Т.Чимэгсанаа: Хөтөлбөр 5 жил хэрэгжиж дахин шинэчлэгдэнэ 

2019-08-26 11:34

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Стратеги, бодлого төлөвлөлтийн газрын Уул уурхайн салбарын бодлогын хэрэгжилт хариуцсан Ахлах мэргэжилтэн Т.Чимэгсанаагаас  Хүнд аж үйлдвэрийн хөгжлийн хөтөлбөрийн талаар  MMJ-ийн Г.Идэрхангай тодрууллаа.

“Хүнд аж үйлдвэрийн хөгжлийн хөтөлбөр”-ийг Засгийн газрын тавдугаар сарын 29-ний хуралдаанаар баталсан. Хөтөлбөрийг харахад та бүхний боловсруулсан төслөөс өөрчлөгдөөгүй байна. Суурь судалгаа нэлээд сайн хийсэн үү?
Хөгжингүй орнуудын туршлагаас харахад эдийн засгийн суурь бүтцээ түрүүлж бүрдүүлдэг тэргүүн туршлага байна. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн суурь бүтцээ бүрдүүлээд дараагийн шатны бүтэц рүүгээ шилжсэн байх юм. Гэтэл Монгол Улс өнөөдөр уламжлалт аж үйлдвэрлэлийнхээ суурь бүтцийг ч хөгжүүлж чадаагүй байна шүү дээ. Тиймээс бид хийгдээгүй ажлуудаа гүйцээж, олон улсын чиг хандлагатай уялдуулан Нүүрс гүн боловсруулах химийн үйлдвэр, Металургийн цогцолбор, Машин механизмын үйлдвэрлэл, Газрын тос боловсруулах үйлдвэр, Зэсийн баяжмал боловсруулах  үйлдвэр  байгуулах хэрэгтэй. Нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж, ажлын байрууд  бий болгон  хүнд аж үйлдвэрийн эдийн засагт оруулах өгөөжийг нэмэгдүүлэх учиртай. Энэ  зорилгоор хөтөлбөрийг боловсруулж Засгийн газрын хуралдаанаар баталлаа. 

Хөтөлбөрийг боловсруулахын тулд  Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн тухай хуулийн дагуу нөхцөл байдлын судалгааг хийсэн. Хоёр жилийн хугацаанд үндсэндээ хоёр төрлийн судалгааг мэргэжлийн баг гүйцэтгэсэн. Ингэхдээ мэргэжлийн программ ашиглан  аж үйлдвэрийн байршил хаана байвал оновчтойг тогтоосон. Хүнд үйлдвэрийн байршилд нөлөөлдөг 10 орчим  хүчин зүйлийг тооцож программд оруулахад үйлдвэрийн байршлууд тодорхой  гарч ирсэн. Цаг уурын байдал, гидрогеологийн  нөхцөл, ажиллах хүчний нөөц боломж, түүхий эдийн нөөцийн мэдээлэл, ойн бүс болон тусгай хамгаалалттай газарт хамрагдаж байгаа эсэхийг маш нарийн тооцоолсон гэж хэлж болно.

Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн байршлыг эхлээд Эрдэнэт, дараа нь Бор-Өндөр сум тохиромжтой гэж үзэж байгаад  сүүлд нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумыг сонгосон шүү дээ. Тусгай мэргэжлийн программ дээр сүүлийн байршлын мэдээлэл тодорхой гарч ирсэн гэсэн үг үү?

Тийм ээ. Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн байршлын хамгийн боломжтой  нь Өмнөговийн Ханбогд сум  гэдэг тодорхой байна. Үндсэндээ голлох таван ашигт малтмал тус бүр дээр үйлдвэрийн байршлын судалгааг 2017 онд  гаргасан. Ингээд аж үйлдвэрийн нөхцөл байдал ямар түвшинд байна вэ гэдгийг дараа жил нь нарийвчлан судалсан. Тодруулбал, Монгол Улсад хүнд аж үйлдвэрийн чиглэлтэй  хэдэн үйлдвэр үйл ажиллагаа явуулж байгааг тогтоож, цаашид эдгээрийг хэрхэн хөгжүүлж, хаана  шинээр үйлдвэр  байгуулах нь зохистой вэ гэдгээ тодорхойлсон.   
 
