С.Батжаргал:  Цагаан тоосны асуудлыг шийдвэрлэхэд дэд хөтөлбөрийг орон нутаг баталж, оролцож байгаа  нь анхны тохиолдол

2019-10-03 11:52

- Уул уурхай нь хөгжлийн нэг тулгуур гэдгийг эрдэнэтчүүд мэддэг, хүлээн зөвшөөрдөг -

Орхон аймаг нь уул уурхайн үйлдвэрлэл даган хөгжсөн онцлогтой орон нутаг. Энэ ч үүднээс аймгийн уул уурхайн бодлого хэрэгжилт, хамтын ажиллагаа, тус салбарын  компаниуд орон нутгийн хөгжилд хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай Орхон аймгийн Засаг даргын Хот байгуулалт, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан орлогч С.Батжаргалтай ярилцлаа.

Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг салгаж ойлгох аргагүй юм. Иймд үйлдвэртэй хамтран ажиллах бодлого чухал. Аймгийн зүгээс уул уурхайн чиглэлд ямар бодлого баримтлан ажиллаж байгаа вэ?

Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-тай  2017-2020 онд  Хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа. Гэрээний хүрээнд жил бүр хийх ажлын төлөвлөгөөг баталж, хөрөнгө оруулалтын ажлуудыг хамтран хэрэгжүүлдэг. Жилд 2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын ажил хийдэг. Өмнө нь гэрээ байгуулалт хэсэг хугацаанд завсардаж, Хамтын ажиллагааны хэлэлцээрээр явж байсныг 2017 оноос дахин гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Гэрээ нь хүчин төгөлдөр албан ёсны бичиг баримт. Хуулийн өмнө хоёр тал хариуцлага хүлээх, гэрээнд заасан шаардлагыг биелүүлэх зэрэг олон давуу талтай. “Эрдэнэт үйлдвэр”  ТӨҮГ орон нутгийн төсөв бүрдүүлэлт, хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажил,  Орхон аймгийн зүгээс “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг орон нутагт тогтвортой үйл ажиллагаа явуулахад хуулийн хүрээнд үзүүлэх дэмжлэг, үйлдвэрийн ажилчдад төрийн үйлчилгээг ойртуулах зэрэг зүйлийг Хамтын ажиллагааны гэрээнд заасан.

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ орон нутгийн төсвийн хэдэн хувийг бүрдүүлж байна вэ?

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ улсын төсвийн 20 гаруй хувь, Орхон аймгийн төсвийн 80 гаруй хувийг бүрдүүлдэг. Үлдсэн хувийг нь орон нутагт үйл ажиллагаа явуулдаг бусад аж ахуйн нэгж, үйлдвэрүүд бүрдүүлж байна.

Та “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-тай хамтарсан хэд хэдэн Ажлын хэсгийг ахалж ажилладаг. “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг буруулах” дэд хөтөлбөрийг боловсруулах Ажлын хэсгийг ахалж байна. Дэд хөтөлбөр батлагдсанаас хойш гурван сарын хугацаанд ямар ажлуудыг хэрэгжүүлж байгаа вэ?  

Өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Монгол Улс, ОХУ-ын хамтарсан эзэмшил 49:51%-ийн асуудал яригдаж байх үед хамтарч ажиллахад нэлээн төвөгтэй. Заавал хоёр талтай ярьж тохиролцох асуудал үүсдэг байлаа. Харин өнөөдөр ТӨҮГ болсноор зөвхөн ганц эзэмшигч талтай ажил явуулахад хялбар болж байна. “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг бууруулах” дэд хөтөлбөрийн хүрээнд 5 зорилт дэвшүүлэн ажлаа хэрэгжүүлээд эхэлсэн. Өмнө нь бол Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам “Цагаан тоос” дэд хөтөлбөрийг баталсан байдаг. Цагаан тоосны асуудлыг шийдвэрлэхэд дэд хөтөлбөрийг орон нутаг баталж, оролцож байгаа тохиолдол анхных юм. Орон нутаг, үйлдвэр хоёр тусдаа өөр өөр тоо ярьдаг, өөр өөр судалгааны дүнг танилцуулдаг байсан. 2018 онд Орхон аймгийн Засаг даргын захирамжаар хамтарсан Ажлын хэсэг байгуулагдан “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг буруулах” дэд хөтөлбөрийг боловсруулж батлуулсан нь бидний зөрүүтэй мэдээллийг нэгтгэж чадсан юм. Энэ бол нэг том ажил. Өнөөдөр цагаан тоосыг дарах ажил эрчимтэй хийгдэж байна. Нөгөөтэйгүүр, иргэдийг мэдээллээр хангах, эмчилгээнд үзлэгт хамруулах гээд ажлууд үргэлжилнэ.  

