Алтны салбар цар тахлыг сөрөн хөгжиж байна

2021-03-31 11:30

Б.Төгсбилэгт

Алтны салбарын хөгжил зах зээлийн зөв голдиролд орлоо. 2020 онд Монгол Улсын алтны экспорт дээд оргилдоо хүрснийг бид мэднэ. Ингэснээр алтны салбар экспортын орлогын үзүүлэлтээр нүүрс, зэсийн салбартай мөр зэрэгцэх хэмжээнд ирлээ. Өнгөрсөн онд тохиосон экспортын дээд амжилт нь алтны ханшийн оргил үе,   цар тахлын амаргүй жилтэй давхцсанаараа манай улсад ихээхэн ашиг тусаа өглөө. Алт нь цар тахлын хүнд үед валютын нөөц бүрдүүлж, төгрөгийн тогтвортой байдлын баталгаа болж буй гэдэгтэй маргах хүн үгүй биз ээ. Тэгвэл энэ салбарт үр ашигтай нөөцийг нэмэгдүүлэх, улмаар олборлолтыг өсгөхийн сацуу Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр байгуулах шаардлага тулгарч байна. Яг энэ чиглэлд Засгийн газар идэвхийлэн ажиллаж байгаа юм.

Зах зээл дээр алтны ханш хэзээ ч ийм сайн байсангүй. Өнгөрсөн оны наймдугаар сард алтны ханш 2011 оны оргил түвшинг давж, 2067 ам.доллар/унц-д хүрч өссөн. Улмаар 2020 оны алтны дундаж ханш 1769.6 ам.доллар/унц-аар тэмдэглэгдлээ. Ханшийн оргил энэ мөчлөгийг манай улс ашиглаж чадсан нь өмнөх 2011-2012 оны ханшийн огцом өсөлтийн үеийнхтэй харьцуулшгүй амжилт юм. Тухайн үед манай улсын олборлолт, экспортын аль аль нь бага түвшинд байсан. Тэгвэл сүүлийн жилүүдийн хандлагаас үзэхэд улсын алтны олборлолт тогтворжиж, энэ салбар зах зээлийн өсөлттэй уялдан хөгжиж буй зөв голдирол тод харагдана. 

Цар тахлын хүнд жил Монгол гэлтгүй бусад хэд хэдэн оронд ханшийн өсөлтийг ашиглан төв банкин дахь нөөцийн алтаа арилжив. Цаашид урт хугацаанд алтны ханш зах зээлд илүү өсөлттэй байх төлөв тодорч буй үед манай улс валютын нөөц бүрдүүлэгч алтны салбараа хөгжүүлэх нь нэн чухал. АМГТГ-ын мэдээллээр,  алтны ашиглалтын 500 гаруй тусгай зөвшөөрлийн дийлэнх нь шороон ордынх байна. Харин нийт алтны нөөцийн ихэнх нь үндсэн ордод хамаардаг.  
    
Хэдийгээр шороон ордын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл дийлэнх хувийг эзлэх ч алтны салбарт үндсэн орд ашиглалтын компаниуд нэмэгдэх төлөвтэй. Үүнд гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниудын хэрэгжүүлж байгаа алтны үндсэн ордын Алтан цагаан овоо, Баянхөндий, Цагаан цахир болон бусад төслийг нэрлэж болно. Төрийн зүгээс Хармагтайн алтны үндсэн ордын төслийг ойрын хугацаанд эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Гэхдээ 2020 оны тухайд ердөө ганцхан жилд 30.5 тонн алт экспортолсон манай улс  нөөцөө нэмэгдүүлэх бодлогыг яаравчлах шаардлагатай. 

Иймд  алтны нөөцийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр шинэ ажил эхлүүлсэн нь Монголын зүүн, баруун нутгийг хамарсан алтны сэдэвчилсэн геологийн томоохон судалгааны төслүүд юм.  Уг төслийн нэг  баруун болон баруун өмнөд нутгийг хамарсан судалгааны талаарх дэлгэрэнгүй нийтлэлийг MMJ-ийн сэтгүүлч Э.Оджаргал бэлтгэн хүргэж байна.  

