баялгийн эдийн засагч, геологич П.Саранчимэгийг, дэд даргаар Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институтийн Гүйцэтгэх захирал, тэргүүлэх үнэлгээчин Б.Энхболдыг тус тус сонгон ажиллаж байна.

МОНВАЛ хорооны үндсэн зорилго нь ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний суурь баримт бичиг болох МонВал Кодексыг баталж, олон улсын холбогдох мэргэжлийн байгууллага IMVAL хорооны гишүүнчлэлтэй болгох замаар МонВал Кодексын олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөх байдлыг хангах явдал юм. Түүнчлэн төрийн болон төрийн бус байгууллагуудын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, санхүүгийн болон хөрөнгийн зах зээл, геологи уул уурхайн салбар, бусад хамаарах салбарууд хоорондын хууль эрх зүйн хэрэгжилт, уялдаа хамаарлыг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлэх, мөн тухайн салбарууд хоорондын ашигт малтмалын орд газар, хөрөнгийн үнэлгээний асуудлыг олон улсын жишигт нийцүүлэн хөгжүүлэх, хэрэгжүүлэхэд тулгамдаж буй саад бэрхшээлийг арилгахад чиглэ­сэн арга хэмжээг авахад орших аж. Цаашид хуулийн хүрээнд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Сангийн яам, Санхүүгийн зохицуу­лах хороо, энэ чиглэлийн төрийн бус байгууллагуудтай хамтран ажиллахаар төлөвлөөд байна. 

Онцлон тэмдэглэхэд, IMVAL хороо нь олон улс орнуудын үндэсний кодуудын уялдаа холбоо, нийцтэй байдалд дэмжлэг үзүүлэн, кодтой холбоотой гарч буй асуудлаар олон улсын хэлэлцүүлэг зохион байгуулан боловсронгуй болгоход анхаарч ажилладаг олон улсын байгууллага юм. IMVAL хорооны гишүүн нь 2021 оны гуравдугаар  сарын байдлаар Австралийн (VALMIN), Канадын (CIMVAL), Өмнөд Африкийн (SAMVAL), АНУ-ын (SME and IIMA) зэрэг оронд багтаж байгаа бөгөөд тэдгээр орны  кодексууд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн байдаг юм. 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 13 цаг 36 минутын өмнө
    Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн үндэсний тогтолцоог төгөлдөржүүлэх, хүний аюулгүй байдлын соёлыг нэмэгдүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруулж буй “Нэн түрүүнд ХАБ” (Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал) бага хурал нь “Аюулгүй байдал ба Ковид-19” уриан дор 2021 оны 10-р сарын 21, 22-ны өдрүүдэд цахимаар зохион байгуулагдах гэж байна.
  • Уржигдар 17 цаг 21 минутад
    Брэнт маркийн газрын тосны ханш 86.04 ам.доллар/баррель болж 2018 оны аравдугаар сараас хойших хамгийн дээд түвшинд хүрлээ. Дэлхийн зах зээлд байгалийн хий, нүүрсний үнэ нэмэгдсэнээс үүдэлтэйгээр дизель генераторуудын эрчим хүч үйлдвэрлэл нэмэгдэх болсон байна. Үүнээс үүдэн энэ оны дөрөвдүгээр улиралд газрын тосны эрэлтг 450 мянган баррель/өдөр-өөр нэмэгдэж болзошгүй байна. 
  • Уржигдар 14 цаг 43 минутад
    Монголын тал түүнчлэн аж ахуйн нэгжүүд нүүрсний худалдааны урт хугацааны гэрээ байгуулахад дэмжлэг үзүүлэх, Гашуунсухайт, Шивээхүрэн боомтоор чингэлгээр нүүрс тээвэрлэхийг нэмэгдүүлэх, Гашуунсухайт, Бичигт, Ханги, Шивээхүрэн чиглэлээр хоёр улсын хооронд төмөр замаар харилцан холбогдох ажлыг эрчимжүүлэх саналтай байгаагаа хурлын үеэр илэрхийлсэн юм. Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын төмөр замын улсын хил огтлолцлын цэгийг хоёр улсын холбогдох аж ахуйн нэгжүүд тохиролцсонд баяртай байгаагаа талууд илэрхийлж, уг тохиролцоог ГХЯ-дын шугамаар шуурхай баталгаажуулж, төмөр замыг холбох дэд бүтцийн байгууламжийг барихад идэвхтэй хамтран ажиллах нь чухал болохыг тэмдэглэлээ. 
  • Уржигдар 14 цаг 25 минутад
    Элчин сайд Т.Бадрал, Шивээхүрэн-Сэхээ боомт нь хоёр орны худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд чухал үүрэгтэй боомт гэдгийг онцолж, хоёр талын худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэх боломжийг бүрэн дүүрэн ашиглах чиглэлээр идэвх, санаачилгатай ажиллаж, нэг өдөрт хил нэвтрэх тээврийн хэрэгслийн тоог 400 хүргэх зорилт дэвшүүлэхийг санал болгов. Альшаа аймгийн дэд дарга Цэцэн, Монгол Улстай хийж буй худалдааны эргэлт, барааны төрлийг нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байгаа илэрхийлж, тус аймгаас Монгол Улсын Баянхонгор аймагт 728 мянган юанийн буцалтгүй тусламж үзүүлж буйгаа мэдэгдэв.
  • Уржигдар 13 цаг 01 минутад
    Жил бүрийн намар Монгол банк ирэх оны мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлээ УИХ-аар батлуулдаг. Энэ дагуу Төрөөс  мөнгөний бодлогын талаар 2022 онд баримтлах үндсэн чиглэлийн төслийг тус банк УИХ-д өргөн барьсан билээ. Энэ талаар Монгол банкны Ерөнхийлөгч Б.Лхагвасүрэн болон холбогдох албаны хүмүүс өнөөдөр сэтгүүлчдэд мэдээлэл өглөө. Ковид 19 цар тахлын нөлөөгөөр 2020 онд  дэлхийн эдийн засаг огцом уналтад орсон. Гэхдээ 2020 оны сүүлээс эхлэн хөгжингүй орнуудын эдийн засаг, санхүүгийн зах зээл идэвхжиж, зах зээлд оролцогчдын хүлээлт сайжирч, сэргэлт гарч байна.