Эрдэнэс Тавантолгойн IPO-д тулгарах шинэ эрсдэл

2020-03-17 11:29


The Mongolian Mining Journal /2020.002/

 

Г.Идэрхангай

Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн 414.6 км  төмөр зам 2020 оны есдүгээр сард ашиглалтад орж, нүүрсээ зөөж эхэлнэ гэдгийг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболд мэдэгдлээ. Ажлаа хүлээлгэн өгч, улс төрийн сонгуульд өөрийгөө сойхоор бэлтгэж эхэлсэн түүний хэлснээр бол төмөр замын ажил амжилттай яваа ба Хятадын нутгаар нүүрс зөөдөг тарифтай ижил нөхцөлөөр Алс Дорнодын далайн боомтод хүрэх тооцоо судалгаа, бэлтгэл ажлаа хэдийнэ хангасан гэнэ. Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр зам Эрдэнэс Тавантолгойн IPO-д хурдасгуур  болж өгнө гэдэгт ч мөн салбарын сайд итгэл төгс хэлж байна. 
Гэхдээ энэ бол түүний хувьд бүтэн жилийн өмнө хэлсэн үг бөгөөд өнгөрсөн хугацаанд IPO гаргах хүчин зүтгэл нь цаг хугацааны алдагдалд орж, шинээр үүссэн эрсдэлүүдэд түүртэж эхэлсэн нь нууц биш. 

 

Эхний сонирхолтой дүр зураг   Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл дотроо IPO-д одоо ч нэгдмэл байр суурьтай хандаж  чадахгүй байгаа. “Юун IPO вэ, наад нүүрсээ түүхийгээр нь гарга. Түүхийгээр нь зөөгөөд байхад хөрөнгийн биржид гарахаас ч илүү ашгаа өгнө” гэдгийг Ерөнхийлөгчийн багийн гишүүд мэдэгддэг бөгөөд Д.Сумъяабазар сайдын хүчин зүтгэлд төдийлөн сэтгэл тавьж ач холбогдол өгдөггүй. Зөвхөн Тавантолгойн нүүрс зөөх зориулалттай төмөр замын бүтээн байгуулалтыг бүхэлд нь удирдан хянаж буй Төрийн тэргүүний дэмжлэг илт дутсан IPO-д бас нэг нэрмээс, саад болох зүйл нь хэдхэн сарын дараа болох парламентын сонгууль. 

Сонгуулийн дуулиан шуугиан, улс төрийн хэрүүл маргаантай хольж хутгалгүйгээр  ердөө 180 хоногийн хугацаанд бэлтгэлээ хангаж, 2019 оны есдүгээр сард Хонконгийн Хөрөнгийн биржид цан цохих хүсэл тэмүүлэлтэй ажилласан Засгийн газрын төлөвлөгөө  сунжирсаар парламентын сонгуультай яалт ч үгүй тулж очих нь. Д.Сумъяабазар сайд ч үүнийг  хүлээн зөвшөөрч “Төлөвлөж буй IPO УИХ-ын ээлжит сонгуультай цаг хугацааны хувьд тулахаар байна” хэмээн цөхрөнгүй хэлж байна. 
 

Монголын улс төрийн сонгуулийн нөхцөл байдлыг ажиглаж байж хөрөнгө оруулагчид шийдвэрээ гаргадаг бичигдээгүй хуультай. Хонконгийн Хөрөнгийн бирж ч мөн ийм шийдлээр л хандах нь тодорхой. Сонгуулийн өмнө “IPO гарлаа” гэж гоёор бодож болох ч санал хураалтын дүн ямар гарахаас цаашдын хувь заяа  бас хамаарна. Өөрөөр хэлбэл, салбарын сайд энэ суудалдаа хэвээр үлдэж, У.Хүрэлсүхийн танхим одоогийн бүтцээрээ ажиллахгүй. Энэ утгаараа шинэ Засгийн газар “IPO-гийн дараах амьдралыг хэрхэн “нандигнан” хайрлаж, зөв авч явахыг ч таашгүй. Төр засаг, бодлого шийдвэр нь тогтворгүй, хувьсамтгай байх тусам хөрөнгийн биржийн хувьцааны ханш савлаж, үнэгүйдэхэд хүргэнэ.  
 

