Алтны салбар цар тахлыг сөрөн хөгжиж байна

2021-03-31 11:30

Б.Төгсбилэгт

Алтны салбарын хөгжил зах зээлийн зөв голдиролд орлоо. 2020 онд Монгол Улсын алтны экспорт дээд оргилдоо хүрснийг бид мэднэ. Ингэснээр алтны салбар экспортын орлогын үзүүлэлтээр нүүрс, зэсийн салбартай мөр зэрэгцэх хэмжээнд ирлээ. Өнгөрсөн онд тохиосон экспортын дээд амжилт нь алтны ханшийн оргил үе,   цар тахлын амаргүй жилтэй давхцсанаараа манай улсад ихээхэн ашиг тусаа өглөө. Алт нь цар тахлын хүнд үед валютын нөөц бүрдүүлж, төгрөгийн тогтвортой байдлын баталгаа болж буй гэдэгтэй маргах хүн үгүй биз ээ. Тэгвэл энэ салбарт үр ашигтай нөөцийг нэмэгдүүлэх, улмаар олборлолтыг өсгөхийн сацуу Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр байгуулах шаардлага тулгарч байна. Яг энэ чиглэлд Засгийн газар идэвхийлэн ажиллаж байгаа юм.

Зах зээл дээр алтны ханш хэзээ ч ийм сайн байсангүй. Өнгөрсөн оны наймдугаар сард алтны ханш 2011 оны оргил түвшинг давж, 2067 ам.доллар/унц-д хүрч өссөн. Улмаар 2020 оны алтны дундаж ханш 1769.6 ам.доллар/унц-аар тэмдэглэгдлээ. Ханшийн оргил энэ мөчлөгийг манай улс ашиглаж чадсан нь өмнөх 2011-2012 оны ханшийн огцом өсөлтийн үеийнхтэй харьцуулшгүй амжилт юм. Тухайн үед манай улсын олборлолт, экспортын аль аль нь бага түвшинд байсан. Тэгвэл сүүлийн жилүүдийн хандлагаас үзэхэд улсын алтны олборлолт тогтворжиж, энэ салбар зах зээлийн өсөлттэй уялдан хөгжиж буй зөв голдирол тод харагдана. 

Цар тахлын хүнд жил Монгол гэлтгүй бусад хэд хэдэн оронд ханшийн өсөлтийг ашиглан төв банкин дахь нөөцийн алтаа арилжив. Цаашид урт хугацаанд алтны ханш зах зээлд илүү өсөлттэй байх төлөв тодорч буй үед манай улс валютын нөөц бүрдүүлэгч алтны салбараа хөгжүүлэх нь нэн чухал. АМГТГ-ын мэдээллээр,  алтны ашиглалтын 500 гаруй тусгай зөвшөөрлийн дийлэнх нь шороон ордынх байна. Харин нийт алтны нөөцийн ихэнх нь үндсэн ордод хамаардаг.  
    
Хэдийгээр шороон ордын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл дийлэнх хувийг эзлэх ч алтны салбарт үндсэн орд ашиглалтын компаниуд нэмэгдэх төлөвтэй. Үүнд гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниудын хэрэгжүүлж байгаа алтны үндсэн ордын Алтан цагаан овоо, Баянхөндий, Цагаан цахир болон бусад төслийг нэрлэж болно. Төрийн зүгээс Хармагтайн алтны үндсэн ордын төслийг ойрын хугацаанд эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Гэхдээ 2020 оны тухайд ердөө ганцхан жилд 30.5 тонн алт экспортолсон манай улс  нөөцөө нэмэгдүүлэх бодлогыг яаравчлах шаардлагатай. 

Иймд  алтны нөөцийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр шинэ ажил эхлүүлсэн нь Монголын зүүн, баруун нутгийг хамарсан алтны сэдэвчилсэн геологийн томоохон судалгааны төслүүд юм.  Уг төслийн нэг  баруун болон баруун өмнөд нутгийг хамарсан судалгааны талаарх дэлгэрэнгүй нийтлэлийг MMJ-ийн сэтгүүлч Э.Оджаргал бэлтгэн хүргэж байна.  

