Simon Thompson: Juukan Gorge-ийн агуйн хэрэг шиг зүйл “Рио Тинто”-ийн үйл ажиллагаанд дахин давтагдахгүй

2020-10-16 15:53

Б.Төгсбилэгт
 

Австралийн Пилбарад орших 46 мянган жилийн настай Juukan Gorge-ийн агуйг өнгөрсөн тавдугаар сарын 23-нд “Рио Тинто” компани сүйтгэснийхээ хариуд захирлуудаа огцруулахаар болсноо есдүгээр сарын 11-нд мэдэгдлээ. Энэ дунд компанийн Гүйцэтгэх захирал Жан Себастьян Жак багтаж байна.

“Рио Тинто” компани нь өөрийн эзэмшлийн “Brockman 4” төмрийн хүдрийн ордын өргөтгөл төслийн хүрээнд хийсэн тэсэлгээний үеэр уг соёлын дурсгалт хоёр агуй бүрэн сүйдсэн юм. Энэхүү агуйнууд нь тус нутагт аж төрдөг Puutu Kunti Kurrama болон Pinikura нутгийн уугуул иргэдийн асар нандин өв төдийгүй өвөг дээдэстэйгээ холбогдох онгон дагшин газарт тооцогддог байна.
Хэрэг явдал болохоос өмнө буюу тавдугаар сарын 21-нийг хүртэл Рио-ийн удирдлагууд тэсэлгээ хийх газрын соёлын өвийн ач холбогдлын талаар төдийлөн мэдээлэлгүй байсан тухай хэвлэлүүдэд онцолжээ.
“Рио Тинто” компанийн нийт үйл ажиллагааны орлогын 90 гаруй хувийг Австралийн Пилбара дахь төмрийн хүдрийн олборлолтоос бүрдүүлдэг тул энэ хэрэг нь компанид маш ноцтой зүйл гэдэг нь ойлгомжтой юм. 

Уг хэсэгт анх 2013 онд “Рио Тинто” компани тэсэлгээ хийх зөвшөөрлийг холбогдох төрийн байгууллагаас авсан ч түүнээс хойш жилийн дараа соёлын өвийн дурсгалт зүйлс олдсон байна. Улмаар соёлын дурсгал талаасаа хавьгүй илүү ач холбогдолтой эртний дурсгалт газар болох нь тогтоогджээ. Иймээс соёлын өвийн тухайд “Рио Тинто” компани эртнээс мэдэж байжээ. Нөгөө талаас өнгөрсөн тавдугаар сард тэсэлгээ хийхээс өмнө нутгийн уугуул иргэд тэсэлгээ хийхгүй байх хүсэлтийг удаа дараа өгч байсан гэсэн мэдээллийг Австралийн хэвлэлүүдэд онцоллоо. 

Гэсэн ч тэсэлгээ хийсэн бөгөөд нутгийн уугуул иргэдийн зөвшөөрлийг авсан гэж бодсон хэмээн “Рио Тинто” компанийн зүгээс тайлбарлажээ. Улмаар тэсэлгээг зогсоохоор оролдсон ч хэтэрхий оройтсон байсан гэдгээ учирласан байна.

Тэсэлгээ болсны дараа нутгийн уугуул иргэдийн эсэргүүцэл ихээхэн эрчимжсэн билээ. Хариуд нь компани Гүйцэтгэх захирал болон төмрийн хүдрийн бизнес хариуцсан захирал компанийнхаа өмнөөс уучлал хүссэн ч хангалтгүй байв. Улмаар компанийн ТУЗ хуралдаж компанийн Гүйцэтгэх захирал Жан Себастьян Жак, төмрийн хүдрийн группийн захирал Крис Солсбери, компанийн Харилцаа, хамтын ажиллагаа эрхэлсэн захирал Симон Нивен зэрэг захирлуудын урамшууллыг 7 сая ам.доллараар танахаар болсноо наймдугаар сарын 24-нд мэдэгдсэн юм. Гэвч энэ хэргийг зөвхөн урамшуулал танах байдлаар шийдвэрлэх нь хэтэрхий хангалтгүй гэж компанийн хувьцаа эзэмшигчид болон уугуул иргэдийн төлөөлөл шаардсанаар ийнхүү гурван захирлыг ирэх зургаан сарын дотор албан тушаалаас нь чөлөөлөхөөр болсон юм.

Компанийн Гүйцэтгэх захирлын суудалд дараагийн хүнийг шинээр томилох хүртэл буюу 2021 оны гуравдугаар сарын 31-нийг хүртэл одоогийн захирал Жан Себастьян Жак нь ажлаа үргэлжлүүлэн хийх юм байна. Жак захирлын оронд томилогдох хэд хэдэн хүмүүсийн нэр яригдаж буйн дунд “Рио Тинто” компанийн Эрчим хүч, эрдсийн группийн Гүйцэтгэх захирал Б.Болд багтаж байгаа юм. Тэрбээр 2016 онд уг албан тушаалд томилогдсон.
Juukan Gorge-ийн агуйн хэрэг шиг археологи, соёлын чухал өвийг устгасан зүйл “Рио Тинто”-ийн үйл ажиллагаанд дахин давтагдахгүй байх бүхий л арга хэмжээг тууштай хэрэгжүүлж ажиллах болно гэдгээ компанийн ТУЗ-ийн дарга Simon Thompson мэдэгдсэн юм.