Гэхдээ энэ бол IPO гарчихвал гэсэн өнцөгөөс харж буй  илэрхийлэл. Дотоодын олон эрсдэлээс гадна дэлхий нийтийг түгшээгээд байгаа коронавирусын тархалтын нөлөөгөөр Хонконгийн хөрөнгийн биржид IPO гаргах хугацааг хойшлуулахаас аргагүйд хүрнэ гэсэн таамаглалыг  “Bloomberg Intelligence”-ийн дэвшүүллээ. Аюулт өвчний улмаас Хонконгийн  хөрөнгийн бирж  онцгой байдалд шилжин бүтэн сар гаруй хугацаанд хөл хорионд орсон. Хэвийн үйл ажиллагаандаа ортол тодорхой хугацаа шаардлагатай гэдгийг мэргэжилтнүүд хэлж байна.
 

Монголд ч мөн өндөржүүлсэн байдал зарлалаа. Улсын онцгой комиссын шийдвэрээр гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл  гол боомтоор нүүрс гаргахыг хориглосон бөгөөд цаашид ч энэ хугацааг сунгаж болзошгүйг анхааруулсан. Ингэсэн тохиолдолд “Эрдэнэс Тавантолгой”-н уурхай хүндрэлтэй байдалд орж, IPO гаргахад ч сөрөг нөлөөтэй гэдгийг тус компанийн удирдлагууд санаа зовнингуй мэдэгдлээ. “Эрдэнэс Тавантолгой” компани их хэмжээний алдагдал хүлээж эхэлбэл юун IPO манатай л болно. Хөрөнгийн биржийнхний хамгийн эхэнд тавьдаг шаардлага бол тухайн компанийн засаглал, орлого зарлагын менежмент. 
 

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн охин компанийн хувьцааны 30 хүртэлх хувийг олон улсын хөрөнгийн биржээр дамжуулан хөрөнгө оруулагчдад санал болгох, 70 буюу түүнээс доошгүй хувийг толгой компани өөрөө эзэмшиж байх Засгийн газрын 296 дугаар тогтоол өнгөрсөн оны долдугаар сарын 9-нд батлагдсан. Уг тогтоолд заасны дагуу “Эрдэнэс Тавантолгой майнинг” хэмээх охин компани байгуулагдаж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн нь ч өнөөдрийг хүртэл ямар ажил хийж байгаа талаар нууцалсан хэвээр байна. Тус компани Тавантолгойн сайн чанарын коксжих нүүрсний 795 сая тонн нүүрсний Зүүн Цанхийн уурхайн тусгай зөвшөөрлийг эзэмшиж байгаа. Засгийн газрын 296 дугаар тогтоолоор “Эрдэнэс Тавантолгой” компани дээр үлдсэн Баруун Цанхи, Бортээг, Бортолгой, Онч хараат, Оорцог гэсэн хэсгүүдийн тусгай зөвшөөрлүүд  ч “Эрдэнэс Тавантолгой майнинг”-т бүрэн шилжсэн эсэх нь бас нууцлаг. Сүүлийн үед “Эрдэнэс Тавантолгой майнинг”-д шилжсэн тусгай зөвшөөрлүүдийг буцааж толгой компани руу шилжүүлэхийг улс төрийн  шинэ хүчин шаардаж байна. Сонгууль дөхөх тусам энэ байдал даамжрах биз.  

