Тавантолгойн станцыг төр байгуулах нь хоёр талд ашигтай

2020-06-17 12:56

Б.Төгс

Оюутолгой төслийг эрчим хүчээр хангах Тавантолгойн цахилгаан станцын (ТТЦС) төслийг төр хариуцахаар болсон нь Оюутолгой төсөлд хувьцаа эзэмшигч бүх талд ашигтай шийдвэр боллоо. Учир нь энэ төслийн эрчим хүчний нийлүүлэлт одоог хэр нь гадаад орноос хараат байгаа билээ. ТТЦС нь Оюутолгой төслийн хувьд дан ганц эрчим хүчний дотоод худалдан авалтын үүргээ биелүүлээд зогсохгүй найдвартай эх үүсвэр болох утгаараа ихээхэн ач холбогдолтой юм. ТТЦС-ыг төр хариуцах болсон шалтгаан нь ногдол ашиг авах хугацааг хойшлуулах явдал юм. Тодруулбал станцыг “Рио Тинто” эзэмших тохиолдолд Оюутолгой төсөл дэх Монголын талын ногдол ашиг хүртэх хугацаа одоогоор баримжаалж буй 2048 он байтугай 2060 он руу талийж өгөхөөр байгааг Засгийн газар учирласан. Энэ нь манай улс хэзээ ч ногдол ашиг авахгүй гэсэнтэй агаар нэг хэрэг юм. Учир нь 2060 он гэхэд Оюутолгойн одоогийн ашиглаж буй ил уурхай, ашиглахаар төлөвлөж буй далд уурхайн нөөцийг бүрэн олзворлож дуусах болно.

Харин Эрчим хүчний сайд Ц. Даваасүрэн дөрөвдүгээр сард “цогтой мэдэгдэл” хийж бид өөрсдөө станцаа байгуулах болсноо зарласан. Ингэснээр Тавантолгойн станц байгуулах ажил “Оюутолгой өртөө”-нөөс “Засаг өртөө” рүү шилжиж байна. Засаг илүү хүчирхэг станц буюу 450МВт  хүчин чадалтай станцыг 600 сая ам.доллараар 2024 онд ашиглалтад оруулна гэдгийг дуулгасан. Энэхүү станцын хувьд ганц бүтээн байгуулалтын өртөг “боломжийн” байгаад зогсохгүй Туркойз Хилл-ийн ТЭЗҮ-д тусгаснаас 50%-иар хямд цахилгаан үйлдвэрлэнэ гэж мэдэгдсэн. Оюутолгойн далд уурхай ашиглалтад орсноор цахилгааны хэрэглээ нь 250МВт хүрнэ. Хямд эрчим хүч үйлдвэрлэнэ гэдэг бол Оюутолгойн үр ашиг дээшлэхэд тустай. Том хүчин чадлын станц нь төслийн илүү найдвартай эрчим хүчний эх үүсвэр болох давуу талтай.

“Туркойз Хилл Ресурс”-ийн ТЭЗҮ дэх санал болгосон станцын хөрөнгө оруулалтын өртөг нь дэлхийн жишгээс 2-3 дахин өндөр байгааг салбарын сайд онцолсон. Өөрөөр хэлбэл станцыг байгуулах өртөг нь 1МВт тутамд нэг сая евро байдаг ажээ. 
Туркойз Хилл Тавантолгойн цахилгаан станцын төслийн ТЭЗҮ-ийг өнгөрсөн хоёрдугаар сард Засгийн газарт өргөн барьсан. Энэ дагуу бол станцын ашиглалтад оруулах хугацааг 2024 оны зургадугаар сар байхаар тусгасан байсан. Станцын хөрөнгө оруулалтын зардал нь 924 сая ам.доллар байх бөгөөд хүчин чадал нь 300МВт  хэмжигдэхээр байв. Уг төсөлд ус дамжуулах 55 км урттай хоолой болон цахилгаан дамжуулах 126 км шугамын дэд бүтэц багтсан байсан юм. Станцыг “Рио Тинто” хариуцах тохиолдолд төслийн бүтээн байгуулалтын өртөг 1 тэрбум ам.доллараар өснө гэсэн төсөөлөл уг ТЭЗҮ зарлагдсанаар ийнхүү баталгаажсан юм.

Засгийн газрын мэдэгдлийн дараа олон улсын зарим хэвлэлд Монголын төр станцыг бие даан хариуцахаар болсон нь Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулалтын өртөг 1 тэрбум ам.доллараар буурах нөхцөл болж буйг онцолж байна. Нөгөөтэйгүүр “Рио Тинто”-ийн хувьд нүүрсний станц байгуулах, түүнд холбогдох хөрөнгө босгох явдал нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг бодлого, арга хэмжээ дэлхий дахинд эрчимжиж буй энэ цаг үед амаргүй  байсан. 