Гэхдээ компанийн удирдах албан тушаалтнуудыг ажлаас нь халснаар уг асуудлыг бүрэн шийдвэрлэхгүй гэдгийг Австралийн томоохон сан болох HESTA сануулж байна. Өөрөөр хэлбэл асуудлыг уурхайн компани болон уугуул иргэд (газар эзэмшигчид)-ийн хооронд байгуулсан гэрээний зарим заалтыг өөрчлөх замаар шийдвэрлэх шаардлагатайг анхааруулжээ. Учир нь тэдгээр гэрээ нутгийн уугуул иргэдийн эрхийг зөрчиж, уул уурхайн компанийн эрх ашгийг хангах талд үйлчлэх байдал түгээмэл байдаг аж.

Түүх соёл, археологийн дурсгалт агуйг сүйтгэсэн энэхүү явдал нь Баруун Австрали мужийн Засгийн газарт соёлын өвийг хамгаалахтай холбоотой хуулийг яаралтай сайжруулж, өөрчлөх шаардлагатайг харуулж буйг Австралийн Археологийн холбоо анхааруулсан байна. Учир нь соёлын өвийг хамгаалах тухай холбогдох хуулийн 18 дахь хэсгийн зүйл заалтаар, “Рио Тинто” -ийн хийсэн тэсэлгээ нь хуулийн дагуу үйлдэл болон хувирч байна. Тэгэхээр тус компани ийнхүү олон нийтээс уучлалт хүсч, захирлуудаа халж буй алхам нь зөвхөн нийгмийн лиценз олж авах, алдагдсан нэр хүндээ сэргээх оролдлого гэж ойлгож болно.

Жан Себастьян Жак төмрийн хүдэр гэхээс илүүтэй зэсийн салбарт мэргэшсэн гэж хэлж болно. “Рио Тинто”-ийн зэсийн группийн захирлаар ажиллаж байхдаа тэрээр Оюутолгойн өргөтгөл төслийн гэрээг 2015 онд Монголын талтай байгуулсан билээ. Дараа жил нь 2016 оны долдугаар сард “Рио Тинто”-ийн Гүйцэтгэх захирлаар томилогдсон бөгөөд түүний ажилласан хугацаанд компанийн зах зээлийн үнэлгээ хоёр дахин нэмэгджээ. Тэрбээр “Рио Тинто”-ийн хувьцаа эзэмшигчдэд очих үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд ихээхэн үр дүнтэй ажиллаж чадсан бол төмрийн хүдрийн “Brockman 4” ордын өргөтгөлийн төслийн явцад гарсан томоохон алдаа түүнийг суудлаасаа буухад хүргэлээ.