Одоогоор шалгарсан  АНУ-ын “Merrill Lunch”, Швейцарийн “Credit Suisse”, Японы “Nomura” банкууд “Эрдэнэс Тавантолгой майнинг”-ийн хувьцааг Хонконгийн хөрөнгийн биржид гаргах үүрэг хүлээж буй. Гуравдугаар сардаа багтаан бирж рүү материалаа хүргүүлж, эдгээр ажлыг шалгаж бүртгэх ажил хоёр сар орчим үргэлжилнэ гэж салбарын сайд мэдэгдсэн. Гэхдээ өнөөдрийн нөхцөл байдлыг харахад сонгуулиас өмнө энэ бүх ажил хийгдэж амжихгүй гэдэг нь ойлгомжтой болж байна. Компанийн засаглал, санхүүгийн ил тод байдал, байгаль орчны үнэлгээ, хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа гээд уул уурхайн компаниудад тавигддаг бүх нөхцөлийг хангаж байж биржид гарах ёстой. Биржид гарахын өмнө хөрөнгийн биржийнхэн “Эрдэнэс Тавантолгой”-н бүхий л үйл ажиллагаатэй биечлэн танилцах учиртай. Үйл явц ингэж л өрнөнө.   
Гэтэл “Эрдэнэс Тавантолгой Майнинг” компанийн эзэмшиж буй Зүүн Цанхийн уурхай экспортын зогсолт хийж, “Эрдэнэс Тавантолгой” компани бүхэлдээ санхүүгийн алдагдалд орох нөхцөл үүсч байгаа. Тийм учраас олборлолт, тээвэрлэлт,   нүүрсний зах зээлийн тооцоо судалгааг дахин хийх, ТЭЗҮ-ээ тодотгох гээд ажлууд нэмэгдэж байх шиг байна. Хэдийгээр “Эрдэнэс Тавантолгой”-н 2019 оны борлуулалтын орлого 1 тэрбум ам.доллар буюу 2.7 их наяд төгрөгт хүрч дээд амжилт тогтоосон ч шинээр үүссэн нөхцөл байдал компанийн  амжилтыг доош татаж болзошгүй.


“Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн IPO гаргахад нөлөөлөх олон хүчин зүйлсийн нэг нь УИХ-ын 73 дугаар тогтоолын “Дамжин өнгөрөх тээвэр, угтуулан тавих нөхцөл, урьдчилгаа төлбөр, боомт, ашиглалт, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалт, борлуулалтын нөхцөлийн талаар хөрш орнуудтай хэлэлцээ хийж хэрэгжүүлэх тухай юм. Энэ чиглэлээр ямар ажлууд, ямар нөхцөлтэй  хийгдэж байгаа талаар төслийн удирдагчид ам нээхгүй байгаа нь хачирхалтай.   
 

