Шинэ дугаар

2012-01-05

Бахархал дүүрэн 100 жил  

Г.Идэрхангай

Монголын уул уурхайн салбар 100 жилийн ойтойгоо золгож байна. Жил бүрийн арванхоёрдугаар сарын 25 бол уул уурхайн салбарынхны, уурхайчдын баярт өдөр юм. Ардын хувьсгал ялсны дараа шинэ тулгар засаг төрөө эмхлэн байгуулсан тухайн үеийн удирдагчид газрын хэвлийн баялгаа “нийт ард түмний өмч” хэмээн зарлаж, Засгийн газрын төлөөний түшмэлээ Налайхад томилон тус уурхайг энэхүү түүхэн тэмдэглэлт өдөр   “улсын үйлдвэр” болгосноо мэдэгдсэн түүхтэй. Улмаар БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчид арванхоёрдугаар сарын 25-ны өдрийг “Монголын уурхайчдын өдөр” болгон тэмдэглэх зарлиг /1957.12.24/ гаргаж, Налайхын уурхайн малтагч-бэхлэгч Д.Даваажавт Монгол Улсын анхны Хөдөлмөрийн баатар цол олгосноор /1957.12.25/ чухамдаа энэ өдөр үе үеийн уурхайчдын хүндэтгэлтэй, баярт өдөр болсон билээ.

Өнгөрсөн 100 жилийн хугацаанд өрнөсөн уул уурхайн салбарын амжилт ололт, алдаа оноог нэгэн хуудсанд байтугай, хэдэн арван цуврал номонд өгүүлэвч бүрэн дүүрэн гаргах боломжгүй. Хэдий тийм ч салбарын хувьд ямар замнал туулж ирснийг цөөн үгээр илтгэх 100 жилийн түүхэн товчоон, тойм өгүүллийг бид сэтгүүлдээ нийтэллээ. Өнгөрсөн 100 жилээ дүгнэж, ирэх 100 жилд уул уурхайн салбар ямар замналаар урагшилж, дүр зургаа тодотгох талаар салбарын мэргэжилтнүүдийн сэтгэгдлээс Та унших болно.  Уул уурхай өнгөрсөн зуунд Монгол Улсын аж үйлдвэржилтийн үндэс суурь болоод зогсохгүй үүнийгээ дагасан орчин цагийн Эрдэнэт, Дархан, Багануур, Шарын гол, Бор-Өндөр зэрэг  хотуудыг бий болгож, нийгэм, эдийн засгийн  хөгжлийн тулгуур болж ирснийг дурдахаас аргагүй.  

Уул уурхай, эдийн засгийн мэргэжлийн сэтгүүл The Mongolian Mining Journal нь 2008 онд үүсэн байгуулагдсанаасаа хойш геологи, уул уурхайн салбарын  шинэ цаг үеийн түүхийг бичилцэж, бүтэн 14 жилийн үйл явдал, өрнөл хөгжлийг тоймлон зураглаж ирсэн билээ. Тийм ч учраас Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны салбарын 100 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлын төлөвлөгөөнд манай сэтгүүл багтаж, ойн дугаар бэлтгэхээр болсон юм. Бүтэн жилийн хугацаанд  Сэтгүүлийн редакц салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан түүхэн эрхмүүдийн тухай “Зууны алдартан” хөрөг нийтлэлийн буланг хөтөлж ирсэндээ таатай байна.  

Уул уурхайн салбар үүсэж хөгжсөний 100 жил тохиож буй 2022 оны хувьд онцгой үйл явдлуудаар дүүрэн байна.  Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “Алсын хараа 2050”, “Шинэ сэргэлтийн бодлого” зэрэг урт,  дунд хугацааны хөгжлийн бодлогод туссан ажлууд эхнээсээ хэрэгжиж эхлэв. Томоохон бүтээн байгуулалт өрнөж, Засгийн газар болон хөрөнгө оруулагчдын дунд олон сар жил үргэлжилсэн Оюу толгой төслийн маргаан шийдэгдэж, далд уурхайн үйлдвэрлэл түүхт 100 жилийн ойгоор хөдөллөө. Итгэл нь буурч эргэж буцаж байсан гаднын хөрөнгө оруулагчид Оюу толгой төслийн амжилтыг даган сэргэж эхэлсэн нь сайшаалтай. Уул уурхайн дэд бүтцийн томоохон бүтээн байгуулалтууд болох Тавантолгой-Гашуунсухайт/2022.09.09/, Зүүнбаян-Ханги чиглэлийн  төмөр замуудын нээлт болж, ашигт малтмалаа экспортлох боломжийг бүрдүүлж өглөө. 