Яг энэ мөчид нүүрсний цахилгаан станцыг монголчууд өөрсдөө хариуцахаар болж буй нь “Рио Тинто”-г ихээхэн санаа зовоосон ажлаас   салгаж өгсөн гэж хэлж болно. Мэдээж нүүрсний станцад хөрөнгө босгохоос  “Рио Тинто” чөлөөлөгдсөн ч станцаас үйлдвэрлэх эрчим хүчийг урт хугацаанд худалдан авах үүргээ зайлшгүй биелүүлэх хэрэгтэй. 2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд ч уурхайн үйл ажиллагааг эрчим хүчээр хангахдаа дотоодын эх үүсвэрээс авах тухай тодоос тод зааж өгсөн.   
Эрчим хүчний сайдын хувьд “бид өөрсдөө” хэмээн тунхагласан явдал нь угтаа “айлаас эрэхээр авдраа уудал” гэх үгийн биелэл байв. Тэрбээр “Энэ станцын ТЭЗҮ-ийг өмнө нь боловсруулсан юм билээ. М.Энхсайхан Засгийн газрын сайд байх үедээ олон улсын зөвлөх компаниудаар Тавантолгойн төсөлд судалгаа хийхэд 17 сая ам.доллар зарцуулсан. Энэ хүрээнд станцын ТЭЗҮ-ийг боловсруулсан” гэж мэдэгдсэн. Ийнхүү Тавантолгойн цахилгаан станцыг өмнө нь бэлтгэсэн   ТЭЗҮ-ээр үндэслэн барих юм. 
Одоо хөрөнгө оруулалтын асуудал гол сэдэв болж байна. “Тавантолгой цахилгаан станцын төсөл”-ийн нэгж 450 МВт хүчин чадалтай станцын өртгийг 1 тэрбум ам.доллараар байгуулахаар ТЭЗҮ-ийг боловсруулсан байсан. Энэ нь өнөөгийн ярьж буй бэлэн гэх ТЭЗҮ бөгөөд харин одоо станцыг байгуулах нийт өртөг 600 сая ам.доллар болж хямдраад буй нь хачирхалтай бас сайшаалтай ч гэж хэлж болно. 

Хөрөнгө оруулалтын тухайд “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн ашгаар Тавантолгойн станцыг барих нь санхүүжилтийн нэг шийдэл гэж Засгийн газар харж байна. Энэ нь тус компанийн 2018, 2019 оны ашгийн зарим хэсгийг төмөр замын бүтээн байгуулалтад зарцуулсантай адил хувилбар юм. Гэхдээ энэ удаад дэлхий дахинд тархаад байгаа COVID-19 цар тахлын улмаас Монголын нүүрсний экспорт огцом буурч “Эрдэнэс Тавантолгой” компани ашгаасаа “хувь хүртээх” хувилбар “зэрэглээ” болж магадгүй байна. Ямартай ч Эрчим хүчний сайд санхүүгийн бусад арга хэрэгслээр хөрөнгийн асуудлыг шийдвэрлэж чадна гэдэгтээ бат итгэлтэй байна. 

Оюутолгойн гүний уурхай 2023 онд ашиглалтад орохоор хүлээгдэж байгаа бөгөөд үүнээс нэг жилийн дараа станц ажиллаж эхлэх дүр зураг харагдана. Станц ашиглалтад ороход гол хэрэглэгч нь Оюутолгой үйлдвэр байх бөгөөд урд хөршөөс импортолж буй эрчим хүчинд жилд зарцуулж буй 170-200 сая ам.долларын төлбөр Монголд  үлдэнэ. Чухам ингэснээр эртнээс улбаатай Оюутолгойг дотоодын эрчим хүчээр хангах “мөрөөдөл” ажил хэрэг болох юм. Тэгэхээр одоо “Рио Тинто” групп болон Засгийн газар төр даан хийж буй ТТЦС-ын эрчим хүчний борлуулалтын үнэ болон бусад асуудалд хэлэлцээрт хүрэх ажил үлдэж байна.  


