“Хөх морь”-ийг хэр удаан сойх вэ?

2020-10-07 10:50

Л.Номинцэцэг 

Монгол оронд гадаргын усны нөөцийг нэмэгдүүлэх, урсцын тохируулга хийх замаар хуримтлал бий болгож усны хомсдолтой бүс нутаг руу татаж ашиглах “Хөх морь” төслийн судалгааны ажлыг Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Усны газар үргэлжлүүлж байна.

Уг төслийг 2019 онд БОАЖЯ-аас анх хэрэгжүүлжээ. Засгийн газрын ээлжит чуулганаар тухайн үеийн БОАЖ-ын сайд Н.Цэрэнбат “Гадаргын ус ашиглах бүх төслүүдээ нэгтгэн “Хөх морь” гэж нэрлэсэн. ТЭЗҮ нь бэлэн болсон, хэрэгжих боломжтойг нь түрүүлж эхлүүлнэ гэж зорьж байна. Эхний ээлжинд Орхон, Онгийг тэтгэх төсөл байх юм. Ингэснээр дөрвөн аймгийн байгаль экологийг сэргээж, бүс нутгийн ус ашиглалтыг сайжруулах, говийн бүсийн усан хангамжийг нэмэгдүүлнэ” гэж үзэж буйгаа хэлж байв. Өөрөөр хэлбэл олон жил ярилцаж, хэлэлцэж буй урт настай төслүүдийг нэгтгэсэн нэр нь “Хөх морь” юм.

Үүнд “Хэрлэн говь”, “Орхон говь”, “Туул говь”, “Орхон Онги” усан цогцолбороос гадна ТЭЗҮ болон зураг төсөл нь бэлэн болсон Эгийн голын УЦС, Эрдэнэбүрэнгийн УЦС, судалгааны шатандаа байгаа Шүрэнгийн болон Чаргайтын УЦС зэрэг төслүүд багтаж байна.

Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын тушаалаар “Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилтийг сааруулах төсөл”-ийн 2019 оны төсвийн зардлын хуваарьт 60 сая төгрөгийг баталж “Хөх морь” төсөлд дэмжлэг үзүүлжээ. Санхүүжилтийн үр дүнгээр томоохон 12 гол дээр 33 хөндлүүрт боомт барьж ус хуримтлуулах боломжтой” гэж урьдчилсан байдлаар дүгнэсэн байна.

Усны салбарт улсын нэгдсэн бодлого, зохицуулалт шаардлагатай гэж үзэн Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар (2020 оны дөрөвдүгээр сард) хэрэгжүүлэгч агентлаг Усны газрыг байгуулахаар шийдвэрлэсэн. Ийн байгуулагдсан Усны газар нь “Хөх морь” төслийг хариуцах болжээ.

“Алсын хараа 2050”-д ”Усны нөөцийн эрэл, хайгуул, зураглалын ажлыг эрчимжүүлж, хур тунадас, хайлсан цас, мөсний усыг хуримтлуулах хөв цөөрөм, далд усан сангууд байгуулж, томоохон голууд дээр урсцын тохируулгатай, олон зориулалтаар ашиглах усан сан барьж эхэлнэ” гэж заасан байдаг. “Хөх морь” төслийн хүрээнд 30 жилийн хугацаатай дэвшүүлсэн стратегийн зорилтыг шинэчилж “Алсын хараа 2050”-д түшиглэн усны төслүүдийг эрэмбэлэх, ажлын явцыг эрчимжүүлэх төлөвлөгөө боловсруулах нь Усны агентлагийн дараагийн ажил болж байна.   

Ч.Пунцагсүрэн:  Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг усаар хангах боломжит байршилтай нь “Хэрлэн тоонот” төсөл

“Хөх морь” төслийг хариуцаж байгаа Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Усны газрын Ус ашиглалтын хэлтсийн мэргэжилтэн Ч.Пунцагсүрэнгийн байр суурийг хүргэж байна. Тэрээр БОАЖЯ-ны Газар зохион байгуулалт, усны нэгдсэн бодлого зохицуулалтын газрын Ахлах мэргэжилтнээр ажиллах хугацаандаа “Хөх морь” төслийн Ажлын хэсэг болон Үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргын үүрэг гүйцэтгэж байжээ.

