Wood Mackenzie: Монголын хувьд Хятадаас өөр зах зээлд хүрэхэд хүндрэлтэй

2018-10-22 11:28


The Mongolian Mining Journal /2018.009/

Эрдсийн зах зээлийн судалгааны байгууллага Вүүд Маккензийн Ази Номхон далайн бүс нутгийн Нүүрсний зах зээл хариуцсан Ахлах шинжээч Пралаб Бхаргавагаас Coal Mongolia олон улсын нүүрсний салбарынхны хурлын үеэр MMJ зарим асуултад хариулт авлаа.

Монголын хувьд Хятадын коксжих нүүрсний зах зээлд эзлэх хувиа ахиулах боломж бий юу?
Боломжтой гэж харж байна. Хятадын хувьд хайлуулах зуухны хэмжээг илүү томруулж байгаагаас гадна дотоодын олборлолтоо бууруулж байна. Чанар нь ч гэсэн асуудалтай байгаа шүү дээ. Тиймээс Монголын хүхэрлэг багатай, бөсөх индекс өндөртэй нүүрсийг импортолж, дотоодын нүүрстэй хольж хэрэглэх нь тэдэнд ашигтай. Хятадын хувьд дотоодын нүүрсээ Австралийн сайн чанарын коксжих нүүрстэй холих боломжтой ч Өвөрмонголын гангийн гол бүс нутагтай хамгийн ойр нь Монгол. Энэ нь Монголын нүүрс тухайн бүс нутагт Австралийн нүүрснээс илүү их өрсөлдөх давуу талыг олгож буй юм. Чухам иймээс Монголын нүүрс Хятадын зах зээлд ирэх жилүүдэд ихээхэн боломжтой байх болно. 

Та илтгэлдээ 2023 он гэхэд олон улсын зах зээлд нүүрсний үнэ тонн тутамдаа 123 ам.доллар болж буурна гэж хэлсэн. Энэ нь Монголын нүүрсний компаниудад хэрхэн нөлөөлөх вэ?
“Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн тухайд авч үзье л дээ. Одоогийн байдлаар боловсруулсан нүүрсний үнэ олон улсын зах зээлд 180 ам.доллар/тонн байна гээд авч үзэхэд “Эрдэнэс Тавантолгой” өөрсдийн түүхий нүүрсийг 70 ам.доллараар борлуулж байгаа. Хэрэв дэлхийн зах зээлд үнэ буураад 120 ам.доллар/тонн-ын түвшин рүү очвол тэдний борлуулалтын үнэ 50 ам.доллар боллоо гэж тооцоход тонн тутамд 15-17 ам.долларын ашиг хийсэн хэвээр байх болно. Гэхдээ 120 ам.доллар гэдэг Хятадын коксжих нүүрс олборлогчдын хувьд хүлээж авч болох хамгийн бага үнэ. Хэрэв үнэ үүнээс бага түвшинд очвол Хятадын Засгийн газраас дэмжлэг олгох арга хэмжээ авна гэж бодож байна. Өөрөөр хэлбэл олон улсын зах зээлд нүүрсний үнэ 2015-2016 оных шиг доод түвшинд очихгүй болов уу. Тиймээс Монголын нүүрс олборлогчид ерөнхийдөө ашигтай ажилласан хэвээр байх болно гэж бодож байна. Гэхдээ нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэвэл орлого илүү өснө гэдэг нь яриангүй.

Зах зээлийн өрсөлдөх чадварын хувьд авч үзвэл Монгол Улс боловсруулсан нүүрс экспортлох шаардлагатай юу, магадгүй хольж бэлтгэсэн нүүрс гаргах нь илүү ашигтай гэж Та бодож байна уу?
Монголын компаниуд нүүрсээ боловсруулж эсвэл хольж бэлтгэн экспортлох хэрэгтэй гэдгийг илтгэлдээ тэмдэглэсэн. Одоогийн байдлаар MMC холих шаардлагагүй сайн чанарын нүүрс гаргаж байна. Учир нь тэдний нүүрсний чанар Австралийнхтай өрсөлдөхүйц байдаг. MMC нэмүү өртөг шингэсэн сайн чанарын бүтээгдэхүүн зах зээлд гаргаж байгаа бол “Эрдэнэс Тавантолгой” нүүрсээ түүхийгээр нь гаргаж байгаа. Тиймээс хувийн хэвшлийн туршлагыг дагах хэрэгтэй. Гэхдээ яг одоогийн байдлаар тус компанийн хувьд түүхий нүүрс гарган хангалттай ашиг олж байгаа учир бүх зүйлд сэтгэл хангалуун байх шиг байна. Мэдээж бусад уурхайн хувьд асуудлыг өөрөөр харж болно шүү дээ. Тухайлбал “Аспайр Майнинг” компанийн хувьд нүүрсээ өөр нүүрстэй хольж сайжруулан дээд ангиллын нүүрс үйлдвэрлэн гаргах хувилбарыг бодолцож байна. 