Эрдэнэтчүүдийн уул уурхайн талаарх мэдлэг орон нутгийн онцлогоос хамаарч өөр байдаг. Энэ нь нэг давуу тал шүү.

Орхон аймаг өөрөө үйлдвэр дагаж хөгжиж ирсэн орон нутаг учир иргэдийн энэ талын мэдлэг сайн. Уул уурхайг хүлээн зөвшөөрдөг. Хөгжлийн нэг тулгуур гэдгийг мэддэг. Ганц маргаантай, бухимдалтай ханддаг асуудал нь цагаан тоос. Орон нутаг эхний алхмаа хийгээд эхэлсэн. Ажиллаж байгаа уурхай учир цагаан тоосны дэгдэлтийг хамгийн бага түвшинд барихад Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хамтран ажиллана.

Хамтын ажиллагааны гэрээний хүрээнд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ орон нутагт 2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажлыг хийхээр тусгасан тухай Та дурдлаа. Энэ дагуу ямар ажлууд хийгдэж байгаа вэ?

Орхон аймаг дамжин өнгөрөх бүс. Үүнийг бид ашиглах ёстой. Манай аймгаар дамжин өнгөрч байгаа жуулчдын урсгалыг түр зогсоох үүднээс “Эрдэнэт цэцэрлэгт хүрээлэн”-гийн ажлыг өнгөрсөн онд эхлүүлсэн. Сүүлийн хоёр жилийн хөрөнгө оруулалтыг энэхүү ажилд зарцуулж байна. Өнөөгийн байдлаар, тухайн талбайд дэд бүтцийн ажлууд дуусч, эхнээсээ тохижилт хийж эхлээд байгаа юм. Үүнээс гадна “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ боловсролын салбарт хөрөнгө оруулалт хийж байна. Энэ онд 500 сая төгрөгийн тоног төхөөрөмж, тоглоомын дэмжлэгийг ЕБС, цэцэрлэгүүдэд үзүүлсэн. Мөн мөнгөн дүнгээр хэмжигдэх боломжгүй олон ажлыг аймаг, үйлдвэр хоёр хамтран хийж байгаа юм. Жишээлбэл, орон нутгийн компаниудыг дэмжин ажиллах нь хамтын ажиллагааны нэг хэлбэр шүү.

Уурхай хаагдах цагт Орхон аймгийн иргэд яах ёстой вэ? Хэдий 40 жилийн дараах асуудал ч өнөөдрөөс бэлтгэлээ хангах, ялангуяа аймгийн удирдлагууд 4 биш 40 жилийн ирээдүйн хөгжлийг харах учиртай болов уу?  

