“Oil and Gas-2019” хурал боллоо

2019-05-24 10:14

Газрын тосны салбарын эрдэмтэн судлаачид, мэргэжлийн байгууллагуудын дунд 25 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж буй  “Oil and Gas-2019” (Газрын тос-2019) эрдэм шинжилгээ, онол практикийн хурал  энэ сарын 22-нд Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль (ШУТИС)-ийн Төв номын сангийн хурлын танхимд боллоо. Энэ удаагийн хурал нь ШУТИС-ийн түүхт 60 жилийн ойн хүрээнд зохион байгуулагдсанаараа онцлог юм. 

Хурлын эхэнд ШУТИС-ийн Газрын тосны инженерийн салбарын Зөвлөх профессор, доктор, профессор Ж.Цэвээнжав “Газрын тосны мэргэжлийн хүний нөөцийн сургалт, дадлагажилт, ажил эрхлэлт” сэдвээр илтгэлээ.  Монгол Улсын газрын тосны салбар 78 жилийн түүхэн замналтай. 1960 оноос газрын тосны мэргэжилтнүүд бэлтгэгдэж эхэлсэн бөгөөд нийтдээ 100 гаруй дээд, 450 орчим дунд мэргэжилтэн энэ хугацаанд төрөн гарчээ. “Газрын тосны салбарын мэргэжлүүдээр шат шатны мэргэжлийн хүний нөөц хангалттай бэлтгэгдсэн, гагцхүү тэдгээрийг дадлагажуулах, ажлын байраар бодлоготойгоор хангах шаардлагатай байна” хэмээн  доктор, профессор Ж.Цэвээнжав тодотгосон. Хурлын үеэр газрын тосны салбарын өнөөдрийн нөхцөл байдал, судалгаа шинжилгээнд тулгуурласан илтгэлүүд тавигдаж, хэлэлцсэн юм. 

Монгол Улсын Эрдэс баялгийн нөөцийн нэгдсэн санд Зүүнбаян, Цагаан элс, Тосон-Уул, Тамсагийн газрын тосны ордуудын нийт 332.6 сая тонн (түүнээс ашиглалтын 43.2 сая тонн) баталгаат нөөц бүртгэгдсэн байдаг. Үүнтэй холбогдуулан “Газрын тосны баялгийн менежмент” сэдвээр холбогдох албаны мэргэжилтнүүд танилцуулга хийлээ.  1990-ээд оноос хойш Монгол Улсын геологи, газрын тосны салбарт БНХАУ болон гуравдагч орнуудаас хөрөнгө оруулах сонирхол ихэссэн юм. Гэсэн хэдий ч дотооддоо газрын тос, хийн олон улсад дагаж мөрддөг баялаг, нөөцийн ангилал, тэдгээртэй холбогдсон албан ёсны баримт дутагдаж буйг илтгэгчид онцолсон. 

Монгол орны хэмжээнд нийт 14 аймгийн нутаг дэвсгэрт газрын тосны хайгуулын 33 талбайг ялгаж, 27 талбайд нь Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ (БХГ) байгуулжээ. Эдгээр гэрээнээс  1 талбай болох (Буйр XXIII)-н БХГ дууссан байна. БХГ-т 17 талбайд газрын тосны хайгуулын, 3 талбайд газрын тосны ашиглалтын үйл ажиллагаа явагдаж буй. Тухайлбал, БХГ-ь 1 талбай (Талбай XV)-н гэрээг шүүхийн шийдвэрээр сэргээх шатандаа яваа бол БХГ-т 5 талбай болох (Зүүнбаян XIII, Цагаан элс XIV, Төхөс X урд, Борзон VII,  Цайдам XXVI)-н гэрээг дуусгавар болгох шатандаа байна. Түүнчлэн  газрын тосны хайгуулын БХГ-т Номгон IX талбайд нүүрсний давхаргын метан хийн чиглэлээр шинээр гэрээ байгуулагджээ. 

Харин хайгуулын бусад 6 талбайнд хувьд Хонгор VIII, Чойр XXV талбайд БХГ байгуулах шатанд, Нэмэгт VI талбайн ихэнх нь Тост, Тосон бумбын тусгай хамгаалалттай газар нутагтай давхцалтай, Давст XXXI нээлттэй боловч орон нутаг зөвшөөрөөгүй байгаа гэдгийг чуулганы үеэр Ашигт малтмал, газрын тосны газрын холбогдох хүмүүс мэдээлж байсан. 

