Ж.Золжаргал: Нүүрсний экспортын тоо биш чанарт анхаарлаа хандуулах цаг болсон

2020-10-01 16:14

Эдийн засаг, нийгмийн асуудлуудаар чөлөөтэй ярилцах, хэлэлцэх, харилцан мэдлэг, мэдээллээ солилцох улмаар нэгдсэн ойлголтод хүрэх зорилтоор байгуулагдсан “Эдийн засгийн клуб”-ын энэ удаагийн (2020.10.01) өглөөний уулзалтын зочноор  “Монгол нүүрс ассоциаци”-ийн Гүйцэтгэх захирал Ж.Золжаргал оролцлоо. Тэрээр Ковид-19 цар тахлын нөхцөл байдалд Монгол Улсын нүүрсний экспортод тулгарч буй бэрхшээл, цаашдын боломж, шийдвэрлэх асуудлуудын талаар өөрийн байр суурийг хуваалцсан юм.

Цар тахлаас сэргийлж манай улс хилээ хааснаар 2020 оны эхний хагаст 8.6 сая тонн нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 52%-иар буурсан үзүүлэлт юм. Наймдугаар сард 4 сая тонн нүүрс экспортолж, энэ оны эхний найман сарын нийт нүүрс экспортын хэмжээ 15 сая тонн хүрсэн байна. Нүүрсний экспортоос 690 сая ам.долларын орлого олсон ч төсөвт 850 сая ам.долларын орлого алдсан хүндхэн байдлыг даван туулж байгаа юм.

Дэлхийн нүүрсний эрэлт хэрэгцээ улам бүр өсөн нэмэгдсээр 8.1 тэрбум тонн хүрчээ. Үүнээс 7 тэрбум тонн нь эрчим хүчний нүүрс, үлдсэнийг коксжих нүүрс эзэлж байна. Олон улсын түвшинд коксжих нүүрсний үнийн хувьд харьцангуй тогтвортой байх бол, хэрэглээ хоёр дахин өснө. Харин эрчим хүчний нүүрсний хэрэглээ тогтвортой байх хандлагатай байгаа аж.

“Дэлхийн нийт 340 сая тонн коксжих нүүрсний экспортын зах зээлийн 10%-ийг Монгол Улс нийлүүлж байна. АНУ-аас 50 сая тонн, Канад 30 сая тонн коксжих нүүрс тус тус экспортолдог. Хэдий тийм ч Монгол дэлхийн нүүрсний зах зээлийн том тоглогчид тооцогддог. Одоо энэ байр сууриа хадгалах нь чухал” гэдгийг “Монгол нүүрс ассоциаци”-ийн Гүйцэтгэх захирал Ж.Золжаргал “Нүүрс ба Ковидын эдийн засаг” сэдэвт уулзалтын үеэр хэлсэн юм.

Дэлхийн нүүрсний хэрэглээ өсөн нэмэгдэхийн хэрээр Монголын нүүрсний компаниудад 90-100 сая тонн нүүрс олборлож, экспортлох боломж бий. Тухайлбал, хүн ам ихтэй Энэтхэг улс 2019 онд 53 сая тонн коксжих нүүрс импортолсон бол 2025 онд 80 сая тонн хүрч өсөх төлөв гарсан. Энэ нь нүүрсний эрэлт хэтийн төлөвтөө буурах бус улам өсөхийг харуулж байна. Гэхдээ гуравдагч зах зээлд Монгол Улс коксжих нүүрсээ нийлүүлэхэд тээврийн зардал өндөр учир манай улсын коксжих нүүрсний экспортын хэмжээ нэмэгдэхгүй.  

Өнөөгийн байдлаар, өдөрт Шивээхүрэн боомтоор 600, Гашуунсухайт боомтоор 1000, Булганы боомтоор 100 орчим машин нүүрс тээвэрлэн экспортод гаргаж байна. Автомашинаар тээвэрлэх зардал 20 ам.доллар байгаа бол төмөр замаар тээвэрлэх тохиолдолд зардал 7 ам.доллар хүрч буурна. Энэ нь тээврийн зардалд хэчнээн их хөрөнгө, цаг хугацаа алдаж байгаагийн илрэл гэдгийг Ж.Золжаргал онцолсон юм. Тиймээс урт хугацаандаа тоо биш чанарт шилжих цаг болжээ. Өөрөөр хэлбэл, экспортын тоо хэмжээнд анхаарах бус баяжмал болгож, чанартай, үнэ өртөг өндөртэй нүүрс худалдаалах нь чухал гэсэн санаа юм. Гэхдээ нэн тэргүүнд говийн бүс дэх нүүрсний ордуудад түшиглэсэн Баяжуулах үйлдвэрийн ус хангамж, эрчим хүчийг цогцоор шийдвэрлэх шаардлага тулгараад байна. Манай улсын нүүрсний экспортын гол зах зээл БНХАУ жилд 500 сая тонн коксжих нүүрс хэрэглэдэг ба 60-70 сая тонныг импортоор хангадаг. 2019 онд Хятадын нүүрсний импортын 34%-ийг Монгол Улс, 31%-ийг Австрали, 3%-ийг Канад, 5.4%-ийг ОХУ бүрдүүлжээ.