Алтны салбарт бас нэгэн сонирхолтой үйл явдал өрнөж байна. Монгол Улсын алтны экспортын томоохон тоглогч, Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Степ Голд” компани Монголын хөрөнгийн биржид давхар бүртгүүлэхээр болсон  нь салбарын чухал үйл явдал.  Тус компани Монголын хөрөнгийн зах зээлийн тоглогчдын эгнээнд элсэх болсныг   MMJ энэ дугаартаа онцоллоо. 

Монгол Улсын алтны экспортын өмнөх дээд амжилт 2005 онд тохиосон. Тухайн үед алтны экспорт 23.8 тоннд хүрч, мөнгөн дүнгээр (331 сая ам.доллар) улсын нийт экспортын даруй 31%-д хүрч байжээ. Харин 2020 оны тухайд нийт хэмжээ 30.5 тонноор илэрхийлэгдэж, мөнгөн дүнгээр (1.79 тэрбум ам.доллар) нийт экспортын 23.6%-тай тэнцсэн юм. Өнгөрсөн онд манай улс дээд амжилтаа шинэчлэн тогтоохдоо биет хэмжээгээр 2005 оныхтой харьцуулахад 28%-иар, орлогын дүнгээр 439%-иар өсчээ. Эндээс алтны зах зээлийн өсөлт манай улсад томоохон боломж авчирч буйг харж болно.  

Монгол Улсын экспортод алтны гадаад худалдаа 2002 оноос эхлэн жин дарах болсон. Ийм өсөлт хөгжилт нь зүгээр ч нэг тохиогоогүй, төрийн бодлого шийдвэртэй шууд холбоотой. Сүүлд төрөөс хэрэгжүүлсэн үндэсний “Алт 2” хөтөлбөр зах зээлийн өсөлтийн үед хэрэгжсэнээр ихээхэн оновчтой байсан юм. Дөрвөн жил хэрэгжээд дууссан “Алт 2” хөтөлбөрийн   талаар MMJ-ийн сэтгүүлч Г.Идэрхангайн бэлтгэсэн тойм нийтлэлийг энэ дугаараас уншаарай.

Алтны ханшийн өсөлтийн энэ цаг үед хувийн хэвшлийнхэн үндсэн ордын төслүүдээ ашиглалтад оруулах, зарим нь өргөтгөх бодитой ажлууд хэрэгжүүлж байна. Харин төрийн эзэмшлийн төслүүдийн тухай дуулдах ч яг хэдийгээр ашиглалтад орох нь тодорхойгүй хэвээр. Төрийн өмчийн “Эрдэнэс Монгол” компанид алтны зургаан ч ордыг эзэмшүүлсний нэг нь ойрын хугацаанд эдийн засгийн эргэлтэд орох хүлээлттэй “Хармагтай”  төсөл юм. Төр ганц олборлолтын асуудлаас гадна Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр байгуулах том үүрэгтэй. Энэ ажил гагцхүү үйлдвэр завод байгуулаад болчихгүй. Тухайн үйлдвэр нь Лондоны үнэт металын зах зээлийн холбооноос (LBMA) “Good Delivery” гэрчилгээ авах шаардлагатай. Уг гэрчилгээ нь үнэт металыг дан ганц чанар стандартын дагуу цэвэршүүлсэн эсэхээр хязгаарлахгүй мөн тухайн алт нь хариуцлагатай олборлолт бүхий гарал үүсэлтэй байхыг шаарддаг.

Эдгээр өрнөл нь манай улсын алтны салбарын хөгжил зөв чиглэл рүү явж буйг харуулна. Гэхдээ төр, хувийн хэвшилд хийх ажил их байна. Зах зээлийн өсөлт ажлын эрчмийг улам бүр нэмэгдүүлнэ. “Алт 2” хөтөлбөр харьцангуй амжилттай хэрэгжээд дууссан бол одоо зах зээлийн ид өсөлтийн үед энэ салбарын хөгжлийг дэмжих төрийн бодлого үгүйлэгдэж мэдэхээр байгааг Засаг анхааралдаа авах нь зүйтэйг энд тэмдэглэе. 

Сэтгэгдэл (1)

  • DR. UROLOGIST (185.15.21.75)
    БҮГДЭЭРЭЭ САЙН УУ!!!!! Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, +91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар)
    2021 оны 08 сарын 10 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 12 цаг 15 минутын өмнө
    Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн үндэсний тогтолцоог төгөлдөржүүлэх, хүний аюулгүй байдлын соёлыг нэмэгдүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруулж буй “Нэн түрүүнд ХАБ” (Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал) бага хурал нь “Аюулгүй байдал ба Ковид-19” уриан дор 2021 оны 10-р сарын 21, 22-ны өдрүүдэд цахимаар зохион байгуулагдах гэж байна.
  • Өчигдөр 17 цаг 21 минутад
    Брэнт маркийн газрын тосны ханш 86.04 ам.доллар/баррель болж 2018 оны аравдугаар сараас хойших хамгийн дээд түвшинд хүрлээ. Дэлхийн зах зээлд байгалийн хий, нүүрсний үнэ нэмэгдсэнээс үүдэлтэйгээр дизель генераторуудын эрчим хүч үйлдвэрлэл нэмэгдэх болсон байна. Үүнээс үүдэн энэ оны дөрөвдүгээр улиралд газрын тосны эрэлтг 450 мянган баррель/өдөр-өөр нэмэгдэж болзошгүй байна. 
  • Өчигдөр 14 цаг 43 минутад
    Монголын тал түүнчлэн аж ахуйн нэгжүүд нүүрсний худалдааны урт хугацааны гэрээ байгуулахад дэмжлэг үзүүлэх, Гашуунсухайт, Шивээхүрэн боомтоор чингэлгээр нүүрс тээвэрлэхийг нэмэгдүүлэх, Гашуунсухайт, Бичигт, Ханги, Шивээхүрэн чиглэлээр хоёр улсын хооронд төмөр замаар харилцан холбогдох ажлыг эрчимжүүлэх саналтай байгаагаа хурлын үеэр илэрхийлсэн юм. Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын төмөр замын улсын хил огтлолцлын цэгийг хоёр улсын холбогдох аж ахуйн нэгжүүд тохиролцсонд баяртай байгаагаа талууд илэрхийлж, уг тохиролцоог ГХЯ-дын шугамаар шуурхай баталгаажуулж, төмөр замыг холбох дэд бүтцийн байгууламжийг барихад идэвхтэй хамтран ажиллах нь чухал болохыг тэмдэглэлээ. 
  • Өчигдөр 14 цаг 25 минутад
    Элчин сайд Т.Бадрал, Шивээхүрэн-Сэхээ боомт нь хоёр орны худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд чухал үүрэгтэй боомт гэдгийг онцолж, хоёр талын худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэх боломжийг бүрэн дүүрэн ашиглах чиглэлээр идэвх, санаачилгатай ажиллаж, нэг өдөрт хил нэвтрэх тээврийн хэрэгслийн тоог 400 хүргэх зорилт дэвшүүлэхийг санал болгов. Альшаа аймгийн дэд дарга Цэцэн, Монгол Улстай хийж буй худалдааны эргэлт, барааны төрлийг нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байгаа илэрхийлж, тус аймгаас Монгол Улсын Баянхонгор аймагт 728 мянган юанийн буцалтгүй тусламж үзүүлж буйгаа мэдэгдэв.
  • Өчигдөр 13 цаг 01 минутад
    Жил бүрийн намар Монгол банк ирэх оны мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлээ УИХ-аар батлуулдаг. Энэ дагуу Төрөөс  мөнгөний бодлогын талаар 2022 онд баримтлах үндсэн чиглэлийн төслийг тус банк УИХ-д өргөн барьсан билээ. Энэ талаар Монгол банкны Ерөнхийлөгч Б.Лхагвасүрэн болон холбогдох албаны хүмүүс өнөөдөр сэтгүүлчдэд мэдээлэл өглөө. Ковид 19 цар тахлын нөлөөгөөр 2020 онд  дэлхийн эдийн засаг огцом уналтад орсон. Гэхдээ 2020 оны сүүлээс эхлэн хөгжингүй орнуудын эдийн засаг, санхүүгийн зах зээл идэвхжиж, зах зээлд оролцогчдын хүлээлт сайжирч, сэргэлт гарч байна.