Засгийн газраас дэвшүүлсэн “Олборлолтоос боловсруулалт руу” бодлогын хүрээнд салбарын хууль, эрх зүйн шинэчлэлүүдээ үргэлжлүүлж байна. Тухайлбал, Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль, Уул уурхайн бүтээгдэхүүний тухай хууль,  Ашигт малтмалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслүүдийг салбарын яамнаас бэлтгэн түрүүчээс нь Засгийн газар, УИХ-д өргөн барихад бэлэн болжээ.  Аж үйлдвэржилтийн хувьд “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн Нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн төслийн явц 20%, Оюу толгойн далд уурхайн төслийн барилгын ажлын гүйцэтгэл 90%, Цагаансуваргын зэс, молибдены ордыг ашиглах бүтээн байгуулалтын ажил 69%,   Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн төслийн технологийн бус барилга, байгууламжийн ажил /EPC-1/ барилга, угсралтын ажлын гүйцэтгэл 75.0%  гээд олон ажлууд амжилттай хийгдэж байна. 

Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойн хүрээнд хийгдсэн томоохон ажлуудын нэг нь “Mongolian Mining Weeк-2022” чуулга уулзалтууд байлаа.  Энэхүү нүсэр арга хэмжээний үеэр уул уурхайн салбарын асуудлуудыг олон талаас   нухацтай ярилцсан нь онцлог байсан юм. Түүнээс гадна сүүлийн жилүүдэд зогсонги байдалд ороод байсан ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг АМГТГ-ын шийдвэрээр /11.23/ 25 талбайд сонгон шалгаруулалтын журмаар олгохоор зарлалаа. Сонгон шалгаруулалтын талбайн тоог зарлахдаа нийт тусгай зөвшөөрлийн тоог нэмэгдүүлэхгүй байх зарчим баримталж, өмнө хүчингүй болгосон, цуцалсан талбайн тоотой тэнцүү хэмжээгээр нэмж  үргэлжлүүлэхээр болов. Түүнчлэн “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн нүүрсийг 2023 оны нэгдүгээр улиралд багтаан цахим биржээр арилжих журмыг  Засгийн газар баталлаа. Ингэснээр нүүрсний худалдаа ил тод нээлттэй болж, сүүлийн хэдэн өдөр олон нийтийг шуугиулаад байгаа ”нүүрсний хулгай”-н хэрэг   арилах зам мөр тодроно. Аливаа түүхэн ойг тэмдэглэх нь он цаг, үйл явдлын хэлхээнд өнгөрсөн үеэ цэгнэн, ирээдүйд тэмүүлэх мөрөө гарган хөгжлиин гайхамшигт жимээр аялах боломжийг олгодог билээ.  

Уул уурхайн салбарын хөгжлийн түүхийг нэр төртэй бичилцэж буй Та бүхэндээ  The Mongolian Mining Journal сэтгүүлийн редакц баяр хүргэж, хариуцлагатай, тогтвортой уул уурхайг хөгжүүлэх үйлсэд амжилт хүсье. 