“Засгийн газрын хуралдаанаар (2017.03.17) Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байгуулахаар тогтсон Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрээс гадна Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэр, Тавантолгойн нүүрс угаах үйлдвэр, төлөвлөж буй Тавантолгойн цахилгаан станц зэрэг уул уурхайн томоохон үйлдвэрлэлийн усан хангамжийн асуудлыг “Орхон говь”, “Хэрлэн говь”, “Онги говь” төслүүдийг судлан боломжтойг нь сонгохоор шийдвэрлэсэн юм.

Харин Засгийн газрын 232 дугаар тогтоолын дагуу  Хэрлэн гол дээр урсцын тохируулга хийх төслийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах ТЭЗҮ, байгаль орчин, нийгмийн нөлөөллийн үнэлгээ хийлгэх ажлыг шуурхай зохион байгуулах чиглэл, даалгаврыг БОАЖЯ, УУХҮ-ийн сайд, нарийвчилсан судалгаа хийхэд зориулагдах хөрөнгийн эх үүсвэрийг Сангийн яамнаас гаргах үүрэг чиглэл өгсөн байдаг.
Эдгээрээс үндэслэж гадаргын ус хуримтлуулах бүх төслийг 2019 онд БОАЖЯ-ны сайдын санаачлагаар “Хөх морь” төсөл болгон нэгтгэсэн. Ингэж багцалснаар хөрөнгө санхүү гадаад, дотоодын эх үүсвэрээс шийдвэрлэх боломжтой гэж үзсэн. Эдгээр төсөл эдийн засгийн хувьд өртөг өндөртэй хэдий ч бүх хүчин чадлаараа ажиллаж, эхнээсээ хэрэгжээд эхэлбэл үр өгөөж нь төдий чинээ их. Нийтдээ 51.6 тэрбум шоо газарт ус хуримтлуулж түүнээс 78.3 шоо метр усанд урсац тохируулга хийж, газар тариалангийн усан хангамжийг алсын зайд шилжүүлэн ашиглах боломжтой юм. Томоохон 9  гол дээр байрлах 31 хөндлүүрийн усан сангаас нийтдээ 1714 МВт хүчин чадалтай усан цахилгаан станц байгуулах боломжтой бөгөөд жилд 6.7 сая МВт/цаг эрчим хүч үйлдвэрлэнэ гэж тооцоолсон байгаа.

Засгийн газрын хаврын ээлжит чуулганаар (2020.01.16) УИХ-ын гишүүн Л.Энхболдын асуултад “Хөх морь” төслийн хувьд “Орхон-Онги” төслийг хамгийн түрүүнд хэрэгжүүлэхээр урьдчилсан судалгаа боловсруулаад байгааг Ажлын хэсгийн зүгээс тайлбарласан. Австрийн Засгийн газарт захидал хүргүүлээд байгаа бөгөөд үүний дагуу “Орхон-Онги” төслийн ТЭЗҮ боловсруулах ажил үргэлжилж байгаа. Хэрэгжихэд тун ойрхон байна.

Хэрлэн голын хувьд боомт барих боломжтой 5 хөндлүүр байгаагаас “Хэрлэн говь” болон “Хэрлэн тоонот” төслүүд хэрэгжих хамгийн өндөр боломжтой. Хэрлэн голд ус хуримтлуулах боомт барих болон говь руу татах ажлын ТЭЗҮ-ийг боловсруулах хугацаа хоёр жил ба үүнд 7.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө шаардлагатай. Хэрэв уг санхүүжилтийг Сангийн яам батлах юм бол говь руу чиглэсэн “Хэрлэн тоонот” төслийг хамгийн түрүүнд хэрэгжүүлэх болно. Хэрлэн голын хувьд Багануурын ойролцоох “Хэрлэн говь” төсөл, Хэнтий аймгийн Баянхутагийн ойролцоо хэрэгжүүлэх “Хэрлэн тоонот” гэх 2 төсөл байсан. Урсац тохируулга хийх замаар говийн бүс нутагт байгуулахаар төлөвлөж буй аж үйлдвэрийн томоохон төслүүд, Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг усаар хангах техникийн хамгийн боломжтой байршилтай нь “Хэрлэн тоонот” төсөл юм”

Сэтгэгдэл (1)

