Хийрхэл

2018-05-29 10:36


Н.Ариунтуяа

Эрдсийн захын таатай үзүү­лэлтүүд харьцангуй тогтвортой хэвээр арваннайман он дундаа орлоо. Эрдсийн захын өсөлт эх орны эдийн засагт сэргэх найдвар төрүүлдэг. Энэ удаа ч ялгаагүй итгэлийн гэрэл тусч, дагаад мартагдах тийш хандсан хуучин төсөл хөтөлбөрүүдээс шинэ сураг чимээ сонстох боллоо. Тэр тусмаа 2010 онд УИХ-аас баталсан Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичгийг өөрчлөх болон бодлогод тусгагдсан уул уурхайн экспортын төмөр замуудтай холбоотой шинэлэг мэдээллүүд дуулдаж эхлэв. Тиймээс MMJ 5 дугаар сарын онцлох сэдвээр уул уурхайн өсөлтийг хязгаарлагч гэгдэх болсон төмөр замыг сонгож, уул уурхайн экспортын төмөр замын төслүүдийн талаарх мэдээллийг багцлан хүргэхийг эрмэлзлээ.  



Манай улсын ашигт малтмалын томоохон ордуудаас бүтээгдэхүүн тээвэрлэх төмөр замын төслүүдийн талаар Зам тээврийн хөгжлийн яамны харьяа агентлаг болох “Монголын төмөр зам”-ын Гүйцэтгэх захирал Б.Цэнгэлтэй хийсэн дэлгэрэнгүй ярилцлага тавдугаар сарын дугаарт нийтлэгдэж байна. Энэ нь түүний хэвлэлд өгсөн эхний ярилцлага бөгөөд “Монголын төмөр зам” ТӨХК нь “Шинэ төмөр зам” төсөл буюу Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын нэг, хоёрдугаар үе шатыг хэрэгжүүлэх чиг үүргийг хариуцан ажиллаж буй газар билээ. Б.Цэнгэл захирал MMJ-ийн асуултад хариулахдаа нүүрсээ төмөр замаар биш авто замаар гэлдрүүлж буйгаас алдагдсан боломжийг жилийн 200 орчим сая ам.доллар гэсэн юм.   

Улмаар “БНХАУ-ын нутгийн гүн рүү 500-1000 орчим км илүү зайд төмөр замын тээвэрлэлт хийж, нүүрс борлуулалтын зах зээлээ тэлж чадсан бол экспортын орлого жил тутам 0.5-1 тэрбум ам.доллараар нэмэгдэх боломжтой байлаа” гэж нэмж хэлжээ. Үүнийг Та ТТ-ГС төмөр замын асуудал яригдаж эхэлснээс хойшхи цаг хугацаа, ашиглалтад орчихсон байх ёстой жилээр тооцоод үзээрэй. Төмөр замын үйл явц дахиад хэдэн жилээр хэл ам ихтэй үргэлжлэхийг хэлж эс мэднэ. Тиймийн учир илүү дутуу үггүй бодит тайлбарыг энд онцлон эш татав. 