Ер нь сүүлийн үеийн мэдээллүүдийг харахад корона­вирустэй холбоотойгоор  Хятадын эдийн засагт томоохон хүндрэл учирч буйгаас гадна ихэнх компаниудын борлуулалт буурч, зардал өсөх зэргээс шалтгаалж хэсэг хугацаанд уналтын байдал үргэлжлэх шинжтэй. Үүнээс шалтгаалж, олон улсын хөрөнгийн зах зээлд “Эрдэнэс Тавантолгой”-н IPO гарах үед суурь хүндрэл байхаар байна. Коронавирусын дэгдэлттэй холбоотойгоор хөрөнгө оруулагчид нүүрс гэхээс илүүтэй алт руу хөрөнгөө байршуулах сонирхол түлхүү байх төлөвтэйг судлаачид хэлж байна. Ийм нөхцөлд IPО гарахгүй байх эрсдэл учирлаа ч “Эрдэнэс Тавантолгой”-д өөрт нь бас гарц бий. Төслийн санхүүжилтээрээ төмөр зам, дэд бүтцийн ажлуудаа чанартайхан хийгээд дараа нь IPО гаргавал 1072 ширхэг хувьцаа илүү үнэд орж, өгөөж өгнө. 1072 ширхэг хувьцааг амьдруулахын тулд эхлээд “Эрдэнэс Тавантолгой”-н хувьцааг Монголын хөрөнгийн бирж дээр гаргаж, том хөрөнгө оруулагчдыг татан оруулж ирэх шаардлагатай. Ингэсэн тохиолдолд дотоодын хөрөнгийн биржээ давхар хөгжүүлэх боломж ч гарах юм. Харин Хонконгийн Хөрөнгийн бирж дээр IPO хийсэн тохиолдолд хувьцааны үйл ажиллагаанд монголчууд өөрсдөө оролцох, тэр хэрээрээ 1072 ширхэг хувьцааны үр өгөөж удаан ч гэсэн гарна. Монголын хөрөнгийн биржид  1072 хувьцааг бүртгэх, арилжаалах хууль эрх зүйн орчин хэдийнэ бүрдсэн. Тиймээс “Эрдэнэс Тавантолгой”-н хувьцааг тэр хэрээрээ том хөрөнгө оруулагчид л худалдаж авна. Шинэ эрсдлүүдээс зайлсхийх нэг боломж нь энэ байж болох юм.   
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 14 цаг 34 минутын өмнө
    Монголбанкны алт худалдан авалт 2019 онд 15.2 тонн болж буурсан ч  он гарсаар есдүгээр сарын 22-ны байдлаар 15 тоннд хүрээд байна. Энэ онд алт худалдан авалт 2018 оны хэмжээнд хүрэх эсвэл давах хүлээлттэй байгаа юм. Өнгөрсөн 2018 онд төв банкны алт худалдан авалт 22 тонн хүрч дээд амжилт тогтоосон. Харин нүүрсний экспорт долдугаар сараас эхлэн өсч цаашид тогтворжих хандлагатай байна. Монголын эдийн засаг оны эхний хагаст маш хүнд байдлыг даван туулсан бол долдугаар сараас эхлэн эерэг өөрчлөлтүүд ажиглагдаж эхэлсэн байна. Энэ тухай Монголбанк (2020.09.23) “Ханшийн тогтвортой байдал” сэдэвт уулзалтын үеэр мэдээллээ. Америк долларын ханш долдугаар сард 20.81 төгрөгөөр чангарсан нь сарын дүнгээр энэ оны хамгийн их өсөлт болсон ч төгрөгийн ам.доллартай харьцах ханш найм, есдүгээр сараас харьцангуй тогтворжиж эхэллээ. Монголбанкнаас зарласан ханшаар нэг ам.доллар (2020.09.22-нд) 2,854 төгрөгтэй тэнцэж байна.
  • 17 цаг 27 минутын өмнө
    Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замыг Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлтэй холбох 22 км төмөр замын суурь бүтцийн барилгын ажлын зөвшөөрлийг “Тавантолгой төмөр зам” компанид олгохоор шийдвэрлэв. Инженерийн нарийвчилсан зураг төсөл, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ хийлгэж, ажлаа энэ онд багтаан эхлүүлэхийг холбогдох сайд нарт даалгалаа. Шаардагдах хөрөнгийг зураг төслийн магадлал хийсэн дүнгээр “Эрдэнэс Тавантолгой” компани санхүүжүүлэх юм. Дээрх хоёр чиглэлийг холбосноор төмөр замын гол магистраль шугамтай шууд холбогдоно. Үүний зэрэгцээ Тавантолгойн нүүрсний бүлэг орд, Цагаан суварга, Адуунчулуун, Чандгана, Талбулаг, Хөөт зэрэг зэс, нүүрс, вольфрам, цайр, жоншны ордыг ашигласнаар экспортод гаргах бүтээгдэхүүний хэмжээ жилд дунджаар 50 орчим сая тонн болж, төмөр замаар тээвэрлэх ачаа 3.5 дахин нэмэгдэнэ гэж тооцоолж байна.
