Хайлуур жоншны  165 орд,  122 сая тонн нөөц бүрэн батлагдаагүй

2019-04-01 17:26

“Хайлуур жоншны үйлдвэрлэл, экспортыг дэмжих зорилтот хөтөлбөр”-ийн төслийн хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас өнөөдөр Сонгуулийн ерөнхий хорооны хурлын танхимд зохион байгууллаа. Уг хэлэлцүүлэгт жоншны салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгж, байгууллага, мэргэжлийн холбоод, судлаачдын төлөөлөл оролцсон юм.  Дэлхийн хайлуур жоншны нийт нөөц баялгийг 500 сая тонн орчим гэж үздэг. Монгол Улс дээрх нөөцийн 9%-ийг эзэлж байгаа ч томоохон экспортлогч болж чадахгүй байгаа юм. Жонш нь олон улсын биржээр арилжаалагддаггүй металл бус ашигт малтмал хэдий ч жоншны салбарыг урт хугацаанд дэмжих зохицуулалтын оновчтой тогтолцоог бүрдүүлэх шаардлага тулгарч байгааг УУХҮЯ-ны холбогдох албаны хүмүүс хэлэлцүүлгийн үеэр онцолж байв. 

Хөтөлбөрийг 2019-2024 онд бусад төсөл хөтөлбөрүүдтэй бодлогын уялдаатай хэрэгжүүлэхээр тодорхойлж, 4 зорилтыг дэвшүүлжээ.  УУХҮЯ-ны Ажлын хэсгийнхэн хөтөлбөр хэрэгжсэнээр хайлуур жоншны салбарт бизнесийн орчин сайжирч, бүтээгдэхүүний нэр төрөл, өрсөлдөх чадвар, худалдааны эргэлт нэмэгдэн, фторын хүчил, фторт хөнгөн цагаан үйлдвэрлэгч, экспортлогч улс болох аж. Гэвч хэлэлцүүлэгт оролцогчид хөтөлбөрийн төслийг зөвхөн энэ зорилгод хүрэхээр тодорхойлсон нь учир дутагдалтай хэмээн шүүмжилж байв. Ялангуяа уг төсөлд жоншны нөөцийн татварын асуудал бүрхэг тусгагдсан, энэ асуудлыг шийдвэрлэж байж хайлуур жоншны олборлолт, экспортод тулгардаг бэрхшээлүүд багасна хэмээн байр сууриа илэрхийлэх хүмүүс цөөнгүй байлаа. 

2013 оноос  жоншны салбарын мэргэжлийн холбоодын зүгээс “Монгол жонш” хөтөлбөрийн төслийг дэвшүүлж, холбогдох яамдад танилцуулж байсан бөгөөд энэ удаагийн төсөлд өмнө нь санал болгож байсан зүйлүүд маш дутмаг тусгагдсан байна хэмээн “Монголын хайлуур жонш олборлогч, судлаачдын холбоо”-ны Ерөнхийлөгч Д.Эрдэнэ онцолсон. Харин УУХҮЯ-ны мэргэжилтнүүд 2015 онд Хууль, тогтоомжийн тухай хууль батлагдсанаар жоншны хөтөлбөрийг илүү тодорхой зорилттой, хэрэгжих үе шатаа оновчтой тусгасан байдлаар боловсруулахаас аргагүй болсон хэмээж байв. 

Геологи, хайгуулын ажил  үйлдвэрлэлээсээ дор хаяж 10 жилээр түрүүлж явагдах учиртай. Гэтэл энэ хөтөлбөрт геологи, хайгуулын ажлын талаар дөнгөж дурдагдсан байна, Монгол Улсад бүртгэгдээд байгаа жоншны 163 орд, 545 илрэл, 122 сая тонн хүдрийн буюу 48.3 сая тонн эрдсийн нөөцийн хэмжээ ч бүрэн батлагдаагүй тоо. Иймд нөөц тогтоох чиглэлээр илүү нарийвчилсан ажлуудыг төр бодлогоор зохицуулж хийх хэрэгтэй гэдэг дээр оролцогчид  байр сууриа илэрхийлсэн юм.  Ялангуяа жоншны орд бэлтгэх асуудлыг хөтөлбөрт тодорхой тусгаж, далд аргаар олборлох шаардлага тулгарчээ. 

“2025 оноос фторт бүтээгдэхүүний жилийн экспортын орлого 350 сая ам.долларт хүрч хөтөлбөрийн зорилго биелэгдэнэ” хэмээн  “Хайлуур жоншны үйлдвэрлэл, экспортыг дэмжих зорилтот хөтөлбөр”-ийн төсөлд тусгасан. Тэгвэл уг бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхэд тээвэрлэлтийн асуудлаас гадна Химийн үйлдвэрийг Монгол Улсад байгуулах шаардлага зүй ёсоор  тавигдана. Энэ бүхнээс харвал олон асуудлыг цогцоор нь шийдэхээс аргагүйд хүрч байна гэдгийг хэлэх мэргэжилтнүүд ч байв. 

Монгол орны хайлуур жоншны флотацийн болон металлургийн баяжмалын үйлдвэрлэлийн хэмжээ 2010 хүртэл тогтвортой өсч, жилийн хүдэр олборлолт 600 мянган тонн, металлургийн буюу бүхэллэг жоншны үйлдвэрлэл 402 мянган тонн, флотацийн баяжмал үйлдвэрлэлийн хэмжээ 161 мянган тоннд хүрчээ. Өнөөгийн байдлаар, “Монголросцветмет” ХХК-ийн Бор-Өндөрийн Уулын баяжуулах үйлдвэр, “Монголчехметалл” ХХК-ийн Чулуутцагаан дэл,  Тэвшийн баяжуулах үйлдвэр болон Айраг, Хажуу-Улаан,   Өргөн зэрэг хайлуур жоншны 20 үйлдвэр байгаагаас 9 нь ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй, бусад аж ахуйн нэгжүүд зөвхөн баяжуулах үйлдвэр барьж ашиглалтад оруулаад байгаа юм.  

Засгийн газрын 2017 оны 151 дүгээр тогтоолоор баталсан “Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох журам”-ын дагуу Дорноговь, Дундговь, Хэнтий, Дорнод аймгийн 16 сумын 1086 га бүхий 49 талбайд бичил уурхайн дүгнэлт гараад байгаа гэдгийг холбогдох албаны хүмүүс мэдээллээ. 

Хайлуур жоншны үйлдвэрлэл, экспортын хэмжээ 2010-2015 онд буурсан боловч 2016 оноос сэргэх хандлага ажиглагдаж эхэлсэн юм. Тухайлбал, 2016 онд 248.9 мян.тонн жонш экспортод гаргаж, улсын төсөвт 5.3 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол 2017 онд 319.3 мян. тонн жонш экспортлож, улсын төсөвт 10.2 тэрбум төгрөг төвлөрүүлээд байна. 


Г.Идэр        
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 14 цаг 49 минутын өмнө
    Дэлхийн зэсийн импортын зах зээлийн тал хувийг дангаараа бүрдүүлдэг Хятад улс стратегийн нөөцөөсөө зарим түүхий эдийг дотоодын үйлдвэрлэгчдэд нийлүүлэхээр болсон тухай зарлаж (2021.06.16) байна. Энэ нь зах зээл дэх нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлж, ханшийг бууруулах зорилготой. Үүнд зэс, цайр, хөнгөн цагаан багтана. 2010 оноос хойш Хятадын Засгийн газрын хийж буй анхны алхам гэж шинжээчид үзэж байна. Ингэснээр зэсийн ханш сүүлийн хоёр сарын хугацаан дахь хамгийн доод түвшинд хүрч, нэг тонн нь 9427 ам.долларт хүрлээ. Тодруулбал зургадугаар сар гарсаар зэсийн ханш Лондоны металын бирж дээр 7.7%-иар буурчээ.
  • 19 цаг 25 минутын өмнө
    “Эрдэс баялгийн бирж ”  гэсэн нэршлийг “Уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж”   нэрлэх  нь илүү оновчтой. Олон улсад Лондоны металын бирж, Лондоны алт,мөнгөний бирж, Шанхайн металын бирж, Беларусын барааны бирж, Тянжины уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж зэрэг олон улсын, бүс нутгийн  болон орон нутгийн чанартай. Дэлхий дахинд 200 гаруй бирж үйл ажиллагаа явуулж байна. Эдгээр бирж нь биет бүтээгдэхүүн болон ирээдүйд үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүнийг тогтоосон хугацаанд тодорхой байршлаар нийлүүлэн арилжаалдаг. Монгол Улсад уул уурхайн бүтээгдэхүүний  бирж байгуулах боломж, хууль эрх зүйн орчны судалгааг 2013 онд Монголын Экспортлогчдын холбоо хийсэн.
  • Уржигдар 12 цаг 27 минутад
    Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод хариуцлагатай болгоход чиглэсэн “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас  өнгөрсөн сард зохион байгуулахаар товлосон боловч хойшлогдсон билээ. Тэгвэл Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор тус цахим  хэлэлцүүлгийг маргааш зохион байгуулахаар болжээ.
  • Уржигдар 11 цаг 40 минутад
    ОХУ-ын Холбооны гаалийн газрын мэдээллээр, дөрөвдүгээр сард тус улс 1.66 сая тонн коксжих нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 7.61%-иар, өмнөх гуравдугаар сараас 48.82% -иар тус тус буурсан үзүүлэлт аж. Оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийт 8.53 сая тонн коксжих нүүрс экспортолсон байна. Мөн хугацаанд тус улсын  нүүрсний нийт экспортын хэмжээ 85.25 тоннд хүрсэн юм. Тэгвэл тавдугаар сард 19.27 сая тонн нүүрс экспортолсон нь түүхэн дээд хэмжээгээр тооцогдож байна.
  • 2021-06-16 14:20
    Хятадын “China Aluminum Corporation” (Chinalco) компани нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаа 2025 оноос өмнө бууруулж эхлэн, 2035 он гэхэд 40%-иар багасгах зорилтоо мэдэгджээ. Тус компани өнгөрсөн онд 3.69 сая тонн хөнгөн цагааны анхдагч үйлдвэрлэлийн 50%-д усан цахилгаан станцын эрчим хүч ашигласан тул “ногоон” үйлдвэрлэлд хамаарна гэж “Chinalco” үзэж байна. Тиймээс цаашид үйлдвэрлэлдээ нар, салхи  зэрэг сэргээгдэх эрчим хүчний ашиглалтыг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж буй аж. Энэ зургадугаар сард “Chinalco” нь анх удаа 400 сая юанийн (63 сая ам.доллар) дүнтэй бонд гаргажээ. Энэхүү хөрөнгийг “ногоон” зорилт буюу салхин паркийн бүтээн байгуулалтын өрийг дахин санхүүжүүлэхэд зарцуулах юм байна.