Уул уурхай бол шавхдаг нөөц баялаг. Нэг хэсэг дуусахгүй мэт л явсан. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нөөцөө дахин тодорхойлж цаашид 60 жил ажиллах боломжтой гэж мэдээлж байгаа. Хэдий тийм ч өнөөдөр уурхай хаагдсаны дараа яах ёстой вэ гэдэг бодлогыг баримталж ажиллах ёстой нь зөв. Үүний эхлэл бол “Эрдэнэт шинжлэх ухаан, технологийн парк” юм.  Энэ паркийг түшиглэн бизнес санааг хөгжүүлэх, үйлдвэрлэлийг бойжуулах, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Өнөөдөр тус паркийн дэргэд “Электрод”-ын үйлдвэр ажиллаж байна. 2018-2019 оны эхний хагас жилд 800 сая төгрөгийн борлуулалт хийсэн. Мөн Хүнд металын лабораторийг байгуулж гэрчилгээгээ авсан. Энэ мэтчилэн боломжууд бий. Бодлогын баримт бичгийг боловсруулах, батлахдаа үйлдвэрээс хараат бус эдийн засгийг хөгжүүлэх зорилгоор олон ажлуудыг төлөвлөсний нэг нь энэ жишээ юм. Нөгөө талаас “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагууд хаалтын менежментийг бодлогоор давхар хэрэгжүүлж явах учиртай. Энэ асуудлаар ч аймгийн удирдлагуудтай нээлттэй ярилцдаг. Үйлдвэр хаагдлаа ч бие даан үйл ажиллагаа явуулах боломжтой дулааны цахилгаан станц, Засвар механикийн завод, Сэлэнгэ амралтын бааз, Соёл, урлаг, спортын цогцолбор гэх мэт нийгмийн болон туслах цехүүд бий.  Эдгээрийн үйл ажиллагааг өргөжүүлэх, улсын төсөвт болоод орон нутагт үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх бүрэн боломжтой  гэж хардаг.  

Та өөрөө инженер хүн. Уурхайчидтай хамт ажиллаж явсан нэгэн. Ажил хөдөлмөрийг нь хэрхэн үнэлж, үздэг Та өөрийн байр суурийг илэрхийлнэ үү?

Уурхайчид бол баялаг бүтээгчид. Ялангуяа Монгол Улсын эдийн засгийг босгох гэж буй энэ хүнд үед хамгийн чухал хүмүүс. Энэ ч утгаараа уурхайчдын улс орны хөгжилд оруулж буй нөлөө асар өндөр. Энэ цаг үед хамгийн үүрэг, хариуцлага өндөр хүмүүсийн тоонд зүй ёсоор орох учиртай. Уурхайчдынхаа ажил хөдөлмөрт нь амжилт, амьдралд нь аз жаргал хүсье.