 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 15 цаг 30 минутын өмнө
    Монголбанкны алт худалдан авалт 2019 онд 15.2 тонн болж буурсан ч  он гарсаар есдүгээр сарын 22-ны байдлаар 15 тоннд хүрээд байна. Энэ онд алт худалдан авалт 2018 оны хэмжээнд хүрэх эсвэл давах хүлээлттэй байгаа юм. Өнгөрсөн 2018 онд төв банкны алт худалдан авалт 22 тонн хүрч дээд амжилт тогтоосон. Харин нүүрсний экспорт долдугаар сараас эхлэн өсч цаашид тогтворжих хандлагатай байна. Монголын эдийн засаг оны эхний хагаст маш хүнд байдлыг даван туулсан бол долдугаар сараас эхлэн эерэг өөрчлөлтүүд ажиглагдаж эхэлсэн байна. Энэ тухай Монголбанк (2020.09.23) “Ханшийн тогтвортой байдал” сэдэвт уулзалтын үеэр мэдээллээ. Америк долларын ханш долдугаар сард 20.81 төгрөгөөр чангарсан нь сарын дүнгээр энэ оны хамгийн их өсөлт болсон ч төгрөгийн ам.доллартай харьцах ханш найм, есдүгээр сараас харьцангуй тогтворжиж эхэллээ. Монголбанкнаас зарласан ханшаар нэг ам.доллар (2020.09.22-нд) 2,854 төгрөгтэй тэнцэж байна.
  • 18 цаг 23 минутын өмнө
    Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замыг Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлтэй холбох 22 км төмөр замын суурь бүтцийн барилгын ажлын зөвшөөрлийг “Тавантолгой төмөр зам” компанид олгохоор шийдвэрлэв. Инженерийн нарийвчилсан зураг төсөл, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ хийлгэж, ажлаа энэ онд багтаан эхлүүлэхийг холбогдох сайд нарт даалгалаа. Шаардагдах хөрөнгийг зураг төслийн магадлал хийсэн дүнгээр “Эрдэнэс Тавантолгой” компани санхүүжүүлэх юм. Дээрх хоёр чиглэлийг холбосноор төмөр замын гол магистраль шугамтай шууд холбогдоно. Үүний зэрэгцээ Тавантолгойн нүүрсний бүлэг орд, Цагаан суварга, Адуунчулуун, Чандгана, Талбулаг, Хөөт зэрэг зэс, нүүрс, вольфрам, цайр, жоншны ордыг ашигласнаар экспортод гаргах бүтээгдэхүүний хэмжээ жилд дунджаар 50 орчим сая тонн болж, төмөр замаар тээвэрлэх ачаа 3.5 дахин нэмэгдэнэ гэж тооцоолж байна.
  • 23 цаг 27 минутын өмнө
    Монголын нутгаар дайруулан байгуулахаар “Сибирийн хүч 2” хоолойн төслийн яриа хэлэлцээр хоёр улсын Засгийн газрын түвшинд өрнөж байна. 2019 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Москвад хийсэн айлчлалаар Засгийн газар Оросын “Газпром” компанитай харилцан ойлголцлын санамж бичиг үзэглэж байсан бол үүнээс хойш талуудын төлөөлөл багтсан Ажлын хэсэг гарч, төслийн ТЭЗҮ-ийг боловсруулах Монгол, Оросын хамтарсан компанийг байгуулав. Дараагийн шатанд “Эрдэнэс Монгол” болон “Газпром” компани хооронд нууцлалын гэрээ байгуулж, харилцан мэдээлэл солилцох, холбогдох бичиг баримтаа бүрдүүлэн ажиллана гэдгийг Монголын төрийн өмчит компанийн Гүйцэтгэх захирал П.Ганхүү (2020.09.02) мэдэгдлээ.
  • 2020-09-21 11:03
    Заамарын хөндийд үйл ажиллагаа явуулж байгаа Тосонгийн үйлдвэрийн нөхөн сэргээлт Монголдоо жишиг гэдэгтэй маргах хүн гарахгүй биз ээ. Хүний гараар бүтээгдсэн анхны цэнгэг устай хиймэл нуурыг 16 га талбайд байгуулж, 5.5 км урттай дөрвөн тусдаа ойн төгөл энд бий болжээ. Тосон Заамар шороон Заамар боллоо хэмээн яригддаг байсан үе бий. Тэгвэл “Ногоон Заамар” болох цаг айсуй гэдгийг Тосонгийн уурхайн нөхөн сэргээлтээс бэлхнээ харж болно. Уурхайн үйлдвэрлэлийн хамгийн том үр дүн нь  нөхөн сэргээлт.  Тиймдээ ч “Монполимет” групп нөхөн сэргээлтийг  олон улсын жишиг стандартын дагуу бодит утгаар нь хийж буйг газар дээр нь очиж танилцсан хүмүүс  үнэлдэг.  Энэ удаагийн зочид нь “Вагнер Ази”-ийхан байлаа. Учир нь, “Монполимет”, “Вагнер Ази” компанийн хамтын ажиллагааны  20 жилийн ой тохиож байна.
  • 2020-09-18 17:13
    “Дэлхийн эдийн засгийн чуулган”-аас (World Economic Forum /WEF/) Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго улс дахь кобальтын олборлолтод хөдөлмөрийн нөхцөл, хүний эрхийг сайжруулах шаардлагатай тухай “Уул уурхайг аюулгүй, шударга болгох нь: БНАКонго дахь гар аргаар кобальт олборлолт” тайлан гаргажээ. Кобальт нь цахилгаан машин болон ухаалаг гар утас, зөөврийн компьютерын зай хураагуурын үйлдвэрлэлд үндсэн чухал түүхий эд болдог. Энэхүү тайланд дурдсанаар дэлхийн кобальтын хэрэглээ 2030 он гэхэд одоогийнхоос 4 дахин нэмэгдэх хандлагатай ажээ. Одоогийн байдлаар дэлхийн нийт кобальтийн нийлүүлэлтийн 70% нь БНАКонго улсад ногдож байна. Харин тус улсын нийт олборлолтын 30 хүртэлх хувь нь бичил уурхайгаас эх үүсвэртэй юм. Гэвч Конго дахь кобальтын бичил уурхайнуудад хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, хөдөлмөрийн шударга үнэлэмж орхигдох байдал түгээмэл байна. Ийм нөхцөлд дэлхийн кобальтийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд олборлолтыг хариуцлагатай болгоход бэрхшээл учрах нь гарцаагүй юм.