  • 22 цаг 31 минутын өмнө
    Монголын нутгаар дайруулан байгуулахаар “Сибирийн хүч 2” хоолойн төслийн яриа хэлэлцээр хоёр улсын Засгийн газрын түвшинд өрнөж байна. 2019 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Москвад хийсэн айлчлалаар Засгийн газар Оросын “Газпром” компанитай харилцан ойлголцлын санамж бичиг үзэглэж байсан бол үүнээс хойш талуудын төлөөлөл багтсан Ажлын хэсэг гарч, төслийн ТЭЗҮ-ийг боловсруулах Монгол, Оросын хамтарсан компанийг байгуулав. Дараагийн шатанд “Эрдэнэс Монгол” болон “Газпром” компани хооронд нууцлалын гэрээ байгуулж, харилцан мэдээлэл солилцох, холбогдох бичиг баримтаа бүрдүүлэн ажиллана гэдгийг Монголын төрийн өмчит компанийн Гүйцэтгэх захирал П.Ганхүү (2020.09.02) мэдэгдлээ.
  • 2020-09-21 11:03
    Заамарын хөндийд үйл ажиллагаа явуулж байгаа Тосонгийн үйлдвэрийн нөхөн сэргээлт Монголдоо жишиг гэдэгтэй маргах хүн гарахгүй биз ээ. Хүний гараар бүтээгдсэн анхны цэнгэг устай хиймэл нуурыг 16 га талбайд байгуулж, 5.5 км урттай дөрвөн тусдаа ойн төгөл энд бий болжээ. Тосон Заамар шороон Заамар боллоо хэмээн яригддаг байсан үе бий. Тэгвэл “Ногоон Заамар” болох цаг айсуй гэдгийг Тосонгийн уурхайн нөхөн сэргээлтээс бэлхнээ харж болно. Уурхайн үйлдвэрлэлийн хамгийн том үр дүн нь  нөхөн сэргээлт.  Тиймдээ ч “Монполимет” групп нөхөн сэргээлтийг  олон улсын жишиг стандартын дагуу бодит утгаар нь хийж буйг газар дээр нь очиж танилцсан хүмүүс  үнэлдэг.  Энэ удаагийн зочид нь “Вагнер Ази”-ийхан байлаа. Учир нь, “Монполимет”, “Вагнер Ази” компанийн хамтын ажиллагааны  20 жилийн ой тохиож байна.
  • 2020-09-18 17:13
    “Дэлхийн эдийн засгийн чуулган”-аас (World Economic Forum /WEF/) Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго улс дахь кобальтын олборлолтод хөдөлмөрийн нөхцөл, хүний эрхийг сайжруулах шаардлагатай тухай “Уул уурхайг аюулгүй, шударга болгох нь: БНАКонго дахь гар аргаар кобальт олборлолт” тайлан гаргажээ. Кобальт нь цахилгаан машин болон ухаалаг гар утас, зөөврийн компьютерын зай хураагуурын үйлдвэрлэлд үндсэн чухал түүхий эд болдог. Энэхүү тайланд дурдсанаар дэлхийн кобальтын хэрэглээ 2030 он гэхэд одоогийнхоос 4 дахин нэмэгдэх хандлагатай ажээ. Одоогийн байдлаар дэлхийн нийт кобальтийн нийлүүлэлтийн 70% нь БНАКонго улсад ногдож байна. Харин тус улсын нийт олборлолтын 30 хүртэлх хувь нь бичил уурхайгаас эх үүсвэртэй юм. Гэвч Конго дахь кобальтын бичил уурхайнуудад хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, хөдөлмөрийн шударга үнэлэмж орхигдох байдал түгээмэл байна. Ийм нөхцөлд дэлхийн кобальтийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд олборлолтыг хариуцлагатай болгоход бэрхшээл учрах нь гарцаагүй юм.