Хүнд үйлдвэрийн чиглэлээр манай улсад 60 гаруй аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулдаг гэсэн статистик бий? 
2018 онд хийсэн судалгаагаар бид хүнд аж үйлдвэр бүхий 79 үйлдвэр дээр очиж танилцсан. Түүнээс 63 үйлдвэр нь манай судалгааны бүртгэлд хамрагдсан. Ихэнхдээ метал хийц, машин үйлдвэрлэл, төмөрлөг боловсруулалт болон  ган бөмбөлөг, газрын тосны бага оврын үйлдвэрүүд өнөөдөр үйл ажиллагаа  явуулж байна. 

Хөтөлбөрийг 5 жилийн хугацаанд (2019-2023) хэрэгжүүлнэ. Урт хугацаандаа энэ хөтөлбөр шинэчлэгдээд явна гэж ойлгосон, зөв үү?
Ерөнхийдөө Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн тухай хуулиар бол хөтөлбөр дунд хугацаандаа 3-5 жил хэрэгжих ёстой. Хэдийгээр хүнд үйлдвэр нь цаг хугацаа, хөрөнгө санхүү ихээхэн шаарддаг гэдэг утгаараа   5 жилийн дараа уг хөтөлбөр шинэчлэгдээд явна.   

Амжилттай хэрэгжиж байгаа хүнд аж үйлдвэрийн төслүүд байна. Тухайлбал, Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт идэвхтэй явагдаж байгаа. Бусад төслийн хувьд хэрэгжилт нь ямар түвшиндээ байна вэ?
Нүүрснээс  нийлэг хий үйлдвэрлэх төслийн хувьд Дэлхийн банкны дэмжлэгээр суурь судалгаа  хийгдэж дууссан. Байгаль орчинд нөлөөлөх нөлөөллийн үнэлгээ нь ч хийгдсэн. Одоогоор хувийн хөрөнгө оруулалтыг татах чиглэлээр шат дараатай ажлууд явагдаж байна. Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн урьдчилсан ТЭЗҮ-ийг  мөн боловсруулж дууссан. Энэ жил ТЭЗҮ-ийг эцэслэж, санхүүжилтийг  тодорхойлно. Хариуцсан Төслийн нэгж  хөрөнгө оруулагчаа хэрхэн сонгох шалгуур үзүүлэлтийг  гаргасан. Түүнчлэн Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийн ТЭЗҮ-ийг боловсруулах ажилдаа холбогдох албаны хүмүүс нь орсон байна. 

Энэ чиглэлээр Казахстаны хөрөнгө оруулагчидтай яриа хэлэлцээр хийж  байгаа. Нүүрс химийн үйлдвэрийг Тавантолгой ордыг түшиглээд байгуулъя гэсэн байдалтай байна. Одоогоор Металургийн чиглэлээр гурван төсөл хэрэгжиж байна. Дархан-Сэлэнгийн бүсэд Металургийн цогцолбор байгуулах ажлыг хувийн хэвшил хариуцаж, анхны ган бөмбөлөгийн үйлдвэрээ байгуулсан. Гэхдээ санхүүжилтын асуудлаас шалтгаалаад ган бөмбөлгийн төслийн ажил түр зогссон.  “Бэрэн” группын  Орхон аймагт байгуулж байгаа 200 мянган тонн ширэм, 100 мянган тонн ган бүтээгдэхүүний үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжүүдийг импортоор оруулж ирсэн байна. 

Мөн Чойрын бүсэд “Эрдэнэс Стийл” компани “Бэрэн” групптэй хамтран Металург, коксын цогцолбор байгуулахаар Хятадын хөрөнгө оруулагчидтай хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгуулсан. 