Манай улс жил бүр 1-1.2 сая тонн түүхий тосыг Зүүнбаян, Тамсаг, Тосон-Уулын ордуудаас олборлож БНХАУ-д экспортлож байгаа. Эдгээр ордын олборлолтын хэмжээ 2021 он гэхэд 1.6 сая тоннд хүрч, 2040 он хүртэл энэ түвшинд байх төлөвтэй байгаа аж. Гэхдээ энэхүү тос нь парафины агууламж өндөртэй, парафинт, өтгөн хүндэвтэр тосны ангилалд багтдагийг судлаачид илэрхийлж байна. Өнөөдрийн байдлаар олборлолт явуулж буй ордуудын ойролцоох “Буйр XVIII), Өмнөговь аймгийн нутагт орших “Галба XI” талбайнуудаас газрын тос илрээд байгаа бөгөөд нэмэлт судалгааны ажлууд хийгдсэнээр шинээр газрын тосны орд бий болж, нөөц нэмэгдэх магадлалтай байгаа юм.

“Эрдэмтдийн тооцоолсноор хүн төрөлхтөн өдөрт 82 сая баррель (11,0 сая тонн) газрын тос хэрэглэдэг байна. Эдүгээ дэлхийд нээгдээд байгаа газрын тосны баталгаат нөөц 950-1100 тэрбум баррель. Энэ нөөц нь дэлхийн хэрэгцээг 40-50 жил хангана” хэмээн судлаач А.Баасанжаргал тодотголоо. Дэлхийд нээгдэх газрын тосны 90% нь нээгдсэн бөгөөд цаашид 150 тэрбум баррель нөөцтэй орд нээгдэх боломжтой гэдгийг тэрээр мөн хэлж байсан юм. Газрын тосны ордын нийт нөөцийн 20 орчим хувийг авч чаддаг байсан бол технологийн дэвшлийн үр дүнд өнөөдөр 35% хүргэх боломжтой болжээ. Гэхдээ ойрын  ирээдүйд энэ хэмжээг 40-50%-д хүргэх техникийн боломж бий гэдгийг ч судлаачид онцолж байлаа.

Судлаачдын тооцоолсноор Монгол Улсад 68 тэрбум м3 нүүрсний метан бий. Одоогоор нүүрсний ордын метан ашиглах талаар манайд туршигдах шатандаа л яваа юм.  