  • иргэн (202.70.34.70)
    Хэрлэн-Говь төслийн ТЭЗҮ хийхэд ийм их мөнгө орохгүй шүү. Ингэж мөнгө хусдагаа боливол таарна. Шалгуулах л болно. Эх оронч бай л даа.
    2020 оны 12 сарын 14 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 2 цаг 59 минутын өмнө
    Ковид-ийн  халдварыг Монгол Улс дотооддоо алдсан нь  эдийн засгийн засгийн гол  тулгуур  болсон  уул уурхайн салбарыг  ч  маш эмзэг байдалд оруулаад байна. Салбарыг хэвийн горимоор ажиллуулахын тулд  ашигт малтмалын экспортын гол бүс нутаг Өмнөговь аймагт  Засгийн газар бүхий л анхаарлаа хандуулан ажиллаж байгаа юм. Засгийн газрын 183 дугаар тогтоолоор “Ногоон бүс”, мөн Засгийн газрын 64 дүгээр тэмдэглэлээр “Аюулгүйн бүс”-ийг байгуулан цар тахлын эрсдэлээс хамгаалах, урьдчилан сэргийлэх зорилгоор тодорхой орд газруудад халдвар хамгааллын дэглэмийг чанд сахиулах ажлыг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам  удирдаж, салбарын дэд сайд О.Батнайрамдалаар ахлуулсан Ажлын хэсэг  уул уурхайн бүсэд    томилолтоор ажиллалаа.
  • Уржигдар 16 цаг 43 минутад
    “Европын Холбооны хар жагсаалт” гэж нэрлэгддэг мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай, өндөр эрсдэлтэй гуравдагч улс орнуудын жагсаалтаас Монгол Улсыг хассан тогтоолыг Европын Холбооны “Official Journal of the European Union” сэтгүүлд (2021.01.18) нийтэлжээ.  Энэхүү тогтоол нь тус сэтгүүлд нийтлэгдсэнээс хойш 20 дахь хоногоос эхлэн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөх аж.  Монгол Улсыг 2019 онд Санхүүгийн хориг арга хэмжээ авах байгууллага (ФАТФ)-ын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай улс орнуудын жагсаалт буюу саарал жагсаалтад орсонтой холбогдуулан (2020.10.01) Европын Холбооны өндөр эрсдэлтэй гуравдагч улс орнуудын жагсаалтад оруулсан юм.
  • Уржигдар 16 цаг 39 минутад
    Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Шадар сайд Я.Содбаатар Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих тухай хуулийн төслийг (2021.01.20) УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт өргөн мэдүүлэв. Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажилд тулгамдаж буй асуудлуудыг ҮАБЗ-ийн (2020.07.17) хуралдаанаар хэлэлцэж, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлэх зорилгоор Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих бие даасан хуулийн төслийг боловсруулж батлуулахыг Засгийн газарт даалгасан юм. Энэ дагуу 7 зүйл бүхий хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Хуульд заасан харилцааг “Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих, төрөөс үзүүлэх үйлчилгээг хялбаршуулах горим”-ын тухай журмаар нарийвчлан зохицуулахаар тусгажээ.
  • 2021-01-19 14:27
    Монгол Улсад газрын тосны салбар үүсч хөгжсөний 80 жил, газрын тосны инженер бэлтгэж эхэлсний 25 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Уг ойг угтан  салбарын яам Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж эхлээд байгаа бөгөөд тодорхой ажлуудыг хийхээр төлөвлөжээ. Хэдхэн хоногийн өмнө   салбарын яамны зүгээс газрын тосны ашиглалт, олборлолт, экспортын үйл ажиллагаа эрхэлдэг шилдэг компаниудыг тодруулан өргөмжилсөн. Тэгвэл энэ сарын 21-нд ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулиас “Газрын тос 2020” эрдэм шинжилгээ, онол практикийн XXVI хурлыг зохион байгуулахаар болжээ.
  • 2021-01-18 11:38
    Дэлхий дахины амьдралын хэмнэл орвонгоороо өөрчлөгдөж, хүн төрөлхтний хөгжил олон сорилттой тулгарсан  2020 он улирч байна. Ирээдүйд асар их үр дагавар дагуулах олон үйл явдлын эхлэл тавигдсан энэ оныг  халдварт вирусын хамт дэлхий нийт угтсан юм. Коронавирус  дэгдсэнээр  улс орнууд хорио цээрийн дэглэмд  шилжиж, эдийн засаг, худалдаа үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал, ложистик, зар сурталчилгаа, спорт, соёл урлагийн гээд бүхий л салбар асар их алдагдал хүлээж байна.  Сорилт, бэрхшээл Монголыг ч тойроогүй. Цар тахлын бодит аюултай нүүр тулсан улс орнуудын иргэдээ хамгаалсан, эдийн засгаа идэвхжүүлсэн туршлага бүр Монгол Улсыг алдаа гаргахаас сэргийлж, оновчтой бодлого хэрэгжүүлэх зүг чиг болох учиртай.