“Гайхамшигт 50: Жишиг өөрчилсөн түүх”

2020-09-04 14:31

“Монголчууд хөгжихийг хүснэ. Тиймээс  ч мянганы, тогтвортой, ногоон, солонгон, улсын, хүний гээд хөгжих гарцуудыг хайсаар иржээ. Бидний хүсэж буй хөгжил гэж чухамдаа юуг хэлэх вэ? Энэ тухай ширээ тойроод хэлэлцэхэд хүн бүрд санаа бий, гэсэн ч өнөөг хүртэл юу, хэрхэн гэдэгтээ тогтоогүй хэвээр л, мөнхүү хөгжил гэдэг тогтсон  ганц утгаар тодорхойлогдчих зүйл биш билээ. Тэрхүү ганц утгаар үл тодорхойлогдох хөгжилд хүрэхэд ашиглах нэг хэрэгсэл болгож байгаль эх бидэнд эрдэс баялгаа харамгүй хайрлажээ. Энэ баялгийг хэрхэн ашиглаж, хөгжүүлж шимийг нь жигд тэгш хүртэх вэ гэвэл ахиад л өөр өөр санаа, шийдэл ургана” хэмээн “Гайхамшигт 50:Жишиг өөрчилсөн түүх” номын зохиогчид өмнөтгөлдөө бичсэн байна. 

Уг номын нээлт өчигдөр “Новотел” зочид буудалд болсон бөгөөд эрдэс баялгийн салбарын төлөөлөгчид  уригдан  иржээ.  Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд О.Батнайрамдал номын баярыг  нээж хэлсэн үгэндээ “Алсын хараа-2050 урт хугацааны хөгжлийн бодлого, үе үеийн Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт жендэрийн тэгш байдлыг хангах чиглэлээр тодорхой асуудлууд тусгагдсан. Үүнийг бид хэрэгжүүлэн ажиллахдаа анхаарах ёстой. Жендэрийн тэгш байдлын талаар баримтлах  бодлогоо хэрэгжүүлж байгаа нэг ажил нь өнөөдрийн үйл явдал юм“ хэмээн тодотгов. Мөн Канад Улсаас  Монгол Улсад суугаа Элчин сайд, хатагтай Катрин Э.Ивкоф “Уул уурхайн ажиллах хүчний дундаж насжилт нэмэгдэж байгаа энэ шинэ эринд уул уурхайн салбарт аль болох олон янзын хүмүүсийг татан оролцуулах нь  амжилт олоход нэн чухал. Өнгөрсөн долоо хоногт би Оюутолгойд очих завшаан тохиосон. Оюутолгойн уурхайд Канад улс нэг тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийсэн. Тэнд байхдаа би Эрдэс баялаг эмэгтэйчүүдийн холбооны төлөөлөлтэй уулзсан. Оюутолгой болон Монголын бусад уурхайд мэргэжлийн ажил хийж байгаа эмэгтэйчүүдийг дэмжих ажлынхаа талаар надад ярьсан юм” хэмээн гэлээ. 

Номын зохиогч Ч.Бат-Уянга “Байгаль эх бидэнд баялгаа харамгүй хайрласан. Үүнийг бид Монгол Улсын хөгжилд зориулах учиртай. Ийм ойлголтоороо эрдэс баялгийн салбарын өчигдөр,өнөөдөр, маргаашийг хэн бүтээж байгаа вэ гэсэн асуултад бид хариулахыг зорьсон”  гэсэн бол Эрдэс баялаг эмэгтэйчүүдийн холбооны НҮТББ-ын Удирдах зөвлөлийн дарга О.Туяа “Ном бүтэх нь өөрөө түүх юм байна. Өнгөрсөн салбарт эмэгтэйчүүд хаана юу бүтээж, хөдөлмөрлөж ирсэнийг  харуулахын тулд энэхүү номыг орчин цагийн менежментийн аргаар бүтээсэн” гэсэн юм.    