Л.Номин

 

 

 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 15 цаг 35 минутын өмнө
    Дэлхийн зэсийн импортын зах зээлийн тал хувийг дангаараа бүрдүүлдэг Хятад улс стратегийн нөөцөөсөө зарим түүхий эдийг дотоодын үйлдвэрлэгчдэд нийлүүлэхээр болсон тухай зарлаж (2021.06.16) байна. Энэ нь зах зээл дэх нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлж, ханшийг бууруулах зорилготой. Үүнд зэс, цайр, хөнгөн цагаан багтана. 2010 оноос хойш Хятадын Засгийн газрын хийж буй анхны алхам гэж шинжээчид үзэж байна. Ингэснээр зэсийн ханш сүүлийн хоёр сарын хугацаан дахь хамгийн доод түвшинд хүрч, нэг тонн нь 9427 ам.долларт хүрлээ. Тодруулбал зургадугаар сар гарсаар зэсийн ханш Лондоны металын бирж дээр 7.7%-иар буурчээ.
  • 20 цаг 11 минутын өмнө
    “Эрдэс баялгийн бирж ”  гэсэн нэршлийг “Уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж”   нэрлэх  нь илүү оновчтой. Олон улсад Лондоны металын бирж, Лондоны алт,мөнгөний бирж, Шанхайн металын бирж, Беларусын барааны бирж, Тянжины уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж зэрэг олон улсын, бүс нутгийн  болон орон нутгийн чанартай. Дэлхий дахинд 200 гаруй бирж үйл ажиллагаа явуулж байна. Эдгээр бирж нь биет бүтээгдэхүүн болон ирээдүйд үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүнийг тогтоосон хугацаанд тодорхой байршлаар нийлүүлэн арилжаалдаг. Монгол Улсад уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж байгуулах боломж, хууль эрх зүйн орчны судалгааг 2013 онд Монголын Экспортлогчдын холбоо хийсэн.
  • Уржигдар 12 цаг 27 минутад
    Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод хариуцлагатай болгоход чиглэсэн “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас  өнгөрсөн сард зохион байгуулахаар товлосон боловч хойшлогдсон билээ. Тэгвэл Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор тус цахим  хэлэлцүүлгийг маргааш зохион байгуулахаар болжээ.
  • Уржигдар 11 цаг 40 минутад
    ОХУ-ын Холбооны гаалийн газрын мэдээллээр, дөрөвдүгээр сард тус улс 1.66 сая тонн коксжих нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 7.61%-иар, өмнөх гуравдугаар сараас 48.82% -иар тус тус буурсан үзүүлэлт аж. Оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийт 8.53 сая тонн коксжих нүүрс экспортолсон байна. Мөн хугацаанд тус улсын  нүүрсний нийт экспортын хэмжээ 85.25 тоннд хүрсэн юм. Тэгвэл тавдугаар сард 19.27 сая тонн нүүрс экспортолсон нь түүхэн дээд хэмжээгээр тооцогдож байна.
  • 2021-06-16 14:20
    Хятадын “China Aluminum Corporation” (Chinalco) компани нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаа 2025 оноос өмнө бууруулж эхлэн, 2035 он гэхэд 40%-иар багасгах зорилтоо мэдэгджээ. Тус компани өнгөрсөн онд 3.69 сая тонн хөнгөн цагааны анхдагч үйлдвэрлэлийн 50%-д усан цахилгаан станцын эрчим хүч ашигласан тул “ногоон” үйлдвэрлэлд хамаарна гэж “Chinalco” үзэж байна. Тиймээс цаашид үйлдвэрлэлдээ нар, салхи  зэрэг сэргээгдэх эрчим хүчний ашиглалтыг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж буй аж. Энэ зургадугаар сард “Chinalco” нь анх удаа 400 сая юанийн (63 сая ам.доллар) дүнтэй бонд гаргажээ. Энэхүү хөрөнгийг “ногоон” зорилт буюу салхин паркийн бүтээн байгуулалтын өрийг дахин санхүүжүүлэхэд зарцуулах юм байна.