Бүх төсөл дэх уурхай нь өөрийн нүүрсний чанарт уялдуулан тус бүрнээ стратеги боловсруулан ажиллах хэрэгтэй. Дэгдэмхий арай өндөртэй хагас коксжих нүүрс олборлож буй уурхай нь дэгдэмхий арай багатай нүүрстэй хольж, илүү сайн чанарын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж болно. Тэгснээр  бөсөх индекс нь илүү сайн болж, илүү өндөр үнэд хүргэн бүтээгдэхүүнээ борлуулах боломжтой. Хольц бэлтгэхэд шаардлагатай түүхий эд нь магадгүй яг бэлэн биш бол ойролцоох бүсүүдэд хайгуул хийх шаардлагатай болно. Одоогийн байдлаар би орон зайн хүчин зүйл гол асуудал болж байна гэж бодож байна. Ялангуяа дэд бүтэц дутмаг байна. Гэхдээ эдгээр нь богино хугацааны асуудал. Дунд болон урт хугацаандаа хольж бэлтгэсэн нүүрсийг экспортлох боломж хавьгүй өргөн болно гэж найдаж байна. 

Хятадын агаарын бохирдлын эсрэг арга хэмжээ дэлхийн коксжих нүүрсний зах зээлд хэрхэн нөлөөлнө гэж Та харж байна вэ? Ялангуяа Монголын нүүрсний экспортлогчдод?
Тийм ээ, Хятадад үр ашиггүй, хуучин уурхайнууд хаагдаж, бүтээгдэхүүний гарцаа танаж байна. Дотоодын нийлүүлэлтийн бууралтыг импорт нэмэгдэж байж нөхөж таарна. Гэхдээ үүнээс хэр ихийг нь Монголоос нийлүүлэх нь танай улсын дэд бүтцийн боломж болон боомтын нэвтрэлт чадамж хэр сайн байхаас хамаарна. Бид Хятадад коксын үйлдвэрүүд үйлдвэрлэлээ танах эсэхийг сайн хэлж мэдэхгүй байна. Хэрэв тийм зүйл болвол энэ нь Хятад руу коксжих нүүрс экспортлогчдод хүндхэн тусна. Гэхдээ Хятадаас өөр коксжих нүүрс импортлогч  гарч ирж байна. Тухайлбал Энэтхэг улс. Хятад гангийн үйлдвэрлэлээ бууруулах нь гарцаагүй. Учир нь дотоодын эрэлт нь буурч байна. Өнгөрсөн оны өсөлт бол хөөс байсан. Хятадын гангийн экспорт цаашид үргэлжлэх ч АНУ болон тус улсын хооронд үүсээд буй асуудал нь өсөлтийг хязгаарлах болно. Харин дэлхийн хэмжээнд авч үзвэл гангийн үйлдвэрлэл эрчмээ хадгалах төлөвтэй. Хятадаас илүү их хэмжээний ган импортолж байсан улс орнууд өөрсдөө ган үйлдвэрлэх эсвэл өөр эх үүсвэр хайх болно. Энэ бүхэн нь коксжих нүүрсний зах зээлд сайн нөлөөтэй бөгөөд үнэ өндөр хэвээр хадгалагдах нөхцөл болно. Монголын нүүрсний салбарт энэ нөхцөл байдал нь сайнаар нөлөөлөх бөгөөд далайн тээврээр худалдаалагддаг нүүрсний худалдаанд бүр ч илүү байх болно гэж харж байна. 