ОХУ-аас Монгол улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд И.К.Азизовын MMJ-ийн дөрөвдүгээр сарын дугаарт өгсөн ярилцлагаас УБТЗ-ийн шинэчлэлийг Оросын хөнгөлөлттэй зээлийн хөрөнгийг хүлээлгүйгээр арилжааны зээлээр эхлүүлэх шийдвэр гарсан тухай анхлан мэдээлэл авсан юм. Эрдэнэт-Овоот  чиглэлийн төмөр зам ашиглалтад орсноор эхний ээлжинд 10 сая тонн ачаалал УБТЗ-ын дэд бүтцийн хүчин чадал дээр нэмэгдэж ирнэ. Тиймээс Орос-Хятад улсыг холбох төмөр замын төв коридор болох УБТЗ-ын дэд бүтцийн шинэчлэлийг яаралтай эхлүүлэх хэрэгтэй” гэж сануулах шаардах хослуулан хэлснийг санаж буй байх. Ноён Азизов “Эрдэнэт Овоот” төмөр замын төсөл амжилттай хэрэгжвэл эдийн засгийн ач холбогдлын үүднээс Монгол улсын баруун чиглэлийн төмөр замаар тээвэрлэлт хийх сонирхол Орос, Хятад аль аль талд байгаа” гэсэн билээ. Эрдэнэт-Овоот чиглэлийн төмөр замыг Орос-Монголын хил Арцсуурийн боомтоор Оросын төмөр замтай холбож, Кызыл хүргэнэ хэмээх тооцоолол явдаг бөгөөд шинэ төмөр замын чиглэлүүдээс хамгийн түрүүлж хэрэгжих нь одоогоор энэ төсөл болж байх шиг байна. Уг сэдвийн хүрээнд төслийг хэрэгжүүлэгч уул уурхайн компанийн байр суурийг мөн нэгтгэн хүргэлээ.


Эрдсийн зах өсч итгэл найдвар төрүүлэхэд Засаг төр тэрбум тэрбумын өртөгтэй том том төсөл хөтөлбөрүүд ярьж эхэлдэг. Зэрэгцээд уул уурхайн компаниуд рүү дайралт идэвхждэг ба тэргүүн эгнээнд нь “хоёр” толгойг ноолж эхэлдэг уламжлал сүүлийн арваад жилд амь бөхтэй тогтжээ. Дэлхийн түүхий эдийн зах зээл дэх үнийн хэлбэлзлээс хамаарч өгсөж уруудан савладаг онцлогтой энэ салбарыг үнэ унаж нийтээр хямрахад нь харин хэн ч тоож хяламхийхээ больдог талтай.
MMJ-ийн тавдугаар сарын хавтсыг чимсэн Б.Цолмонбаярын шог зурагт ямар нэгэн хэтрүүлэг үгүй, байгаа бодит байдал энэ билээ.

Өдгөө “Оюутолгой” төслийг тойрч магтаал, гүжрийн бороо харамгүй асгарч, хоёр туйлд савлан байна. Оюутолгойн эргэн тойронд нөхцөл байдал өдөр өдрөөр өөрчлөгдсөөр. Тэнд ажиллаж буй Ажлын хэсгүүд, салбарласан дэд хэсгүүд, түүнд хамрагдсан байгууллага, хүмүүсийн тоог тооцоолоход ч бэрх болов. Гэрээний агуулгыг олон өнцгөөс харах төлөөллүүд ийн цугларсан нь нэг талаар сайн хэрэг ч цээж дэлдэгсэд хэт санаачилгатай байгаа нь сүүлийн үед илэрхий мэдэгдэх боллоо. Энэ дүйвээн дор гэрээний нөхцөлийг сайжруулна гэсэн Засгийн газрын ажил хэрэгч бодлого замхарч одох вий гэдэг эмээх асуудал болчихоод байна. Яг энэ утгаар Оюутолгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээ зурагдсанаас хойшхи өнгөрсөн жилүүдэд юу болж өнгөрсөнийг MMJ уншигчдадаа тоймлон сануулахыг хүслээ. Есөн жилийн өмнө юу ярьж байсныг, түүнээс хойш юу юу болж өнгөрснийг, өдгөө юу туулж явааг Б.Төгсбилэгтийн “Оюутолгой буюу бидний суралцсан хичээл” тоймоос дэлгэрүүлэн уншина уу.

Зөвхөн Оюутолгой төдийгүй нөгөө толгой болох Тавантолгойн хувьд ч хийрхэл амилан, тал талаас нь зулгааж, сонгуулийн уралдаанд ашиглах гэсэн элдэв янзын санаачилгууд гарч эхэлж байна. Цаашид улам өндрөө авах шинжтэй. Ард түмний нэр барьсан ийм популист алхмууд өнгөндөө тааламжтай сонстох ч алс хэтдээ ямар үр дагавар дагуулдгийн үнэ цэнийг улсаараа бид амссан билээ.







Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • Уржигдар 14 цаг 56 минутад
    Томилолтын замыг талдаа хоёр хоног туулан алсын аймгаас зорих, үүр цайхтай уралдан ойрын нутгаас ирэх 21 аймгийн сэтгүүлчид эх орны нийслэлд учрах шалтгаан “Орон нутгийн сэтгүүлчдийн сүлжээ” сургалт байлаа. Тав дахь жилдээ хэрэгжиж байгаа энэхүү төслийн анхны сургалтаас хамрагдаж буй “нэг ангийн” 35 сэтгүүлчид тэд. Жил бүрийн уулзалтыг хүлээн учирсан анд нөхдийн сэтгэл догдлом баярт мөч, халуун дулаан уур амьсгал дунд  энэ жилийн сургалтын үйл ажиллагаа эхэлсэн юм. Хоёр өдрийн турш үргэлжилсэн сургалтын сэдэв “Уул уурхайн салбарын эдийн засагт үзүүлж буй нөлөөлөл”.
  • Уржигдар 13 цаг 24 минутад
    “Энержи Ресурс” компани 2019 оны эхний хагас жилийн санхүүгийн тайлангаа албан ёсоор мэдээлсэн байна. Оны эхний зургаан сард нийт 4 сая тонн нүүрс олборлож, 2.5 сая тонн баяжуулсан нүүрс экспортолсон бөгөөд борлуулалтын орлого өмнөх оны мөн үеэс 20 орчим хувиар нэмэгдэж 325.6 сая ам.долларт хүрчээ. Мөн хугацаанд баяжуулсан коксжих нүүрсийг  тонн тутамд дунджаар 147 ам.доллараар борлуулж Монгол Улсад экспортын нүүрсний үнийг хамгийн өндрөөр тогтоосон хэвээр байна гэж мэдээлэв.
  • 2019-08-21 12:39
    Өнөөдрийн Засгийн газрын хуралдаанаар шинээр болон өргөтгөлөөр 9 газрыг Улсын тусгай хамгаалалтад авах УИХ-ын тогтоолын төслийг дэмжлээ. Тэр дундаа Гутайн даваа-Хөмүүл голын эхийг байгалийн цогцолборт газрын ангиллаар тусгай хамгаалалтад авснаар Онон голын эхэд үйл ажиллагаа явуулж буй уул уурхайнуудыг таслан зогсоох боломж бүрдлээ. Ингэснээр Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийг 1.2 сая га буюу 0.83 хувиар нэмэгдэж байгаа юм.
  • 2019-08-19 17:56
    Сүхбаатар аймгийн төсөвт 2018 онд нийт 3.2 тэрбум төгрөг төвлөрснөөс 1.8 тэрбумыг уул уурхайн татварын орлого бүрдүүлсэн байна. Өнөөгийн байдлаар аймгийн хэмжээнд ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй 28 компани бий. Тус компаниуд орон нутагт төлөх ёстой татвараа хуулийн хүрээнд төвлөрүүлж буй бөгөөд уул уурхайн татварын орлого жил ирэх бүр өсөлттэй байгааг Сүхбаатар аймгийн Татварын газраас мэдээллээ. Цаашид уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудыг аймагт бүртгэлтэй болох саналыг орон нутгийн зүгээс тавьж байна.
  • 2019-08-16 11:18
    Нийт экспортын дийлэнх хэсгийг бүрдүүлдэг эрдсийн экспорт оны эхний долоон сард 3833.8 сая ам.долларт хүрсэн нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 9.5%-иар өссөн дүн боллоо. Эрдсийн экспорт дундаа нүүрсний экспортын дүн 1.79 тэрбум ам.долларыг эзэлж байна. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулбал орлогын дүн 10.6%-иар нэмэгдсэн гэсэн үг. Оны эхний долоон сарын байдлаар нүүрсний экспортын биет жин 20.9 сая тоннд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеийн түвшинд хадгалагдсан дүнтэй гарч байна.