Уг номыг бүтээхдээ орчин цагийн хэмээгдэх 1922 оноос буюу Налайхын уурхайгаас эхлэн эмэгтэй уурхайчдыг эрэх нь зүйн хэрэг  гэж үзжээ. “Эрчүүдийн салбар” хэмээх тогтсон жишгийг өөрчлөн цөөн хэдүүлхэн бүсгүйчүүл төдийгөөс өдий хүртэлх салбарын зуун жилийн түүхийн бүхий л хугацаанд ажиллаж хөдөлмөрлөсөөр ирсэн нь хамгийн чухаг баримт хэмээн номд өгүүлсэн байна. Тиймээс ч “2000 оны сүүл үеэс л эмэгтэйчүүд анхлан гүний уурхайд ажиллаж буй” гэх ташаа мэдээлэлд энэ ном бат нот няцаалт болно гэдэгт найдаж буйгаа номын зохиогчид онцлон дурджээ.  Номонд геологич-гидрогеологич Ц.Гарамжав, математикч С.Энхтуяа “Монполимет” группын захирал/, геохимич С.Оюун /УИХ-ын гишүүн/, Л.Болормаа /The Mongolian Mining Journal сэтгүүлийн үүсгэн байгуулагч, нэрт сэтгүүлч/ Д.Эрдэнэчимэг /Иргэний нийгмийн төлөөлөл/, Б.Мэндбаяр /хариуцлагатай уул уурхайн зөвлөх/ зэрэг салбарын манлайлагчдын олон хөрөг багтжээ. Номын зохиогчоор  төслийн багийн Ерөнхий зохицуулагч Ч.Бат-Уянга, дэд зохицуулагч О.Туяа, Ч.Анун нарын хүмүүс  ажилласан байна. 

Дүр сонголтын хувьд бүх цаг үе хийгээд эрдэс баялгийн салбарт оролцогч дэд салбар бүрээс төлөөлөл оруулахыг хичээжээ. Дүр судлах явцад нийтдээ 1000 орчим эмэгтэй уурхайчдын мэдээллийг нягталж, үүнээс 400 гаруй уурхайчдын материалыг бүрэн судалсан гэдгээ төслийн багийнхан илэрхийллээ. “Гайхамшигт 50: Жишиг өөрчилсөн түүх” номд тэдгээрээс  50 дүрийг “сонгож” оруулсан байна. Дүрийн дарааллыг  төлөөлж буй дэд салбар, байгууллагын түүхэн он цаг, хөндөж буй  асуудлаар тогтоосон бөгөөд хооронд нь харьцуулах, эрэмбэлэх зорилгогүй гэдгийг ч санууллаа. Мөн салбарын тэргүүлэх эрдэмтэн, судлаачид дүрийн түүхийг тодруулж, санал зөвлөгөө өгчээ. Дүрийн хөргүүдийг мэргэжлийн зураачид зурсан байна. 

Уг номын бичлэгт fact-check буюу баримтыг нягтлах зарчмыг барин ажиллажээ. Өөрөөр хэлбэл бодит хүмүүсийн бодит түүхийг гуйвуулахгүй байхын зэрэгцээ хэт гоёчилж  чамирхаж бичихгүйг зорьсон байна. Нөгөөтэйгүүр номыг эерэг уур амьсгалтай болгохын тулд зарим сөрөг өнцгийг, дүр бүрийнхээ туулсан хэцүү, хөтүүг дурдалгүй өнгөрсөн гэдгийг зохиогчид тодотгов.   “Гайхамшигт 50: Жишиг өөрчилсөн түүх” төслийг санаачлагчаар “Эрдэс баялаг эмэгтэйчүүдийн холбоо” ТББ, хамтран хэрэгжүүлэгчээр MERIT төсөл, Канад Улсын Гадаад хэргийн яам ажилласан байна.              