АНУ-Хятадын хооронд үүсээд буй худалдааны дайн коксжих нүүрсний зах зээлд хэрхэн нөлөөлөх вэ? Магадгүй сайн нөлөөтэй байх уу?
Тийм ээ, би тэгж бодож байна. АНУ нь Хятадаас бага импортолно гэдэг нь хамгийн том эдийн засгийн дотоод хэрэглээ багасна гэсэн үг биш. Тэгэхээр дотооддоо илүү ихийг үйлдвэрлэх эсвэл өөр улсаас импортолж таарна. Одоо дотоодын үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нь тийм ч өндөр биш байна. Учир нь цөөнгүй гангийн үйлдвэрүүд хаалгаа барьсан. Одоогийн ажиллаж буй үйлдвэрүүдийн дийлэнх нь бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж байгаа тул өргөжүүлэх боломжгүй. Энэ нь өөр бусад улс орнуудыг үйлдвэрлэлээ тэлэхэд хүргэнэ. Коксжих нүүрсний тухайд ч ялгаагүй. Эрэлтийн тухайд нэг улсаас нөгөөд шилжих үйл явц өрнөнө гэж харж байна. Нийт эрэлт буурсан ч, цөөн хэдэн сая тонноор хэмжигдэх бөгөөд ашигтай ажиллагаа хэвээр хадгалагдана. Зарим улс орны хувьд нөлөөлөл нь мэдэгдэхүйц байж мэдэх ч дэлхийн хэмжээнд авч үзвэл нөлөөлөл нь тийм ч их байхгүй. 

Одоогийн байдлаар Австрали, Оросын нүүрс экспортлогчид Хятадын зах зээлд байр сууриа өргөжүүлж байна. Харин Монголын хувьд боломжоо алдаад байх шиг. Та энэ тухайд ямар бодолтой байна вэ?
Монголын хувьд ганцхан MMC л Хятадын Австралиас импортолдог шиг нүүрсийг үйлдвэрлэж байна. Австралийн нүүрс өндөр чанартай тул түүнийг орлуулахад төвөгтэй. Орос 100 гаруй сая тонн нүүрс экспортолсон. Хэрэв тус улс төмөр замын дэд бүтцээ сайжруулбал энэ хэмжээг өсгөх боломжтой. Гэхдээ одоохондоо энэ үйл явц тийм ч хурдан өрнөчихгүй. Нэг үгээр Орос экспортоо чинээндээ тулгачихаад байна. Монголын хувьд энэ хугацаанд атгаж болох тодорхой хэсэг бас байна. Гэхдээ ирээдүйд боломж байна гэж харж байна. Австралийн тухайд коксжих нүүрсний цөөн төсөл ашиглалтад орохоор байгаа юм. Хэрэв Хятад импортоо өсгөвөл, Монголын нүүрс экспортлогчдод маш том боломж бүрдэнэ. Гэхдээ дэд бүтцийн асуудлаа шийдчихсэн байвал шүү дээ. 

Монголын хувьд коксжих нүүрсний томоохон импортлогч Энэтхэгийн зах зээлд нүүрсээ хүргэх боломжтой гэж Та бодож байна уу?
Монголын тухайд Хятадын хамгийн боломжтой Цинхуандао гээд боомт руу нүүрсээ хүргэж, тэндээс цааш экспорт хийж болно. Гэхдээ тээврийн зардал өндөр байх болно. Тиймээс Монголын нүүрс нь Хятадаас өөр зах зээлд хүрэхэд эдийн засгийн хувьд үр ашиггүй байж мэднэ. Танай улсын нүүрс Оросын боомтуудаар цааш гуравдагч зах зээлд хүрэхэд мөн л транзит тээврийн гэрээний нөхцөлөөс хамаарна. Тиймээс боломж хязгаарлагдмал. Оросоор дамжуулан нүүрсээ гаргах нь Монголын хойд хэсэгт орших уурхайнуудад ашигтай байж болно. Харин Тавантолгойн хувьд Орос руу гарах хүртлээ хойд хэсгийн уурхайтай харьцуулахад дахиад нэмж 500 км тээвэрлэгдэнэ. Яг одоогийн нөхцөлд харахад Монголын хувьд энэ хувилбар нь хүндхэн харагдаж байна.



Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • Уржигдар 14 цаг 43 минутад
    Орон нутгийн банкуудаас жижиг, дунд бизнест олгосон зээлийг худалдаж авах тухайгаа Хятадын Төв банк мэдэгджээ. COVID-19 цар тахлын хүндрэлийг даван туулахад жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих үүднээс банкууд 1 их наяд юань буюу 140 тэрбум ам.долларын нэмэлт зээл олгохоор тус улсын Засгийн газраас шийдвэрлэсэн байна. 2020 оны гуравдугаар сарын 1-нээс арванхоёрдугаар сарын 31-ныг хүртэл арилжааны болон хувийн банкуудаас жижиг, дунд бизнест олгох зээлийг Төв банк худалдан авахдаа 400 тэрбум юань буюу 56 тэрбум ам.доллар зарцуулах аж. Гэхдээ тухайн банкууд нэг жилийн дараа эргээд зээлүүдээ худалдан авах юм  байна.
  • Уржигдар 14 цаг 27 минутад
    Энэ долоо хоногийн даваа гаригт (2020.06.01) Даляны түүхий эдийн бирж дээр төмрийн хүдрийн фьючерс тонн тутамдаа 108.92 ам.долларт хүрч өсчээ. Энэ нь тус бирж 2013 оноос эхлэн төмрийн хүдэр арилжаалах болсноос хойших дээд амжилт болж байна. Өнгөрсөн гуравдугаар сараас Хятадын гангийн нөөц буурч тус улсын гангийн үйлдвэрлэл нэмэгдсэнээр түүхий эдийн эрэлт өсч, үүнийгээ дагаад үнэ нь ч дээшлэхэд нөлөөлжээ. Өнөөдрийн байдлаар Даляны түүхий эдийн бирж дээр төмрийн 62%-ийн агуулгатай баяжмал нэг тонн нь 102.5 ам.доллараар борлуулагдаж байна.
  • Уржигдар 13 цаг 16 минутад
    Монголын эдийн засаг, нийгмийн амьдрал улам хүндэрсээр байна. Оны өмнөхөн  улсын төсвөө өөдрөгөөр төсөөлж баталсан. Өнөөдөр асуудал тооцоолсноос өөрөөр эргэж, хямралд тэвдэцгээж байна. Та  нөхцөл байдлыг хэрхэн харж, дүгнэж байна вэ? Улсын төсвийг анх хэлэлцэж байхдаа л хэт өөдрөг төсөөлсөн зүйлүүд нэлээд харагдаж байсан. Наад зах нь аймгуудад хуваарилсан төсөв харилцан адилгүй. Говийн аймгуудад  нэлээд өндөр төсөв хуваарилсан. Татаас авдаг, орлогын түвшнээр доогуур эрэмбэлэгддэг аймгууд эсрэгээрээ бага төсөвтэй байх жишээтэй. Нөгөө талдаа, төсвийн орлогыг өөр өөрөөр төсөөлсөн. Тухайлбал нүүрсний экспортыг  энэ жил 42 сая тонноор тооцоолсон. 2019 оны төсөвт ингэж суулгаад хэмжээндээ хүргэж чадаагүй шүү дээ. Татвараар орж ирэх орлогуудыг  төсөвт мөн суулгасан.
  • 2020-05-29 14:56
    Монгол Улс Санхүүгийн хориг арга хэмжээ авах байгууллага (ФАТФ)-ын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай орнуудын жагсаалтад 2019 оны аравдугаар сард орсноор нийт 4 шууд хэрэгжилтийн зөвлөмж дээр 6 үүрэг даалгавар авсан. Монгол Улсын Засгийн газраас байгуулагдсан ажлын хэсэг, Үндэсний зөвлөл, Хамтын ажиллагааны зөвлөлийн гишүүн байгууллагууд, хувийн хэвшил болон мэргэжлийн холбоодын хамтарсан ажлын хэсгүүд ФАТФ-ын стратегийн дутагдалтай орнуудын жагсаалтаас гарах чиглэлээр эрчимтэй ажиллаж, төлөвлөгөөнд тусгасан ажлуудтай холбоотой тайланг ФАТФ-ын Ази, Номхон Далай бүс хариуцсан хамтарсан бүлэгт цаг тухайд нь хүргүүлж ажиллалаа.
  • 2020-05-25 13:53
    Цар тахлын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх үүднээс Засгийн газраас хөл хорио тогтоох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Өвчний тархалтаас сэргийлэх талаар амжилттай боловч хөл хорионы сөрөг нөлөөнөөс уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл, экспорт буурах, худалдааны салбарын идэвх сулрах, аялал жуулчлал, тээвэр, үйлчилгээний салбар орлогогүй болоход хүрч, улмаар бусад салбаруудад нөлөөлж байна. Энэ  гинжин холбоогоор банкны салбарт ч тодорхойгүй байдал, эрсдэл, сөрөг нөлөөг үзүүлж байгаа. Монголбанкны судалгаагаар коронавирусын нөлөөлөлд 54 мянган зээлдэгчийн 3.5 их наяд төгрөгийн зээл өртөж байгаа гэсэн тооцоо бий. Манай улсын хувьд санхүүгийн зах зээлийн 90 орчим хувийг банкны систем бүрдүүлдэг. Иргэд, аж ахуйн нэгж хямралд өртөн орлогогүй болж, зээлээ эргэн төлөхөд хүндрэл үүссэнээр банкуудын өөрийн хөрөнгө, ашигт ажиллагаа буурч, эрсдэлийн сангаа нэмэгдүүлэх шаардлагатай тулгарна.