 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 2 цаг 55 минутын өмнө
    Зэсийн үнэ АНУ-Хятадын худалдааны дайны асуудал нааштайгаар шийдэгдэж магадгүй гэсэн үүднээс энэ сарын эхний долоо хоногт  өсөлттэй байсан бол өнгөрч буй долоо хоногт эргээд буурах шинжтэй болж ирлээ. Энэ нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын мэдэгдэлтэй шууд холбоотой юм. Тэрбээр хэрэв худалдааны асуудлыг цэгцлэх эхний шатны яриа хэлэлцээр амжилтгүй болбол Хятадын бараанд хавьгүй их татварыг ногдуулах болно гэдгийг мэдэгдсэн юм. Энэ нь зах зээлд худалдааны дайны асуудал тооцоолж байсан шиг нааштай биш болохыг харуулсан юм. Уг нь эхний шатны яриа хэлэлцээрт талууд Чилид болох APEC-ийн чуулганы үеэр гарын үсэг зурах байсан боловч хурал цуцлагдсан билээ. Одоо гэрээг үзэглэх шинэ газрыг зарлах үлдээд байгаа юм.
  • 4 цаг 58 минутын өмнө
    МАН эрдсийн экспортын өсөлтөөр нөхцөлдсөн боломжийг алдахыг хүссэнгүй. Энэ удаагийн төсвийг “сонгуулийн жилийн төсөв” гэж тодотгож болно. Эдийн засагчдын тооцоолж байсанчлан энэ төсөв сонгуулийн жилийг угтсан, зардал өндөртэй халгисан төсөв болсонд гайхах зүйлгүй.  Сонгууль дөхөөд сэтгэл хөдлөлдөө автуузай, төсвийн сахилга батыг бүү сулруулаарай хэмээн ОУВС эрх баригчдад анхааруулсаар ирсэн ч Сангийн сайд ирэх оны төсвийн орлогыг өөдрөг төсөөллөөр төсвийн зардлын хэт өсөлтийг эвтэйхэн тусгаж өгчээ. Өөрөөр хэлбэл төсвийн алдагдлыг хуулийн хүрээнд тогтоосон тул бүх зүйл гаднаасаа сайхан харагдана. 
  • Өчигдөр 11 цаг 27 минутад
    Нэгдсэн төсвийн нийт тэнцвэржүүлсэн орлого, нийт зарлага, төсвийн тэнцэл зэрэг эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлтийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлсэнд өөрчлөлт оруулалгүйгээр баталлаа. Нийт тэнцвэржүүлсэн орлогыг 11 их наяд 797 тэрбум 840 сая төгрөг буюу ДНБ-ий 29%, нийт зарлагыг 13 их наяд 872 тэрбум 581.7 сая төгрөг буюу ДНБ-ий 34.1%, нэгдсэн төсвийн нийт тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн алдагдлыг 2 их наяд 74 тэрбум 741.7 сая төгрөг буюу ДНБ-ий 5.1%-тай тэнцүү байхаар тооцжээ.
  • Уржигдар 17 цаг 11 минутад
    2019 оны эхний арван сарын байдлаар Хятад улс 276.24 сая тонн нүүрс импортолсон  нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 9.6%-иар нэмэгдсэн байна. Энэ нь өнгөрсөн онд тус улс нийт 281 сая тонн нүүрс импортолсон хэмжээнд тун ойртсон дүн болохыг тус улсын Гаалийн ерөнхий газар мэдээлжээ. Сарын дүнгээр авч үзвэл, аравдугаар сард 25.68 сая тонн нүүрс импортолсон нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 11%-иар өссөн ч өмнөх есдүгээр сарынхаас 15%-иар буурлаа. Шалтгаан нь аравдугаар сарын эхээр болсон Хятадын үндэсний баяртай холбоотойгоор импортын эрчим суларсан гэж зах зээл шинжээчид тайлбарлаж байна.
  • Уржигдар 14 цаг 55 минутад
    Шанхай хотноо үргэлжилж буй Хятадын олон улсын импортын үзэсгэлэнгийн (China International Import Expo, CIIE) үеэр Оросын коксжих нүүрсний “Колмар” компани Хятадын төрийн “Baowu” корпорацитай хамтран ажиллах урт хугацааны гэрээ байгуулжээ. Хамтын ажиллагааны хүрээнд, “Колмар” нь коксжих нүүрс Хятадын компанид экспортлох ба Хятадын талаас уурхайн тоног төхөөрөмж нийлүүлэх аж. Оросын компанийн хувьд, Хятадын AVIC корпорацитай хамтран “Инаглинская 2” үйлдвэр байгуулах төслийг хэрэгжүүлж байгаа юм. Жилд 12 сая тонн нүүрс баяжуулах хүчин чадалтай энэхүү үйлдвэрийг 2020 онд ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй.