Б. Ачитсан: Засгийн газрын  зүгээс төрийн бодлогоор дэмжиж, ажил ч урагштай  байна

2019-06-20 17:06

Монгол Улсын Засгийн газар метан хийн салбарыг хөгжүүлэх зорилгоор хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлээд байна. Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Австрали Улсын хөрөнгө оруулалттай “Жи Өү Эйч” ХХК-тай нүүрсний давхаргын метан хийн хайгуулыг эхлүүлэх Бүтээгдэхүүн хуваах анхны гэрээг (БХГ) байгуулсан. Энэ дагуу Номгон IX-р талбайд нүүрсний давхаргын метан хийн хайгуулын ажлыг эхлүүлэхээр бэлтгэж байна. Нүүрсний давхаргад буй метан хий нь агаарт дэгдэн дэлхийн дулааралд нөлөөлж, азоны давхаргын цоорхойг нэмэгдүүлдэг хүлэмжийн хий юм. Агаарт дэгдэж хаягдал болж буй метан хийг эдийн засгийн эргэлтнд оруулах олон боломжууд нээгдэж байна. Энэ чиглэлээр  БХГ-г байгуулсан “Жи Өү Эйч” ХХК-ийн Ерөнхий менежер Б.Ачитсантай ярилцлаа.

“Жи Өү Эйч” ХХК Өмнөговь аймагт нүүрсний давхаргын метан хийн хайгуул, судалгааны ажлыг эхлүүлж байна. Судалгааны явц байдал ямар шатандаа явна вэ?

Австралийн хөрөнгө оруулалттай “Жи Өү Эйч” ХХК нь 2011 онд байгуулагдсан. Монгол Улсад нүүрсний давхаргын метан хий буюу байгалийн хийн хайгуул судалгааг сүүлийн хэдэн жил хийж байна. Нүүрсний давхаргын метан хийн хайгуул, ашиглалтын гэрээг Монгол Улсын Засгийн газартай  2018 оны есдүгээр сарын 18-нд байгуулсан. Өмнөговь аймгийн нутаг дэвсгэрт Номгон IX-р талбайд хайгуул судалгааны ажлыг эхлүүлэх бэлтгэл ажлыг хангаад явж байна. Энэ хүрээнд түүх соёлын өв бүхий газруудын судалгаа, хайгуулын төлөвлөгөө батлуулах  ажлууд  хийгдэж байна. Байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээний ажлаа хийж дуусгаад орон нутгийн иргэдээс санал авч байгаа. Ханхонгор сумын Жаргалант, Хондот, Өгөөмөр багуудын иргэдтэй уулзалт хийж төслөө танилцуулсан. Байгаль орчны үнэлгээ хийсэн компанитайгаа хамтран ажиллаж  байна.

Хайгуул судалгааны ажил Өмнөговь аймгийн хэдэн сумыг хамарч байна вэ?

Цаанаас нь тогтоож өгсөн талбай нь Өмнөговь аймгийн 7 сумын нутаг дэвсгэрийг хамарч байна. Цогт-Овоо, Ханхонгор, Баян-Овоо, Цогт-Цэций, Манлай, Ханбогд, Номгон сум гэсэн маш том талбайг хамардаг. Төслийн хувьд газрын тос, хийн салбарын төсөл гэж ойлгож болно. Ашигт малтмалын бусад салбараас онцлогтой нь төрийн оролцоотой төсөл. Газрын тосны салбарыг анх хөгжүүлэх үүднээс Засгийн газраас газрын тосны хайгуул судалгаа ашиглалтын талбайг хувааж тогтоосон байдаг. 20 гаруй талбайг тогтоосны нэг нь Номгон IX.

Танай компани Монгол улсад нүүрсний давхаргын метан хийн анхны  БХГ-г байгуулсан. Газрын тосны салбараас гадна тусдаа салбар гэж ойлгож болох уу?

Газрын тосны салбар гээд ярьж байгаа ч хийн салбар гэж ойлгож болно. Монгол Улсын хувьд нүүрсний давхаргын метан хийн БХГ нь  урьд өмнө байгуулагдаагүй анхны гэрээ юм. Нүүрсний давхаргын метан хий нь уламжлалт бус газрын тос хийн салбар гэж яригддаг. Өмнөх газрын тосны тухай хуульд энэ тухай зохицуулалт байгаагүй. 2014 онд Газрын тосны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг УИХ баталсан. Үүний хүрээнд уламжлалт бус газрын тос, хийн тухай ойлголтыг оруулж өгөөд энэ салбарын зохицуулалтуудыг тусгаж өгсөн. Засгийн газрын  зүгээс төрийн бодлогоор дэмжиж, ажил ч урагштай  байна.

Нутгийн иргэдтэй уулзалт хийж санал авч байхад ямар асуудлыг хөндөж байна. Орон нутгийн иргэд уул уурхайн сөрөг нөлөөлөлд их өртөж байгаа учраас хайгуул гэхээр байгаль орчин, нутаг, ус, бэлчээр сүйтгэх нь гэсэн болгоомжлол бий?

