“Oil and Gas-2019” хурал боллоо

2019-05-24 10:14

Газрын тосны салбарын эрдэмтэн судлаачид, мэргэжлийн байгууллагуудын дунд 25 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж буй  “Oil and Gas-2019” (Газрын тос-2019) эрдэм шинжилгээ, онол практикийн хурал  энэ сарын 22-нд Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль (ШУТИС)-ийн Төв номын сангийн хурлын танхимд боллоо. Энэ удаагийн хурал нь ШУТИС-ийн түүхт 60 жилийн ойн хүрээнд зохион байгуулагдсанаараа онцлог юм. 

Хурлын эхэнд ШУТИС-ийн Газрын тосны инженерийн салбарын Зөвлөх профессор, доктор, профессор Ж.Цэвээнжав “Газрын тосны мэргэжлийн хүний нөөцийн сургалт, дадлагажилт, ажил эрхлэлт” сэдвээр илтгэлээ.  Монгол Улсын газрын тосны салбар 78 жилийн түүхэн замналтай. 1960 оноос газрын тосны мэргэжилтнүүд бэлтгэгдэж эхэлсэн бөгөөд нийтдээ 100 гаруй дээд, 450 орчим дунд мэргэжилтэн энэ хугацаанд төрөн гарчээ. “Газрын тосны салбарын мэргэжлүүдээр шат шатны мэргэжлийн хүний нөөц хангалттай бэлтгэгдсэн, гагцхүү тэдгээрийг дадлагажуулах, ажлын байраар бодлоготойгоор хангах шаардлагатай байна” хэмээн  доктор, профессор Ж.Цэвээнжав тодотгосон. Хурлын үеэр газрын тосны салбарын өнөөдрийн нөхцөл байдал, судалгаа шинжилгээнд тулгуурласан илтгэлүүд тавигдаж, хэлэлцсэн юм. 

Монгол Улсын Эрдэс баялгийн нөөцийн нэгдсэн санд Зүүнбаян, Цагаан элс, Тосон-Уул, Тамсагийн газрын тосны ордуудын нийт 332.6 сая тонн (түүнээс ашиглалтын 43.2 сая тонн) баталгаат нөөц бүртгэгдсэн байдаг. Үүнтэй холбогдуулан “Газрын тосны баялгийн менежмент” сэдвээр холбогдох албаны мэргэжилтнүүд танилцуулга хийлээ.  1990-ээд оноос хойш Монгол Улсын геологи, газрын тосны салбарт БНХАУ болон гуравдагч орнуудаас хөрөнгө оруулах сонирхол ихэссэн юм. Гэсэн хэдий ч дотооддоо газрын тос, хийн олон улсад дагаж мөрддөг баялаг, нөөцийн ангилал, тэдгээртэй холбогдсон албан ёсны баримт дутагдаж буйг илтгэгчид онцолсон. 

Монгол орны хэмжээнд нийт 14 аймгийн нутаг дэвсгэрт газрын тосны хайгуулын 33 талбайг ялгаж, 27 талбайд нь Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ (БХГ) байгуулжээ. Эдгээр гэрээнээс  1 талбай болох (Буйр XXIII)-н БХГ дууссан байна. БХГ-т 17 талбайд газрын тосны хайгуулын, 3 талбайд газрын тосны ашиглалтын үйл ажиллагаа явагдаж буй. Тухайлбал, БХГ-ь 1 талбай (Талбай XV)-н гэрээг шүүхийн шийдвэрээр сэргээх шатандаа яваа бол БХГ-т 5 талбай болох (Зүүнбаян XIII, Цагаан элс XIV, Төхөс X урд, Борзон VII,  Цайдам XXVI)-н гэрээг дуусгавар болгох шатандаа байна. Түүнчлэн  газрын тосны хайгуулын БХГ-т Номгон IX талбайд нүүрсний давхаргын метан хийн чиглэлээр шинээр гэрээ байгуулагджээ. 

Харин хайгуулын бусад 6 талбайнд хувьд Хонгор VIII, Чойр XXV талбайд БХГ байгуулах шатанд, Нэмэгт VI талбайн ихэнх нь Тост, Тосон бумбын тусгай хамгаалалттай газар нутагтай давхцалтай, Давст XXXI нээлттэй боловч орон нутаг зөвшөөрөөгүй байгаа гэдгийг чуулганы үеэр Ашигт малтмал, газрын тосны газрын холбогдох хүмүүс мэдээлж байсан. 