Алтны салбарт бас нэгэн сонирхолтой үйл явдал өрнөж байна. Монгол Улсын алтны экспортын томоохон тоглогч, Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Степ Голд” компани Монголын хөрөнгийн биржид давхар бүртгүүлэхээр болсон  нь салбарын чухал үйл явдал.  Тус компани Монголын хөрөнгийн зах зээлийн тоглогчдын эгнээнд элсэх болсныг   MMJ энэ дугаартаа онцоллоо. 

Монгол Улсын алтны экспортын өмнөх дээд амжилт 2005 онд тохиосон. Тухайн үед алтны экспорт 23.8 тоннд хүрч, мөнгөн дүнгээр (331 сая ам.доллар) улсын нийт экспортын даруй 31%-д хүрч байжээ. Харин 2020 оны тухайд нийт хэмжээ 30.5 тонноор илэрхийлэгдэж, мөнгөн дүнгээр (1.79 тэрбум ам.доллар) нийт экспортын 23.6%-тай тэнцсэн юм. Өнгөрсөн онд манай улс дээд амжилтаа шинэчлэн тогтоохдоо биет хэмжээгээр 2005 оныхтой харьцуулахад 28%-иар, орлогын дүнгээр 439%-иар өсчээ. Эндээс алтны зах зээлийн өсөлт манай улсад томоохон боломж авчирч буйг харж болно.  

Монгол Улсын экспортод алтны гадаад худалдаа 2002 оноос эхлэн жин дарах болсон. Ийм өсөлт хөгжилт нь зүгээр ч нэг тохиогоогүй, төрийн бодлого шийдвэртэй шууд холбоотой. Сүүлд төрөөс хэрэгжүүлсэн үндэсний “Алт 2” хөтөлбөр зах зээлийн өсөлтийн үед хэрэгжсэнээр ихээхэн оновчтой байсан юм. Дөрвөн жил хэрэгжээд дууссан “Алт 2” хөтөлбөрийн   талаар MMJ-ийн сэтгүүлч Г.Идэрхангайн бэлтгэсэн тойм нийтлэлийг энэ дугаараас уншаарай.

Алтны ханшийн өсөлтийн энэ цаг үед хувийн хэвшлийнхэн үндсэн ордын төслүүдээ ашиглалтад оруулах, зарим нь өргөтгөх бодитой ажлууд хэрэгжүүлж байна. Харин төрийн эзэмшлийн төслүүдийн тухай дуулдах ч яг хэдийгээр ашиглалтад орох нь тодорхойгүй хэвээр. Төрийн өмчийн “Эрдэнэс Монгол” компанид алтны зургаан ч ордыг эзэмшүүлсний нэг нь ойрын хугацаанд эдийн засгийн эргэлтэд орох хүлээлттэй “Хармагтай”  төсөл юм. Төр ганц олборлолтын асуудлаас гадна Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр байгуулах том үүрэгтэй. Энэ ажил гагцхүү үйлдвэр завод байгуулаад болчихгүй. Тухайн үйлдвэр нь Лондоны үнэт металын зах зээлийн холбооноос (LBMA) “Good Delivery” гэрчилгээ авах шаардлагатай. Уг гэрчилгээ нь үнэт металыг дан ганц чанар стандартын дагуу цэвэршүүлсэн эсэхээр хязгаарлахгүй мөн тухайн алт нь хариуцлагатай олборлолт бүхий гарал үүсэлтэй байхыг шаарддаг.

Эдгээр өрнөл нь манай улсын алтны салбарын хөгжил зөв чиглэл рүү явж буйг харуулна. Гэхдээ төр, хувийн хэвшилд хийх ажил их байна. Зах зээлийн өсөлт ажлын эрчмийг улам бүр нэмэгдүүлнэ. “Алт 2” хөтөлбөр харьцангуй амжилттай хэрэгжээд дууссан бол одоо зах зээлийн ид өсөлтийн үед энэ салбарын хөгжлийг дэмжих төрийн бодлого үгүйлэгдэж мэдэхээр байгааг Засаг анхааралдаа авах нь зүйтэйг энд тэмдэглэе. 

Сэтгэгдэл (1)

  • DR. UROLOGIST (185.15.21.75)
    БҮГДЭЭРЭЭ САЙН УУ!!!!! Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, +91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар)
    2021 оны 08 сарын 10 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 2021-09-24 14:39
    Хилээр нэвтрэх нүүрс тээврийн автомашины тоо сүүлийн өдрүүдэд нэмэгдэж байна. Гашуунсухайт, Шивээхүрэн, Ханги боомтоор (2021.09.22) нүүрс тээврийн 345 машин, 23-ны өдөр дээрх боомтоор 315 машин тус тус хил нэвтэрчээ. Монгол Улсын Засгийн газар, УУХҮЯ-аас нүүрсний экспортын хэмжээг нэмэгдүүлэх зорилгоор хилийн боомт, улсын хилийн бүс, зурвас газруудад чингэлэгт тээврийн терминал байгуулах ажлыг шуурхай хэрэгжүүлсний үр дүнд 2 сарын хугацаанд Гашуунсухайт дахь чингэлэгт тээврийн терминалыг төр-хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааны хүрээнд байгуулж ашиглалтад оруулсан. 
  • 2021-09-24 12:33
    Дэлхий дахины анхаарлын төвд буй Хятадын үл хөдлөх хөрөнгийн “China Evergrande” групп нь хувьцаа эзэмшигчтэй тохиролцоонд хүрсэн талаар (2021.09.23) мэдэгдсэнээр төмрийн хүдрийн ханш ялимгүй өсөхөд нөлөөллөө. Өчигдрийн байдлаар, Даляны түүхий эдийн бирж дээр тонн тутамдаа төмрийн хүдрийн ханш 120 орчим ам.доллар байна. Хятадын үл хөдлөх хөрөнгийн хоёр дахь том компани дампуурах тухай мэдээлэлтэй холбоотой даваа гаригт (2021.09.20) төмрийн хүдрийн ханш 100 ам.доллараас доош орж буурсан юм. Өнгөрсөн тавдугаар сард 62%-ийн агуулгатай төмрийн баяжмалын үнэ 218.38 ам.доллар хүрч түүхэн дээд амжилт тогтоосон билээ.
  • 2021-09-24 11:55
    Монгол Улсын Үндсэн хууль, Төрөөс эрдэс баялгийн салбарт баримтлах, Монгол Улсын Засгийн газрын 2020-2024 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт “Баялгийн шударга хуваарилалтын зарчмыг хэрэгжүүлэх, уул уурхайн бүтээгдэхүүний гадаад, дотоодын зах зээл дээрх борлуулалтыг нээлттэй, оновчтой, өндөр үр ашигтай, зах зээлийн зарчимд нийцсэн аргаар хийх, шударгаар үнэ тогтоох, дотоодын хөрөнгийн зах зээлийг хөгжүүлэх, уул уурхайн салбараас орох орлогыг нэмэгдүүлэх бодлогын хүрээнд экспортыг нэгдсэн бодлогоор зохицуулах” асуудлыг тусгасан.
  • 2021-09-24 11:46
    “Worldsteel”-ийн мэдээллээр, оны эхний найман сард дэлхийн хэмжээнд нэг тэрбум 321 сая тонн ган үйлдвэрлэжээ. Өнгөрсөн оны мөн үетэй (нэг тэрбум 195 сая тонн) харьцуулахад 10.62%-иар нэмэгдсэн байна.  Мөн хугацаанд 733.02 сая тонн (5.28%-ийн өсөлт)ган үйлдвэрлэсэн хэмжээгээр БНХАУ тэргүүлж буй. Тус улс нь дэлхийн гангийн үйлдвэрлэлийн 55%-ийг бүрдүүлж байна. 
  • 2021-09-24 10:16
    Хятад улс наймдугаар сард 394 мянган тонн зэс импортолсныг тус улсын Гаалийн ерөнхий газрын мэдээлжээ. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад Хятадын зэсийн импорт 41%-иар буурч, 2019 оноос хойших хамгийн бага үзүүлэлтээр тооцогдож байна. Энэ оны эхний найман сард нийт 3.6 сая тонн зэс хилийн чанадаас худалдан авсан нь 2020 оны мөн үеийнхээс 15.3%-ийн буурсан аж. 2020 оны аравдугаар сард Хятадын зэсийн импорт оргил хэмжээндээ хүрсэн бөгөөд тухайн үеэс тус улсын зэсийн импорт буурч иржээ. Хятад улсын дотоодын үйлдвэрлэл нэмэгдэж буй нь тодорхой хэмжээгээр зэсийн импорт буурахад нөлөөлж байгаа гэж олон улсын шинжээчид үзэж байна.