Иргэдтэй уулзалт хийх үед төрөл бүрийн асуулт асууж байна. Ашигт малтмалын салбар, хайгуул гэхээр иргэд  байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлэх байх гэсэн эргэлзээ байна. Уул уурхайн олборлолт, нүүрс тээвэрлэлттэй холбоотой маш их тоос босч иргэдийн амьдралд сөргөөр нөлөөлж байгаа учраас их болгоомжтой хандаж байна.  Манай төсөл ямар ач холбогдолтой, байгаль орчин, нийгэм эдийн засаг, төрийн бодлоготой яаж уялдаж байгаа талаар мэдээлэл хийлээ. Энэ төсөл маань агаар, орчны бохирдлыг бууруулахад чухал нөлөө үзүүлэхүйц ач холбогдолтой төсөл.

Энэ төсөл хэрэгжсэнээр Монгол улс тэр дундаа Өмнөговь аймагт ямар үр ашигтай гэж тооцоолж байна? Төслийн үр дүн, цаашдын ирээдүйг хэрхэн харж байна вэ?

Төслийн хувьд хайгуул, ашиглалтын хоёр үе шаттай. Хайгуулын үе шат нь гэрээ байгуулснаас хойш 10 жилийн хугацаанд хийгдэнэ. Хэрвээ хайгуулын ажил амжилттай явагдаж  нөөц тогтоогдвол ашиглалтын үе шат эхэлнэ. Үндсэндээ 40 орчим жилийн настай төсөл байх боломжтой гэж үзэж байгаа. Гэхдээ хайгуулаас бүх зүйл шалтгаалах учраас одоохондоо ашиглалтын тухай ярихад эрт. Энэ төслийн нийгэм эдийн засагт үзүүлэх давуу талууд гэдэг талаас нь яривал метан хийн хэрэглээ маш их бий болж байна. Зөвхөн дулаан цахилгаан гэхээс гадна газар тариалан, бордоо үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн маш олон салбарт хэрэглэгддэг. Нөгөөтэйгүүр энэ нь эрчим хүчний цэвэр эх үүсвэр гэж ойлгож болно. Зөвхөн Улаанбаатар гэлтгүй төв суурин газруудад тулгамдаад байгаа агаар, орчны бохирдолтой тэмцэх бас нэг том эх үүсвэр нээгдэж байгаа. Бид ямар төсөөлөлтэй байна гэхээр метан хийн маш их хэмжээний нөөц тогтоогдвол дотоодын хэрэгцээг хангаад зогсохгүй экспортын зах зээлд ч анхаарах ёстой.

Урд хөршид нүүрсний станцуудаа хааж, хязгаар тогтоож байгаа нь хийн эрэлт хэрэгцээ асар хурдацтайгаар нэмэгдэх боломжийг бий болгож байна шүү дээ?

БНХАУ гэлтгүй Зүүн өмнөд Азийн орон, Солонгос, Япон зэрэг байгалийн хийн том том хэрэглэгч улсууд бий. Тиймээс гадаад зах зээлд гарах үүд хаалга нээгдэх юм. Мөн агаарын бохирдолтой тэмцэх боломж гарч ирнэ. Төсөл цаашаа хэрэгжвэл ажлын байр нэмэгдэх, шинээр бий болох зэрэг нийгэмд хэрэгцээтэй давуу талууд байгаа. Яг одоогийн байдлаар ихэнх газрын тос хийн компанид гадаадаас ажиллах хүч авах шаардлага тулгардаг. Яагаад гэхээр газрын тосны салбар маш том тоног төхөөрөмжүүдийг ашигладаг. Хайгуул нь газрын гадаргаас доош 4000м хүртэл үргэлжилдэг. Манай төслийн хувьд 1000м хүртэл гүнд хайгуулын ажил хийгдэнэ. Дотоодын хүн хүч ашиглаж, хүний нөөц тоног төхөөрөмжийг авч ажиллуулна. Манай компанийн хайгуул судалгааны хувьд хайгуулын төлөвлөгөө гарчихсан. Энэ жил чичирхийллийн судалгаа хийх, 1-2 цооног өрөмдөх гэсэн ерөнхий төлөвлөгөө гарна.

Ярилцсанд баярлалаа

 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • Уржигдар 14 цаг 43 минутад
    Орон нутгийн банкуудаас жижиг, дунд бизнест олгосон зээлийг худалдаж авах тухайгаа Хятадын Төв банк мэдэгджээ. COVID-19 цар тахлын хүндрэлийг даван туулахад жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих үүднээс банкууд 1 их наяд юань буюу 140 тэрбум ам.долларын нэмэлт зээл олгохоор тус улсын Засгийн газраас шийдвэрлэсэн байна. 2020 оны гуравдугаар сарын 1-нээс арванхоёрдугаар сарын 31-ныг хүртэл арилжааны болон хувийн банкуудаас жижиг, дунд бизнест олгох зээлийг Төв банк худалдан авахдаа 400 тэрбум юань буюу 56 тэрбум ам.доллар зарцуулах аж. Гэхдээ тухайн банкууд нэг жилийн дараа эргээд зээлүүдээ худалдан авах юм  байна.
  • Уржигдар 14 цаг 27 минутад
    Энэ долоо хоногийн даваа гаригт (2020.06.01) Даляны түүхий эдийн бирж дээр төмрийн хүдрийн фьючерс тонн тутамдаа 108.92 ам.долларт хүрч өсчээ. Энэ нь тус бирж 2013 оноос эхлэн төмрийн хүдэр арилжаалах болсноос хойших дээд амжилт болж байна. Өнгөрсөн гуравдугаар сараас Хятадын гангийн нөөц буурч тус улсын гангийн үйлдвэрлэл нэмэгдсэнээр түүхий эдийн эрэлт өсч, үүнийгээ дагаад үнэ нь ч дээшлэхэд нөлөөлжээ. Өнөөдрийн байдлаар Даляны түүхий эдийн бирж дээр төмрийн 62%-ийн агуулгатай баяжмал нэг тонн нь 102.5 ам.доллараар борлуулагдаж байна.
  • Уржигдар 13 цаг 16 минутад
    Монголын эдийн засаг, нийгмийн амьдрал улам хүндэрсээр байна. Оны өмнөхөн  улсын төсвөө өөдрөгөөр төсөөлж баталсан. Өнөөдөр асуудал тооцоолсноос өөрөөр эргэж, хямралд тэвдэцгээж байна. Та  нөхцөл байдлыг хэрхэн харж, дүгнэж байна вэ? Улсын төсвийг анх хэлэлцэж байхдаа л хэт өөдрөг төсөөлсөн зүйлүүд нэлээд харагдаж байсан. Наад зах нь аймгуудад хуваарилсан төсөв харилцан адилгүй. Говийн аймгуудад  нэлээд өндөр төсөв хуваарилсан. Татаас авдаг, орлогын түвшнээр доогуур эрэмбэлэгддэг аймгууд эсрэгээрээ бага төсөвтэй байх жишээтэй. Нөгөө талдаа, төсвийн орлогыг өөр өөрөөр төсөөлсөн. Тухайлбал нүүрсний экспортыг  энэ жил 42 сая тонноор тооцоолсон. 2019 оны төсөвт ингэж суулгаад хэмжээндээ хүргэж чадаагүй шүү дээ. Татвараар орж ирэх орлогуудыг  төсөвт мөн суулгасан.
  • 2020-05-29 14:56
    Монгол Улс Санхүүгийн хориг арга хэмжээ авах байгууллага (ФАТФ)-ын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай орнуудын жагсаалтад 2019 оны аравдугаар сард орсноор нийт 4 шууд хэрэгжилтийн зөвлөмж дээр 6 үүрэг даалгавар авсан. Монгол Улсын Засгийн газраас байгуулагдсан ажлын хэсэг, Үндэсний зөвлөл, Хамтын ажиллагааны зөвлөлийн гишүүн байгууллагууд, хувийн хэвшил болон мэргэжлийн холбоодын хамтарсан ажлын хэсгүүд ФАТФ-ын стратегийн дутагдалтай орнуудын жагсаалтаас гарах чиглэлээр эрчимтэй ажиллаж, төлөвлөгөөнд тусгасан ажлуудтай холбоотой тайланг ФАТФ-ын Ази, Номхон Далай бүс хариуцсан хамтарсан бүлэгт цаг тухайд нь хүргүүлж ажиллалаа.
  • 2020-05-25 13:53
    Цар тахлын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх үүднээс Засгийн газраас хөл хорио тогтоох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Өвчний тархалтаас сэргийлэх талаар амжилттай боловч хөл хорионы сөрөг нөлөөнөөс уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл, экспорт буурах, худалдааны салбарын идэвх сулрах, аялал жуулчлал, тээвэр, үйлчилгээний салбар орлогогүй болоход хүрч, улмаар бусад салбаруудад нөлөөлж байна. Энэ  гинжин холбоогоор банкны салбарт ч тодорхойгүй байдал, эрсдэл, сөрөг нөлөөг үзүүлж байгаа. Монголбанкны судалгаагаар коронавирусын нөлөөлөлд 54 мянган зээлдэгчийн 3.5 их наяд төгрөгийн зээл өртөж байгаа гэсэн тооцоо бий. Манай улсын хувьд санхүүгийн зах зээлийн 90 орчим хувийг банкны систем бүрдүүлдэг. Иргэд, аж ахуйн нэгж хямралд өртөн орлогогүй болж, зээлээ эргэн төлөхөд хүндрэл үүссэнээр банкуудын өөрийн хөрөнгө, ашигт ажиллагаа буурч, эрсдэлийн сангаа нэмэгдүүлэх шаардлагатай тулгарна.