Төмрийн хүдрийн “Brockman 4” ордыг өргөтгөснөөр “Рио Тинто”-ийн Пилбара дахь хоёр дахь томоохон төсөл болох юм.
“Рио Тинто”-ийн Juukan Gorge-ийн хэргийн дараа нутгийн уугуул иргэдийн зүгээс тус компани цаашид нэмж  уугуул иргэдийн соёлын дурсгалт 124 газрыг уурхай ашиглалт нэрийн дор сөнөөж мэдэх талаар мэдээлсэн байна. Компани эдгээр 124 газрын 26-д хамаарах нутагт уурхай ашиглах зөвшөөрөл аль хэдийнэ авчээ. Холбогдох хуулийн 18 дугаар зүйлийн “далбаан дор” соёлын дурсгалт газрыг устгах нь хуулийн дагуу ажил болж хувирахыг  The Yinhawangka Aboriginal Corporation (Yinhawangka уугуул иргэдийн холбоо) мэдээлжээ. 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • Уржигдар 19 цаг 10 минутад
    Дорноговь аймгийн Алтанширээ сумын нутагт хэрэгжиж буй Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах төслийн талбайд үйлдвэрийн барилгын ажлыг эхлүүлэх ёслол (2021.01.15) болов.Дэлхий дахинд дэгдсэн цар тахлын хүнд цаг үед Монгол Улс, БНЭУ-ын Засгийн газрууд,  холбогдох төрийн байгууллага, орон нутгийн дэмжлэгтэйгээр “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК, төслийн менежментийн зөвлөх (ТМЗ) “Инженерс Индиа Лимитэд” компанийн инженерүүд хүчээ дайчлан, хамтран ажилласны үр дүнд өнөөдөр үйлдвэрийн технологийн бус байгууламжуудын барилга-угсралтын ажлыг эхлүүлж байгааг төсөл хэрэгжүүлэгчид онцолсон байна. Өнөөдрийн ёслолын арга хэмжээнд БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд М.П.Сингх биечлэн оролцжээ.   
  • 2021-01-14 18:32
    Уул уурхайн ажилчдын ээлж солих зохион байгуулалттай арга хэмжээний хүрээнд ажилчдаас PCR шинжилгээ авах ажиллагааг Нийслэлийн эрүүл мэндийн газартай хамтран 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр эхлүүлэх боллоо. Гамшгаас хамгаалах уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн улсын албаны Шуурхай штабаас Нийслэлийн эрүүл мэндийн газрын шинжилгээ авах цэгүүдэд аж ахуйн нэгжүүдийг хуваарилж байна. Шинжилгээ өгөх хуваарийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны вэб сайтын “Мэдээ мэдээлэл” цонхны “Шуурхай штаб мэдээлэл”  хэсэгт өнөөдөр, 01 дүгээр сарын 14-ний өдөр байршуулах тул аж ахуйн нэгжүүд орон нутгаас ирж шинжилгээнд хамрагдан ээлжинд гарах ажилчдаа Улаанбаатарт ирүүлэх талаар холбогдох арга хэмжээг авч ажиллана уу. Үүний тулд аймгуудын Онцгой комиссын цахим хаягаар тухайн орон нутгаас ирэх ажилчдынхаа мэдээлэл бүхий аж ахуйн нэгжийн албан хүсэлтийг хүргүүлж өөрийн ажилчныг тодорхойлж өгөх шаардлагатай байна.  
  • 2021-01-14 18:17
    ОХУ-ын гадаад валютын нөөцийн бүтцэд анх удаа алтны хувь хэмжээ ам.долларыг давжээ. Тодруулбал, тус улсын Төв банкны тайлангаар, нийт нөөцийн 23%-ийг алт (128.5 тэрбум ам.доллартай тэнцэнэ) бүрдүүлж еврогийн дараа оржээ. Харин 124.6 тэрбум америк доллар нь нийт нөөцийн 22% болж буурсан байна. 2018 онд нийт нөөцийн 44%-ийг америк доллар бүрдүүлж байжээ. Энэхүү өөрчлөлт нь Оросын эдийн засгийг америк доллараас үл хамаарах, хоёр улсын харилцаа муудаж буй нөхцөлд АНУ-ын хориг арга хэмжээнд өртөмтгий байдлыг бууруулах гэсэн ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путины бодлогын нэг хэсэг хэмээн шинжээчид тайлбарлаж байгаа юм. 2020 оны арванхоёрдугаар 25-ны байдлаар, тус улсын гадаад валютын нийт нөөц 592.4 тэрбум ам.доллартай тэнцэж байв.   
  • 2021-01-14 15:39
    Үнэт металын бүлэгт багтах родийн (Rh) ханш өссөөр байна. Өнгөрсөн арванхоёрдугаар сард, дэлхийн зах зээл дээр унц родий 16.9 мянган ам.доллар хүрч түүхэн дээд үзүүлэлтэд тооцогдсон юм. Тэгвэл 2021 он гарснаас хойш тухайн металын ханш 19%-иар өсчээ. Лхагва гаригийн (2021.01.13) байдлаар, унц родий 20.19 мянган ам.долларын үнэтэй худалдаалагдаж байна.  Ердөө 615 ам.долларын үнэтэй байсан родийн үнэ сүүлийн таван жилийн хугацаанд 3000% өсчээ. Энэхүү метал нь автомашины үйлдвэрлэлийн ойролцоогоор 85%-д хамаардаг гол түүхий эд юм. Улс орнууд агаарын бохирдлыг бууруулах хүчин чармайлтаас үүдэн аж үйлдвэрийн салбарт родийгийн хэрэгцээ нэмэгдсээр байна.
  • 2021-01-14 13:37
    2021 онд Хятад улс нь зам тээврийн дэд бүтцэд 2.4 их наяд юанийн хөрөнгө оруулахаар төлөвлөөд байна. Энэ тухай тус улсын Зам, тээврийн сайд Ли Сяопин мэдэгджээ. Ингэхдээ 3700 км төмөр зам шинээр барьж байгуулах төсөөлөлтэй байна. Гэхдээ дэд зам тээврийн салбарын хөрөнгө оруулалтын талаарх тодорхой төлөвлөгөө, хөрөнгө оруулалтын хэмжээг албан ёсоор мэдээлээгүй байгаа юм. Өнгөрсөн оны хөрөнгө оруулалтын хэмжээтэй харьцуулахад 2021 онд мэдэгдэхүйц буурахаар байна. Тодруулбал, 2020 онд зам тээврийн дэд бүтцэд 3.42 их наяд юань (523.47 тэрбум ам.доллар) хөрөнгө оруулсан тухай Хятадын Үндэсний зам тээврийн хурлаар танилцуулжээ.