Манай улс жил бүр 1-1.2 сая тонн түүхий тосыг Зүүнбаян, Тамсаг, Тосон-Уулын ордуудаас олборлож БНХАУ-д экспортлож байгаа. Эдгээр ордын олборлолтын хэмжээ 2021 он гэхэд 1.6 сая тоннд хүрч, 2040 он хүртэл энэ түвшинд байх төлөвтэй байгаа аж. Гэхдээ энэхүү тос нь парафины агууламж өндөртэй, парафинт, өтгөн хүндэвтэр тосны ангилалд багтдагийг судлаачид илэрхийлж байна. Өнөөдрийн байдлаар олборлолт явуулж буй ордуудын ойролцоох “Буйр XVIII), Өмнөговь аймгийн нутагт орших “Галба XI” талбайнуудаас газрын тос илрээд байгаа бөгөөд нэмэлт судалгааны ажлууд хийгдсэнээр шинээр газрын тосны орд бий болж, нөөц нэмэгдэх магадлалтай байгаа юм.

“Эрдэмтдийн тооцоолсноор хүн төрөлхтөн өдөрт 82 сая баррель (11,0 сая тонн) газрын тос хэрэглэдэг байна. Эдүгээ дэлхийд нээгдээд байгаа газрын тосны баталгаат нөөц 950-1100 тэрбум баррель. Энэ нөөц нь дэлхийн хэрэгцээг 40-50 жил хангана” хэмээн судлаач А.Баасанжаргал тодотголоо. Дэлхийд нээгдэх газрын тосны 90% нь нээгдсэн бөгөөд цаашид 150 тэрбум баррель нөөцтэй орд нээгдэх боломжтой гэдгийг тэрээр мөн хэлж байсан юм. Газрын тосны ордын нийт нөөцийн 20 орчим хувийг авч чаддаг байсан бол технологийн дэвшлийн үр дүнд өнөөдөр 35% хүргэх боломжтой болжээ. Гэхдээ ойрын  ирээдүйд энэ хэмжээг 40-50%-д хүргэх техникийн боломж бий гэдгийг ч судлаачид онцолж байлаа.

Судлаачдын тооцоолсноор Монгол Улсад 68 тэрбум м3 нүүрсний метан бий. Одоогоор нүүрсний ордын метан ашиглах талаар манайд туршигдах шатандаа л яваа юм.  