Г.Идэрхангай
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 45 минутын өмнө
    Дэлхийн уул уурхайн хоёр дахь том компани “Рио Тинто” 2020 оны тайлангаа танилцууллаа. Тус компанийн мэдээлснээр өнгөрсөн онд нийт борлуулалтын нэгдсэн орлого 44.6 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна. Уг үзүүлэлт 2019 онд 43.2 тэрбум ам.доллартай байсан юм. Энэ дундаа төмрийн хүдрийн борлуулалт дийлэнхийг бүрдүүллээ. Тодруулбал Австралийн Пилбара дахь төмрийн хүдрийн уурхайнуудаас нийтдээ 333.4 сая тонн төмрийн хүдэр олборлож, борлуулалтын орлого нийтдээ 27.5 тэрбум ам.доллараар хэмжигдлээ. Өнгөрсөн онд зах зээлд төмрийн хүдрийн ханш нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор тус компанийн суурь орлогын (underlying earnings) үзүүлэлт 12.5 орчим тэрбум ам.долларт хүрсэн нь 2019 оны дүнгээс даруй 2.1 тэрбум ам.доллараар өсөлттэй гарчээ.
  • 3 цаг 32 минутын өмнө
    Эрдэс баялаг эмэгтэйчүүдийн холбоо ТББ-аас анхны үндэсний чуулганаа 2018 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн дэмжлэгтэйгээр Эрдэнэт хотод зохион байгуулсан нь  салбарын эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо нэгтгэсэн  томоохон үйл явдал болж байсан. Үүний дараа (2019.05.03) Улаанбаатар хотноо  II чуулган  “Хамтын хүч  хөгжлийн гарц” уриан дор (2021.03.16) болж байжээ. Тэгвэл энэ удаагийн чуулган мөн Улаанбаатар хотноо “Эмэгтэйчүүд хариуцлагатай уул уурхайг манлайлах нь   уриан дор цахимаар хуралдах юм. Одоогоор эрдэс баялгийн  салбарт ажиллагсадын 15% эмэгтэйчүүд эзэлж байгаа бөгөөд зарим компанид нийт ажиллагсдын 25% нь эмэгтэйчүүд байна.
  • 23 цаг 33 минутын өмнө
    Быстринскийн зэсийн төслийн хувь эзэмшигчид Оросын “Норильский никель” компани, Хятадын “Highland Fund” консорциум нь опцион гэрээ байгуулжээ. Тус гэрээгээр, уг төслийн 13.3%-ийн эзэмшлээ Хятадын хөрөнгө оруулагчид худалдах эрхтэй болж байна. Оросын “Норильский никель” компанийн мэдээлснээр,  опцион гэрээ нь 2021 оныг дуустал хүчинтэй аж. Энэхүү төслийн 50.7%-ийг Оросын “Норильский никель”, 13.3%-ийг Хятадын “Highland Fund” консорциум, 36.6%-ийг Оросын “CIS NRF Holdings” компани тус тус эзэмшиж байгаа юм.
  • 2021-02-26 23:06
    Монгол Улсын татварын албаны нэхэмжлэхийн дагуу “Оюутолгой” ХХК нь татварын актаар нөхөн ногдуулсан 229.8 тэрбум төгрөгийн татварыг (2021.02.25) төсөвт төлсөн байна.  Засгийн газрын Ажлын хэсгээс Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулагч талтай хийж буй яриа хэлэлцээний хүрээнд “Оюутолгой” ХХК нь Монгол Улсын татварын хууль тогтоомжийг биелүүлж, Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж буй бүхий л аж ахуйн нэгжийн нэгэн адил Монгол Улсад татвараа бүрэн төлөх шаардлагыг тууштай тавьсны үр дүнд татварын актаар тогтоогдсон нийт төлбөрөөс эхний ээлжийн 229.8 тэрбум төгрөгийн төлбөрийг ийнхүү төлж эхэлжээ.  
  • 2021-02-25 16:47
    “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ  хүдрийн ил уурхайн дэргэдээ Эмульсийн тэсрэх бодисын шинэ үйлдвэр байгуулж байна. Одоогоор тус үйлдвэрийн барилга, угсралтын ажил 60%, инженерийн шугам сүлжээний ажил 80 орчим хувь, төслийн  нийт гүйцэтгэлийн ажил 50 гаруй хувьд хүрснийг компани мэдээллээ. Үйлдвэрийг 2020 оны хөрөнгө оруулалтаар барьж байгаа аж.  Хэдийгээр “Эрдэнэт үйлдвэр” 1993 онд Монголд анх удаа 10 мянган тонн тэсрэх бодис үйлдвэрлэх хүчин чадалтай  Эмульсийн тэсрэх бодисын үйлдвэрийг байгуулж өнөөдрийг хүртэл ажиллуулж байгаа ч цаашид аюулгүй ажиллагааг хангаж, эрсдэлээс хамгаалах үүднээс  дахин шинэ үйлдвэр байгуулахаар болжээ.