Ярилцсан танд баярлалаа.
 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • Уржигдар 13 цаг 53 минутад
    Цар тахлын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх үүднээс Засгийн газраас хөл хорио тогтоох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Өвчний тархалтаас сэргийлэх талаар амжилттай боловч хөл хорионы сөрөг нөлөөнөөс уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл, экспорт буурах, худалдааны салбарын идэвх сулрах, аялал жуулчлал, тээвэр, үйлчилгээний салбар орлогогүй болоход хүрч, улмаар бусад салбаруудад нөлөөлж байна. Энэ  гинжин холбоогоор банкны салбарт ч тодорхойгүй байдал, эрсдэл, сөрөг нөлөөг үзүүлж байгаа. Монголбанкны судалгаагаар коронавирусын нөлөөлөлд 54 мянган зээлдэгчийн 3.5 их наяд төгрөгийн зээл өртөж байгаа гэсэн тооцоо бий. Манай улсын хувьд санхүүгийн зах зээлийн 90 орчим хувийг банкны систем бүрдүүлдэг. Иргэд, аж ахуйн нэгж хямралд өртөн орлогогүй болж, зээлээ эргэн төлөхөд хүндрэл үүссэнээр банкуудын өөрийн хөрөнгө, ашигт ажиллагаа буурч, эрсдэлийн сангаа нэмэгдүүлэх шаардлагатай тулгарна.
  • Уржигдар 13 цаг 52 минутад
    Монгол Улсын парламент  2019 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний пүрэв гарагийн хуралдаанаараа Үндсэн хуульдаа нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. 1992 оны нэгдүгээр сарын 13-нд ардчилсан тодотголтой Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 2000 онд анх удаа “гар хүрч”, “дордох”-ын хэмээгддэг 7 заалтад оруулсан нь цаг хугацааны эрхээр багагүй маргаан дагуулж ирсэн юм. Энэхүү 7 заалтаас зургаад нь нэмэлт, өөрчлөлт хийснээр Үндсэн хуулийн өнгө төрх багагүй сайжирсан юм. Хоёр удаа нийгмээрээ хэлэлцэж, гурав дахь удаагийн хэлэлцүүлгээ парламентын хуралдаанд гуравхан цагийн дотор хийсэн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг өнөөдөр /2020 оны тавдугаар сарын 25/ 12.00 цагт буюу 17-р жарны төмөр хулгана жилийн зуны тэргүүн сарын шинийн 3-ны морин цагаас эхлэн улс орон даяар мөрдөж эхэлж байна.
  • Уржигдар 13 цаг 00 минутад
    “Шивээ-Овоо” ХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн ээлжит хурлыг тус уурхай дээр зохион байгуулж, үйл ажиллагаанд тулгамдаж буй асуудалтай танилцан, хэд хэдэн чиглэлээр үүрэг өглөө. Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга Э.Дөлгөөн уурхайн олборлолтын зардлыг бууруулах чиглэлээр тооцоо судалгаа хийж, танилцуулах, компанийн худалдан авалтын сонгон шалгаруулалтыг хуулийн хүрээнд нээлттэй зарлахыг компанийн удирдлагуудад чиглэл болгосон байна. Мөн 2020-2021 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах хүрээнд нарийвчилсан төлөвлөгөө боловсруулж, шаардлагатай арга хэмжээг ирэх саруудад авахаар болжээ. 
  • 2020-05-22 14:01
    Монгол улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ хамтран Монгол Улсын ТОП-100 аж ахуйн нэгжийг эрэмбэлэн өргөмжлөх үйл ажиллагааг 19 дахь жилдээ анх удаа /тавдугаар сарын 20/ цахим хэлбэрээр зохион байгууллаа. Цахим арга хэмжээг нээж МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгч О.Амартүвшин  “2020 он бол бид бүхний хувьд туйлын өндөр сорилттой жил болж байна. Монголын эдийн засгийг нуруун дээрээ үүрч, Монголын хөгжлийг  түүчээлж байгаа та бүхэнд ТОП 100 ААН-д эрэмбэлэгдсэнд МҮХАҮТ-ын зүгээс халуун баяр хүргэж, эдийн засгийн сорилыг төр засагтай хамтран хамтдаа даван туулъя” хэмээн уриалав. ТОП-100 аж ахуйг эрэмбэлэхдээ Сангийн яам, Гааль болон Татварын ерөнхий газар, НДЕГ, Улсын бүртгэл, Үндэсний статистикийн хороо болон МҮХАҮТ-ын төлөөллүүд хамтарсан Ажлын хэсгийн албан ёсны мэдээ, тайлан, тоон үзүүлэлтэд тулгуурлан ААН-ийн тухайн жилийн орлого, улсын төсөвт оруулсан татвар, нийгмийн даатгал төлсөн ажиллагсдын тоо, ашиг, хөрөнгийн  хэмжээ гэсэн үндсэн 5 үзүүлэлтийг чухалчилжээ.
  • 2020-05-21 14:53
    Засгийн газар шинэ коронавирусээс үүдэн эрсдэлд орсон  эдийн засгийг аврахаар гуравдугаар сарын сүүлээр дуугарч эхэлсэн нь 5.1 их наяд төгрөгийн багц хөтөлбөр байв. Үүнийг нь дөрөвдүгээр сарын 9-нд УИХ-ын чуулганаар “амь оруулан” баталлаа. 5.1 их наяд төгрөгийн   хөтөлбөр   яг хэрхэн эдийн засгийг аврах эсэх нь одоо ч тодорхой биш байгаа юм. Үүнээс хавьгүй эрт буюу гуравдугаар сарын 11-нд Монголбанк бодлогын хүүгээ буулгаж, төд удалгүй арилжааны банкуудыг “захиргаадаж”  хэрэглээний зээл  төлөлтийн  хугацааг сунгахыг хүчлэх болсон. Улмаар дөрөвдүгээр сарын 13-нд төв банк бодлогын хүүгээ дахин бууруулав. Гол асуулт нь эдийн засгийн төлөв бүрхэг байгаа нь иргэдийн сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлж,  улмаар худалдаа, үйлчилгээний салбарын борлуулалтад шууд нөлөөлнө.  Энэхүү нөхцөл байдал эдийн засгаа сэргээхээр оролдож байгаа Хятадад ихээхэн тод илэрч байна.