Г.Идэр

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • Уржигдар 13 цаг 53 минутад
    Цар тахлын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх үүднээс Засгийн газраас хөл хорио тогтоох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Өвчний тархалтаас сэргийлэх талаар амжилттай боловч хөл хорионы сөрөг нөлөөнөөс уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл, экспорт буурах, худалдааны салбарын идэвх сулрах, аялал жуулчлал, тээвэр, үйлчилгээний салбар орлогогүй болоход хүрч, улмаар бусад салбаруудад нөлөөлж байна. Энэ  гинжин холбоогоор банкны салбарт ч тодорхойгүй байдал, эрсдэл, сөрөг нөлөөг үзүүлж байгаа. Монголбанкны судалгаагаар коронавирусын нөлөөлөлд 54 мянган зээлдэгчийн 3.5 их наяд төгрөгийн зээл өртөж байгаа гэсэн тооцоо бий. Манай улсын хувьд санхүүгийн зах зээлийн 90 орчим хувийг банкны систем бүрдүүлдэг. Иргэд, аж ахуйн нэгж хямралд өртөн орлогогүй болж, зээлээ эргэн төлөхөд хүндрэл үүссэнээр банкуудын өөрийн хөрөнгө, ашигт ажиллагаа буурч, эрсдэлийн сангаа нэмэгдүүлэх шаардлагатай тулгарна.
  • Уржигдар 13 цаг 52 минутад
    Монгол Улсын парламент  2019 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний пүрэв гарагийн хуралдаанаараа Үндсэн хуульдаа нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. 1992 оны нэгдүгээр сарын 13-нд ардчилсан тодотголтой Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 2000 онд анх удаа “гар хүрч”, “дордох”-ын хэмээгддэг 7 заалтад оруулсан нь цаг хугацааны эрхээр багагүй маргаан дагуулж ирсэн юм. Энэхүү 7 заалтаас зургаад нь нэмэлт, өөрчлөлт хийснээр Үндсэн хуулийн өнгө төрх багагүй сайжирсан юм. Хоёр удаа нийгмээрээ хэлэлцэж, гурав дахь удаагийн хэлэлцүүлгээ парламентын хуралдаанд гуравхан цагийн дотор хийсэн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг өнөөдөр /2020 оны тавдугаар сарын 25/ 12.00 цагт буюу 17-р жарны төмөр хулгана жилийн зуны тэргүүн сарын шинийн 3-ны морин цагаас эхлэн улс орон даяар мөрдөж эхэлж байна.
  • Уржигдар 13 цаг 00 минутад
    “Шивээ-Овоо” ХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн ээлжит хурлыг тус уурхай дээр зохион байгуулж, үйл ажиллагаанд тулгамдаж буй асуудалтай танилцан, хэд хэдэн чиглэлээр үүрэг өглөө. Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга Э.Дөлгөөн уурхайн олборлолтын зардлыг бууруулах чиглэлээр тооцоо судалгаа хийж, танилцуулах, компанийн худалдан авалтын сонгон шалгаруулалтыг хуулийн хүрээнд нээлттэй зарлахыг компанийн удирдлагуудад чиглэл болгосон байна. Мөн 2020-2021 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах хүрээнд нарийвчилсан төлөвлөгөө боловсруулж, шаардлагатай арга хэмжээг ирэх саруудад авахаар болжээ. 
  • 2020-05-22 14:01
    Монгол улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ хамтран Монгол Улсын ТОП-100 аж ахуйн нэгжийг эрэмбэлэн өргөмжлөх үйл ажиллагааг 19 дахь жилдээ анх удаа /тавдугаар сарын 20/ цахим хэлбэрээр зохион байгууллаа. Цахим арга хэмжээг нээж МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгч О.Амартүвшин  “2020 он бол бид бүхний хувьд туйлын өндөр сорилттой жил болж байна. Монголын эдийн засгийг нуруун дээрээ үүрч, Монголын хөгжлийг  түүчээлж байгаа та бүхэнд ТОП 100 ААН-д эрэмбэлэгдсэнд МҮХАҮТ-ын зүгээс халуун баяр хүргэж, эдийн засгийн сорилыг төр засагтай хамтран хамтдаа даван туулъя” хэмээн уриалав. ТОП-100 аж ахуйг эрэмбэлэхдээ Сангийн яам, Гааль болон Татварын ерөнхий газар, НДЕГ, Улсын бүртгэл, Үндэсний статистикийн хороо болон МҮХАҮТ-ын төлөөллүүд хамтарсан Ажлын хэсгийн албан ёсны мэдээ, тайлан, тоон үзүүлэлтэд тулгуурлан ААН-ийн тухайн жилийн орлого, улсын төсөвт оруулсан татвар, нийгмийн даатгал төлсөн ажиллагсдын тоо, ашиг, хөрөнгийн  хэмжээ гэсэн үндсэн 5 үзүүлэлтийг чухалчилжээ.
  • 2020-05-21 14:53
    Засгийн газар шинэ коронавирусээс үүдэн эрсдэлд орсон  эдийн засгийг аврахаар гуравдугаар сарын сүүлээр дуугарч эхэлсэн нь 5.1 их наяд төгрөгийн багц хөтөлбөр байв. Үүнийг нь дөрөвдүгээр сарын 9-нд УИХ-ын чуулганаар “амь оруулан” баталлаа. 5.1 их наяд төгрөгийн   хөтөлбөр   яг хэрхэн эдийн засгийг аврах эсэх нь одоо ч тодорхой биш байгаа юм. Үүнээс хавьгүй эрт буюу гуравдугаар сарын 11-нд Монголбанк бодлогын хүүгээ буулгаж, төд удалгүй арилжааны банкуудыг “захиргаадаж”  хэрэглээний зээл  төлөлтийн  хугацааг сунгахыг хүчлэх болсон. Улмаар дөрөвдүгээр сарын 13-нд төв банк бодлогын хүүгээ дахин бууруулав. Гол асуулт нь эдийн засгийн төлөв бүрхэг байгаа нь иргэдийн сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлж,  улмаар худалдаа, үйлчилгээний салбарын борлуулалтад шууд нөлөөлнө.  Энэхүү нөхцөл байдал эдийн засгаа сэргээхээр оролдож байгаа Хятадад ихээхэн тод илэрч байна.