Г.Идэр

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 21 цаг 12 минутын өмнө
    Монгол Улсын эдийн засаг дахь уул уурхайн нөлөөлөл, иргэдийн ойлголт болоод орон нутгийн асуудлаар Сүхбаатар аймаг дахь эдийн засагч Ц.Мөнхбаяртай ярилцлаа. Монгол Улсын эдийн засгийг багагүй хувийг уул уурхайгаас орсон орлого эзэлж байгаа нь статистикаас харагдаж байна. Эдийн засагч хүний хувьд Та уул уурхайн талаар байр сууриа илэрхийлнэ үү? Би энэ салбарын хүн биш учир зөвхөн эдийн засгийн үр өгөөж талаас нь ойлголтынхоо хэмжээнд хариулъя. Өнөөдөр бид нэг зүйлийг магтвал хэт дээшээ өргөөд, бас муулбал хэт харлуулдаг хандлагатай болсон. Аливаа зүйлийн эерэг талыг олж харж сурах шаардлага байна. Ингэж сураагүй болохоор уул уурхайн талаарх цэгцтэй ойлголтгүй, нэг хэсэг нь ашиглах зүйтэй гэхэд нөгөө хэсэг нь бүр хэрэггүй мэт ярьж байна. Эдийн засгийн үр өгөөжийн талаас тайлбарлахгүй бол үр дүнгүй юм шиг олон нийтэд сөргөөр ойлгож байна. Уул уурхайг зөв өнцгөөс нь харж, хариуцлагатай ашиглаж чадвал эдийн засагт үр өгөөжөө өгч байна. Цаашид ч өгнө.
  • Уржигдар 13 цаг 34 минутад
    БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн 1939 оны 38 дугаар тогтоолоор тухайн үеийн Аж үйлдвэр, барилгын яамны дэргэд “Уул уурхай, ашигт малтмал трест” байгуулагдсанаар  Монгол Улсад Үндэсний геологийн алба байгуулагдсан түүхтэй. Геологийн алба тэр цагаас хойш өнөөдөр Монгол орны бие даасан салбар болтлоо хөгжиж нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь геологи, ашигт малтмал, тектоник, геоморфологи, геофизикийн зэрэг төрөл бүрийн геологийн судалгаанд хамруулсан байдаг. Эдгээр судалгааны үр дүнд Монгол орны ашигт малтмалын тархалтын ерөнхий зүй тогтлууд илэрч, 80 гаруй төрлийн ашигт малтмалын 1600 гаруй ордыг нээн илрүүлж олон арван томоохон ордуудыг нээн ажиллуулж байна. Монгол Улсад геологийн алба байгуулагдсаны 80 жилийн ой энэ өдрүүдэд тохиож буй. Энэ ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулагдаж байгаа томоохон ажлуудын нэг нь өнөөдөр  “Холидэй Инн” зочид буудалд эхэлсэн “Монголын геологи 80 жил” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал юм.
  • Уржигдар 11 цаг 26 минутад
    Төмрийн хүдрийн үйлдвэрлэлээр дэлхийд хоёрдугаарт ордог “Рио Тинто” групп нь анх удаа юанийн төлбөрөөр худалдаа хийх гэрээ байгуулжээ. Гэрээ байгуулах ёслол Хятадын Шандун мужийн Рижао боомтод болсон байна. Энэхүү хамтын ажиллагааны эхлэл болгож тус улсын “Shanxi Gaoyi Steel” компани 10 мянган тонн 59.6%-ийн агууламжтай төмрийн баяжмал “Рио Тинто” группээс худалдан авчээ. Ийм худалдааны хэлэлцээрийг ихэвчлэн далайн боомтууд шууд трейдер компаниудтай байгуулдаг. Гэсэн хэдий ч “Рио Тинто” групп нь Хятадын харилцагч нартай худалдааны сувгаа өргөжүүлж, компаниудаар дамжуулан тус улсын төвийн бүс нутгийн гангийн үйлдвэрүүдэд шууд түүхий эд нийлүүлэхээр зорьж байна. 
  • Уржигдар 10 цаг 17 минутад
    Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирал Г.Амартүвшинтэй MMJ-ийн сэтгүүлч Э.Оджаргал ярилцлаа. Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирлын албанд томилогдоод Та юунаас ажлаа эхлээд байна вэ? Миний бие энэ албанд томилогдон  ажил хүлээж аваад гурван сарын хугацаа өнгөрчээ. Гурван гол чиглэлээр ажиллаж байна. Нэгд, Хөгжлийн банкны журам, зээл олгох үйл ажиллагаа гэх мэт дотоод зохион байгуулалт, засаглалыг сайжруулах. Энэ хүрээнд зээлийн бодлого, журмыг шинэчиллээ. Компаниудын төсөл хэрэгжүүлэх зээлийн хүсэлтийг Хөгжлийн банк  удаадаг, зээлийн хүсэлт  хаачсан нь мэдэгдэхгүй байна гэсэн шүүмжлэл өмнө нь байсан юм билээ. Тиймээс одоо энэ үйл ажиллагааг илүү нээлттэй болгох үүднээс өөрчлөлт оруулсан юм. Хоёрт, зээлийн чанар. Хөгжлийн банкны өмнөх зээлийн асуудалтай холбоотой 6 хэргийг прокурорт шилжүүлсэн асуудал хоёр дахь чиглэлийн ажлын нэг хэсэг юм. 
  • 2019-10-15 13:59
    Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, энэ оны эхний есөн сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 10.5 тэрбум ам.долларт хүрч 9.5%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.9 тэрбум ам.доллар, импорт 4.6 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад экспорт 12.6%, импорт 5.7%-иар тус тус өслөө. Гадаад худалдаа 1.3 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 415.5 сая ам.доллараар нэмэгджээ. Нийт экспортод эзлэх эрдсийн экспортын хэмжээ 4.96 тэрбум ам.долларт хүрч өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 9.3%-иар нэмэгдсэн байна. Энэ дундаа нүүрсний экспорт орлогын дүнгээр тэргүүлж буй бол зэс хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэв.