Компаниуд усны менежментээ хэрхэн сайжруулснаа танилцууллаа

2018-12-05 17:03

“Өмнийн говийн уул уурхай, орон нутаг болон ус” салбарын дугуй ширээний уулзалт өнөөдөр боллоо. Уг уулзалтаар Усны менежментийн үйл ажиллагааны сайн дурын кодекст нэгдсэн уул уурхайн хайгуул, олборлолтын үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд оролцож, усны нөөцийг хамгаалах чиглэлд хэрхэн ажиллаж буйгаа танилцууллаа. Энэхүү сайн дурын кодекс нь 2016 оны хоёрдугаар сард нийт найман компанийн оролцоотойгоор байгуулагдаж байсан бол эдүгээ гурван компаниар (МАК, Бадрах энержи, Баян-Айраг) хүрээгээ тэлсэн байна. Кодекст нэгдсэн компаниуд (Эрдэнэс Монгол, Эрдэнэс Тавантолгой, Оюутолгой, Энержи Ресурс, МАК, Саусгоби Сэндс, Гоби коул энд энержи, Терра энержи, Бадрах энержи, Баян-Айраг, Эрдэнэ Ресурс Девелопмент) жил бүр тайлагнах судалгаа боловсруулж олон нийтэд мэдээлэл хүргэдэг ажээ.

Тус ажлыг Олон улсын санхүүгийн корпораци болон Sustainability байгууллагаас зохион байгуулж байгаа бөгөөд Канадын Засгийн газар, 2030 Усны нөөцийн бүлэг” болон бусад байгууллага дэмжин ажиллаж байна.

Компаниуд сайн дурын кодексийн зургаан зарчмын дагуу тодорхой амлалт өгч, тэдгээрийг хэрэгжүүлснээр энэхүү ажлын үр дүн гарч байгаа юм. Сонирхол татам маш олон ажил өрнөж буй нь өнөөдрийн уулзалтаас илэрхий байлаа.

Энэ удаагийн уулзалтаар нийт найман компани сайн дурын кодексийн хүрээнд ямар зорилт дэвшүүлэн ажилласан талаараа илтгэл тавьсан юм. Мөн арга хэмжээний үеэр усны нөөцийг хамгаалах чиглэлд дэвшилттэй ажиллаж буй компаниудыг “Шилдэг ус хэмнэгч”, “Шилдэг олон нийтэд хүрч ажиллагч”, “Усны менежментийн бүтээлч сэтгэлгээний шагнал” гэсэн номинациар шалгарууллаа. Шилдэг ус хэмнэгч компаниар “Оюутолгой”, Шилдэг олон нийтэд хүрч ажилласан компаниар “Баян-Айраг”, Бүтээлч сэтгэлгээний шагналын эзнээр “Энержи Ресурс” компани тус тус тодров. ОУСК, Sustainability болон Хараат бус судалгааны хүрээлэн (IRIM)-ээс төлөөлөл бүхий шүүгч нар компаниудыг ямар үзүүлэлт, үйл ажиллагаагаар шалгаруулсан талаар IRIM-ээс томилогдсон шүүгч Л.Цэлмэгсайханаас MMJ тодруулсан юм. Тэрбээр “Өмнөговьд уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй компаниуд усны сайн дурын кодекст нэгдээд гурван жил болж байна. Энэ хүрээнд усыг зөв зохистой ашиглах талаар зургаан төрлөөр үйл ажиллагаагаа сайжруулна гэсэн амлалт компаниуд авсан. Түүнийгээ компаниуд тайлагнаж байна.

Ус хамгийн сайн хэмнэсэн төрөлд “Оюутолгой” компани шагнал авлаа. Энэ чиглэлд олон сайн туршлага, жишээ байсан. Дунд хэмжээний компаниуд их сайн ажилласан. Уурхайн усаа дахин боловсруулж, үүнийгээ уурхайн тоосжилтыг дарах, ногоон байгууламжийг услахад ашигласан сайн жишээнүүд байна. Оюутолгой компанийн хувьд хэрэглээ нь өндөр төдийгүй сайн технологиудыг уурхайн үе шат болгон дээрээ ашиглаж буй. Ус дахин ашиглалт 88.1%-д хүрсэн нь саарал усны ашиглалт өндөр байгааг харуулж байгаа учир энэ шагналыг олгосон.

Олон нийтэд ус ашиглалтын талаар мэдээлэл хүргэх, энэхүү үйл ажиллагаандаа олон нийтийг оролцуулах төрөлд Завхан аймагт алтны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Баян-Айраг Эксплорэйшн” компани шалгарлаа. Компаниудын тухайд бүгд иргэдтэй тогтмол оролцоотой ажиллаж байгаа нь сайшаалтай. Харин энэ компанийн тухайд “Залуу байгаль хамгаалагч” сургалтыг зэргэлдээх сумдын иргэд, ялангуяа хүүхдүүдийн дунд зохион байгуулсан. Ингэснээр ирээдүй хойч үедээ үндсэн ойлголтыг зааж сургаж ажилласан нь онцлог байлаа. Мөн байгаль орчны тайлан сар бүр гаргадаг нь олон нийтэд мэдээлэл хүргэхэд дөхөмтэй болдог юм билээ.

Бүтээлч сэтгэлгээний шагналыг “Энержи Ресурс” компани авсан. Сумын хэмжээнд хоногт 1200 метр куб ус дахин боловсруулах хүчин чадалтай цэвэрлэх байгууламжаар дамжуулан уурхай, Цогтцэцийд байгуулагдсан хотхон, аж ахуйн нэгжүүдийн бохир усыг цэвэршүүлэн дахин ашигладаг үзүүлэлтийг харгалзан авч үзсэн. Энэ зун Цогтцэций суманд үер буусан. Тэр үеэр 400 мянган шоо метр усыг хуримтлуулж, эргээгээд уурхайн үйл ажиллагаанд ашиглаж, гүний усны хэрэглээг бууруулсан нь шинэлэг арга барил юм” хэмээн ярьлаа.  

Ийнхүү өмнийн говьд үйл ажиллагаа явуулж буй компаниуд ус ашиглалтыг сайжруулах чиглэлд багагүй хэмжээний хүчин чармайлт гарган ажиллаж, тэрхүү туршлагаа өөр хоорондоо хуваалцаж байна. “Энержи Ресурс” компанийн тухайд энэ онд мөн хаягдлыг усгүйжүүлэх чиглэлд 1.8 тэрбум төгрөгөөр шинэ тоног төхөөрөмж авч суурилуулснаар жилд 179 мянган шоо метр ус хэмнэх боломж бүрджээ.

“Оюутолгой” компанийн тухайд энэ оны эхний арван сарын байдлаар 11.8 сая шоо метр ус ашигласан бөгөөд ус дахин ашиглалтыг 90%-д хүргэхээр зорин ажиллаж байна.

Бусад компанийн хувьд олон нийттэй хамтран ажиллах, усны чанарын хяналтыг сайжруулах, ус дахин ашиглалтыг нэмэгдүүлэх чиглэлд өндөр ахицтай ажиллаж байна. Компаниуд мөн малчдын хувьд нэн чухал асуудал болох усны хүрэлцээг нэмэгдүүлэх чиглэлд хуучин худгийг сэргээх, шинэ худаг гаргах, цөөрөм бүрдүүлэх зэргээр ажиллаж байгаагаа танилцууллаа.

Сайн дурын кодексийн хүрээнд мөн Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачлагатай хамтран тайлагналд усны үзүүлэлтүүдийг нэвтрүүлэхээр болсон тухай ОУСК-ийн зөвлөх Э.Энхбилэг онцолсон. Түүний танилцуулснаар, ОҮИТБС-ын тайланд хуучин усны тухай үзүүлэлт хязгаарлагдмал хүрээтэй байсан бол одоо нэмж дөрвөн үзүүлэлт тусгасан аж. Тухайлбал гэрээнд заасан ус ашиглалтын хэмжээ, бодит ашигласан усны хэмжээ, тэр дундаа гадаргын болон гүний усны ашиглалтын хэмжээ, ус дахин ашиглалт зэрэг олон чухал заалтыг тайлагналд нэвтрүүлэхээр болсон байна. Энэ дагуу ОҮИТБС-ын 2017 оны тайланд 113 компани усны үзүүлэлтүүдээ сайн дураар илгээжээ. Нэгтгэл тайлан ирэх оны нэгдүгээр сард батлагдан, олон нийтэд хүрэхээр хүлээгдэж байгаа юм.

Сайн дурын кодекст зөвхөн өмнийн говьд үйл ажиллагаа явуулж буй компаниуд төдийгүй Монгол орны нутагт үйл ажиллагаа явуулж буй хайгуул, олборлолтын бусад компани нэгдэх боломжтой. Цаашид ийм хандлага бий болно гэж ОУСКорпораци үзэж байна. Энэ нь эргээд усны менежмент сайжирч, сайн жишиг тогтоход суурь нөхцөл болох давуу талтай.


Б.Төгс

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 2019-12-13 11:27
    Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр (АМНАТ) буюу роялти 2020 оны төсвийг батлахаас өмнө цуцлагдаж (2019.10.30), төсөв батлагдсаны дараа эргэн сэргэсэн (2019.11.22) сонин үйл явдал олон нийтийн анхаарлын төвд байлаа. Төсөв батлагдах мөчид (2019.11.13) АМНАТ-ийг хэрхэх тухай шийдэж амжаагүй байсан нь тухайн үед Сангийн сайд ихээхэн баргар царайлах гол асуудал байв. Учир нь АМНАТ цуцлагдсан өдрөөс Монгол Улсын төсвийн орлого өдөрт 4.6 тэрбумаар тасалдаж, 2020 оны төсөв даруй 1.3 их наяд төгрөгөөр “хохирол” хүлээх болоод байсан юм. Үндсэн хуулийн цэц энэ бүхнийг төдийлөн тооцолгүй зүгээр л Үндсэн хуулийн нэрийг барин цуцалчихсан хэрэг үү гэдэг асуулт бий. Гэхдээ салбарын зарим төлөөлөл роялтийг давхардуулан авах зохицуулалттай заалт байсныг хүчингүй болгосон нь нүдээ олсон хэрэг гэж тайлбарлаж байна. 
  • 2019-12-12 16:38
    Манай улсын уул уурхай болон бусад хүнд, хөнгөн үйлдвэрийн салбарууд техник тоног төхөөрөмжүүдэд хийдэг техникийн урсгал засвар үйлчилгээний төлөвлөлт, хуваарилалт, тэдгээртэй холбогдох сэлбэг хэрэгслүүдийн бэлэн байдлын бүртгэл зэргийг ихэнхдээ уламжлалт аргаар буюу цаасан дээр эсвэл Microsoft Excel ашиглан хөтөлж нэлээдгүй олон жилийн нүүр үзэж байна. Энэхүү уламжлалт арга нь одоо үед гар ажиллагаа ихтэй, цаг шаардсан, ажлын бүтээмж муутай, мэдээлэл алдагдах өндөр эрсдэлтэй зэрэг сөрөг үр дагавруудтай ба төдийлөн оновчтой бус арга болоод байна. Тэгвэл энэхүү хүндрэлтэй асуудлыг барууны өндөр хөгжилтэй ихэнх орнууд Enterprise Asset Management (EAM) буюу Байгууллагын Хөрөнгийн Удирдлага (БХУ) болон Computerized Maintenance Management System (CMMS) буюу Цахим Засварын Удирдлагын Систем (ЦЗУС) гэгдэх компьютер программуудын тусламжтайгаар амар хялбар, маш өндөр бүтээмжтэйгээр шийдсэн байдаг.
  • 2019-12-12 12:56
    "Рио Тинто" УИХ-ын “Оюутолгой ордын ашиглалтад Монгол улсын эрх ашгийг хангуулах” тухай тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч буйгаа албан ёсоор (2019.12.11) илэрхийллээ. Уг тогтоолын төсөлд 2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээ, 2011 оны Хувь нийлүүлэгчдийн гэрээ (нэмэлт өөрчлөлт оруулсан)-ний хэрэгжилтийг сайжруулах, 2015 оны Дубайн гэрээг хуульд нийцүүлэн сайжруулах заалтууд багтсан юм.
  • 2019-12-12 12:22
    Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг түүхий эдээр тасралтгүй, найдвартай хангаж байх зорилгоор Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний дагуу газрын тосны хайгуул хийж байгаа аж ахуйн нэгжийг дэмжих, ажлыг нь эрчимжүүлэх, газрын тосны нөөцийг нэмэгдүүлэх зэрэг чиглэлээр ажиллахыг холбогдох сайд, агентлаг, бүх шатны Засаг дарга нарт даалгахаар Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар шийдвэрлэлээ (2019.12.11).
  • 2019-12-11 12:32
    Монгол Улсын Эрдэс баялгийн салбарын мэргэжлийн холбоодын үйл ажиллагаа, эрх зүйн орчин, тулгамдаж буй асуудал, цаашид шийдвэрлэх арга замыг тодорхойлж нэгдсэн зөвлөмж гаргах зорилготой Эрдэс баялгийн салбарын мэргэжлийн холбоодын анхдугаар зөвлөгөөн  өчигдөр “Туушин” зочид буудалд зохион байгуулагдлаа. Салбарын холбоодын төлөөллүүд оролцсон уг зөвлөгөөнийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдын зөвлөх Г.Шархүү нээж, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Геологи, уул уурхайн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын Уул уурхайн хэлтсийн дарга Б.Дэлгэржаргал салбарын эрх зүйн орчин, тулгамдсан асуудлын талаар мэдээлэл хийлээ.   “Өнөөдрийн зөвлөгөөнөөр анх удаа яамнаас санаачилж, төрийн бус байгууллагатай хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, цаашид хамтарч ажиллах, та бүгдийн мэдлэг туршлагыг хамтын ажилд оролцуулахаар сайдын шийдвэрээр зөвлөгөөнийг хийж байна. 1997 оны 1 дүгээр сарын 31-нд Монгол Улсын их хурал “Төрийн бус байгууллагын хууль”-ийг батлан гаргасан.