 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 12 цаг 43 мин
    Германд төвтэй “Трансперенси интернэшнл” байгууллагаас жил бүр улс орнуудын авлигын төсөөллийн индексийг дэлхий дахинд нэгэн зэрэг зарладаг. Америк, Герман, Англи, Швейцар, Хонконгод байдаг 13 байгууллагын судалгаа, үнэлгээний авлига болон түүнд холбогдох хэсгийн үзүүлэлтийг уг байгууллага сонгон авч тодорхой аргачлалын дагуу индексийг тооцдог. Тодорхойлохдоо 0-100 онооны хооронд дүгнэнэ. Бага оноо нь өндөр авлигатайг илтгэх бол 100 оноо нь  авлигагүйг тодорхойлдог.  
  • 13 цаг 58 мин
    Рио Тинто групп Баруун Австралийн цөлөөр дайран өнгөрдөг 1400 км хурдны замын дагуу “маш өндөр цацраг идэвхт” капсулаа алдсан байна. Рио Тинтогийн төмрийн хүдрийн салбарын тэргүүн Саймон Тротт ням гарагт хийсэн мэдэгдэлдээ "Бид энэ үйл явдлыг маш нухацтай авч үзэж байна" гэж мэдэгджээ. "Энэ үйл явдал нь маш их санаа зовоож байгаа бөгөөд бид Баруун Австралийн иргэдэд айдас түгшүүр төрүүлсэнд харамсаж байна." Рио Тинто болон Баруун Австралийн Засгийн газар 8 миллиметр урттай, бага хэмжээний цацраг идэвхт изотоп цезий-137 агуулсан цацрагийн үүсгүүрийг хайж байна.
  • 16 цаг 15 мин
    Зам, тээврийн хөгжлийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга С.Батболд АНУ-ын Төрийн департаментын Эдийн засаг бизнесийн хэргийг хамаарсан туслах Төрийн нарийн бичгийн даргын орлогч Ричард Т.Ёнеока нар 2023 оны нэгдүгээр сарын 24-ний өдөр Агаарын тээврийн тухай хэлэлцээрийн төслийг эцэслэн тохирч, Зөвшилцөх санамж бичигт гарын үсэг зурлаа.   АНУ-ын олон улсын нисэхийн “Агаарын нээлттэй орон зай” бодлоготой нийцсэн орчин үеийн харилцааны суурийг энэхүү хэлэлцээрээр хоёр орны иргэний нисэхийн салбар хооронд байгуулж буй юм. Ингэснээр нислэгийн багтаамж болон давтамж хязгаарлалтгүй болж, чиглэл сонгох, аяллын дугаар хамтран эзэмших зэрэг боломжууд нээгдэнэ.   Хоёр тал өөрсдийн дотоод зохицуулалтуудыг гүйцэтгэж дууссанаар хэлэлцээрт гарын үсэг зурж, хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болох юм.
  • 16 цаг 20 мин
    Монголбанкин дахь валютын нөөц 2022 оны 12 дугаар  сард 3.4 тэрбум ам.доллар болж өмнөх сараас 15.3 хувиар өссөн байна. Валютын нөөц  өнгөрсөн оны эхэнд энэ үзүүлэлт 3.9 тэрбум  ам.доллар байсан бөгөөд нөөц  22.1 хувиар буурч байсан юм.  3.4 тэрбум доллар нь манай улсын импортын таван сарын хэрэгцээг хангах хэмжээний нөөц бөгөөд манай улс сард 1 тэрбум ам.доллараар шатахуун, тослох материал авдаг бол тансаг зэрэглэлийн авто машин жин дарахуйц хэмжээний ам.доллар урсгадаг талаар Монголбанкны эдийн засагч мэдээлсэн. 
  • 2023-01-27
     Канад Улсын Гадаад хэргийн яамны санхүүжилттэй “Монгол Улс: Институцийн өөрчлөлт хийх замаар эрдэс баялгийн менежментийг сайжруулах” MERIT төсөл,  төрийн өмчит “Эрдэнэс Монгол” группийн охин компани “Эрдэнэс Силвер Ресурс” ХХК  Салхитын мөнгө, алтны ордын Хаалтын менежментийн төлөвлөгөөг жишиг байдлаар боловсруулж байгаа билээ. Салхитын уурхайн хаалтын менежментийн төлөвлөгөө боловсруулах жишиг төслийн хоёрдугаар улирал 2022 оны арванхоёрдугаар сарын 15-нд дуусч, төслийн гуравдугаар улирал эхэлсэн юм. Төслийн Үндэсний зөвлөхүүд өөрсдийн хариуцсан хаалтын төлөвлөгөөний бүх бүлгийг энэ улиралд багтааж бүрэн боловсруулж дуусгахаар ажиллаж байна.