”Баялгийн засаглал” хэлэлцүүлэг боллоо

2018-04-06 18:40

Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар,  Хөгжил ардчилал ТББ,  Конрад-Аденауэр-Сангийн Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн газар хамтран  “Баялгийн засаглал” хөгжлийн чуулганыг өнөөдөр “Туушин” зочид буудлын Соёмбо танхимд зохион байгууллаа.  Чуулганыг Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн улс төрийн бодлогын зөвлөх Н.Алтанхуяг болон Монгол улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нар нээж үг хэллээ.  “Үндсэн хуульд заасан байгалийн баялаг ард түмний өмч гэсний дагуу олон ажил хийж байгаагийн нэг нь зургаа дахь удаагаа зохион байгуулагдаж байгаа хөгжлийн чуулган юм.  Олон удаагийн хөгжлийн чуулганы гол зорилго бол монголчууд өөрсдийнхөө баялагт хэрхэн эзэн болох вэ гэдэгт хариулт өгөх юм” хэмээн төрийн тэргүүн хэлсэн үгэндээ тодотгож байсан.

Тэрээр, бид байгалийн баялгаа ашиглаж байгаа боловч баялгаас иргэд хүртэхгүй байна. Лиценз гэдэг нэрээр газрын баялгийг хувь хүн, компаниуд аваад эргээд лицензээр баялгийг худалддаг болсон. Үр дүнд нь, 1990 оноос хойш бүх хүн өр, зээлтэй болсон байна. Улс өөрөө 30 орчим тэрбум ам.долларын өртэй боллоо. Энэ тал дээр дүгнэлт хийж, хууль тогтоомжоо биелүүлдэг болох талаар бид ярилцах ёстой хэмээн тодотгож байлаа.

Тус чуулганд Ази, Номхон далайн бүс нутгийн эрчим хүчний аюулгүй байдал ба уур амьсгалын өөрчлөлт (RECAP) хөтөлбөрийн захирал, Конрад-Аденауэр-Сангийн Монгол дахь Суурин төлөөлөгчийн газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Др.Петер Хефеле, ХБНГУЦ-ын Саарланд мужийн Хууль зүйн яамны төрийн нарийн бичгийн дарга Роланд Тайс нарын албаны хүмүүс оролцсон юм. Мөн Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэнгийн Монгол улс дахь менежер Н.Дорждарь байгалийн баялгийн засаглалын асуудлууд, ХБНГУ-ын Саарланд мужийн парламентын гишүүн Штефан Тийлен, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдын зөвлөх  Т.Цогтбаяр нар  мэдээлэл хийж, оролцогчдын асуултад хариулсан юм.

“Үндэсний баялгийн санг  төрийн өмчит “Эрдэнэс Монгол” компанийн суурин дээр бий болгохыг зорьж байна. Одоогоор  “Эрдэнэс Монгол” компани  ашиг олох гэж байгаа 11 компанитайгаа ижилхэн бизнес хийгээд байгаа учраас менежмент нь буруу болоод байгаа юм. Үндсэндээ “Эрдэнэс Тавантолгой” компани өөрийгөө үр ашигтай ажиллуулах нь тухайн компанийн асуудал болохоос биш “Эрдэнэс Монгол” энэ үйл ажиллагаанд нь оролцох ёсгүй юм” хэмээн Т. Цогтбаяр  илтгэлдээ  дурдлаа. Хэлэлцүүлэгт оролцогчдоос 2016 оны нэгдүгээр сард батлагдсан Ирээдүйн өв сангийн тухай хууль  Үндэсний баялгийн сантайгаа хэрхэн холбогдох юм бэ, улс төрийн зорилгоор өмнө байгуулсан сангийн үйл ажиллагаа  байхгүй болчих вий гэсэн болгоомжлол байна хэмээн саналаа илэрхийлж байлаа.

“Ирээдүйн өв сангаас өмнө Хүний хөгжлийн сан байгуулагдаж 2,3 их наяд төгрөг төвлөрөөд, 3,2 их наяд төгрөг зарцуулагдаад өрөнд орсон. Одоогийн байдлаар 970 тэрбум төгрөгийн өртэй байна. Харин Ирээдүйн өв сан бол  маш сайн боловсруулагдаж гарсан  хууль болоод концепцийн үндсэн дээр байгуулагдсан, Норвегийн тэтгэврийн сангийн тухай хуультай нийцсэн гэдгийг тодотгоё” гэдгийг Т.Цогтбаяр зөвлөх хэлж байсан юм.

Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн улс төрийн бодлогын зөвлөх Н.Алтанхуяг “Үндэсний баялгийн  сан гэдэгт ашигт малтмалын салбараас гадна харилцаа холбоо, тээвэр, дэд бүтэц гээд олон зүйл багтахаар ойлгогддог. Энэ сангийн хувьд нэр томъёо нь хэр зөв бэ. Үндэсний сан гээд нэрлэчихвэл яасан юм бэ” хэмээн саналаа илэрхийлсэн. Одоогоор гурван сан байгуулахад чиглэсэн хууль батлагдсан, харин Үндэсний баялгийн сан гэдэгт зөвхөн  стратегийн ач холбогдол бүхий 16 ордын төрийн эзэмшлийн хувьцааг төвлөрүүлэх асуудал л яригдаж байгаа юм. Үүнийгээ дагаад хүссэн хүсээгүй дэд бүтэц яригдах учраас мөн дэд бүтцийн компаниудын төрийн эзэмшлийн хувьцаа, ногдол ашиг бас яригдана” хэмээн илтгэгч онцолж байсан.

Чуулганы төгсгөлд  “Баялгийн засаглал” хэлэлцүүлгээс гарах зөвлөмжийг танилцуулсан юм. Эрдэс баялгийн салбарын ил тод байдлыг дээд зэргээр хангах, тухайлбал төр засаг, компаниудын хооронд байгуулдаг үндсэн гэрээнүүд, компанийн жинхэнэ эздийн мэдээллийг ил болгоход онцгой анхаарах, уул уурхайн салбар дахь төрийн өмчийн компаниудын зорилго, үйл ажиллагаа, удирдлагын шийдвэрүүд тэр бүр тодорхой биш хаалттай, улс төрийн шууд хамааралтай байгааг цэгцлэх, олон нийтийн компани болгоход онцгой анхаарах,  уул уурхайн салбарын зохицуулалтгүй, далд явагдаж байгаа үйл ажиллагааны нэг болох түүхий эдийн худалдаа, экспортын асуудал, үүнд ялангуяа  төрийн өмчит компаниудын бүтээгдэхүүнийг ямар компани худалдан авдаг, зуучилдаг, тэднийг хэрхэн сонгон шалгаруулдаг болохыг ил болгох гэсэн үндсэн гурван хүрээнд зөвлөмж боловсруулагджээ.

Энэ хүрээндээ “Баялгийн лицензийн эрх зүй”, “Баялгийн геологи, хайгуул”, “Баялгийн олборлолт”, “Баялгийн хуваарилалт” гэсэн дөрвөн асуудлыг хэлэлцүүлэгт оролцогчид  ярилцаж, саналаа илэрхийллээ.        

Г.Идэр 

 

     

 

    

 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 7 цаг 34 минутын өмнө
    “Зогсолтгүй хүч-Шантаршгүй зүтгэл” (Unstoppable Effort. Extreme support) уриатайгаар  үйл ажиллагаа явуулдаг “ЗаМайн Сервисиз” ХХК нь 2010 оноос хойш “Customer Appreciation Day” /Харилцагчдын хүндэтгэлийн өдөр/-ийг хоёр жил тутамд зохион байгуулдаг уламжлалтай. Энэ жилийн арга хэмжээг тус компанийн зүгээс  есдүгээр сарын 13-нд “Скай ресорт” цогцолборт зохион байгуулсан юм. Хүндэтгэлийн өдөрлөгт “ЗаМайн Сервисиз” ХХК-ийн хөрөнгө оруулагч компаниуд, харилцагч байгууллагууд, банк санхүүгийн салбарын  370 орчим төлөөлөл болон “Хитачи констракшн машинери”, “Марубени” корпорацийн уул уурхайн хэлтсийн менежерүүд уригдан иржээ.   
  • Өчигдөр 15 цаг 46 минутад
    Баянхонгор аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар төлөвлөгөөт, урьдчилан сэргийлэх, төлөвлөгөөт бус болон иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу хяналт шалгалтыг тогтмол хийдэг. Уул уурхайтай холбоотой эдгээр хяналт шалгалт болоод цаг үеийн асуудлаар аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын Геологи, уул уурхайн улсын байцаагч Ц.Болорчимэгтэй ярилцлаа. 2019 онд аймагт хичнээн уул уурхайн компани ажиллаж байна. Эдгээрт хэдэн удаагийн хяналт шалгалтыг хийгээд байна вэ? Энэ онд бид 11 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгахаар төлөвлөсөн. Эдгээр аж ахуйн нэгжийг сонгож төлөвлөхдөө өмнөх жил үйл ажиллагаа явуулсан эсэх, одоо явуулж байгаа, цаашид явуулах эсэхийг хардаг.
  • Өчигдөр 10 цаг 58 минутад
    2016 оны хоёрдугаар хагасаас эхлэн эрдсийн зах зээлд “урь” орж эхэлсэн бол одоо илүүтэй “хүйтрэх” шинжтэй болж ирж байна. Гэхдээ энэ бүхэн нь АНУ-Хятадын худалдааны дайнтай ихээхэн холбоотой. АНУ, Хятад дор бүрнээ дотоодын бизнесүүдийг хамгаалах оролдлого хийж байгаа ч тэдний тулааны нөлөө бусад голлох эдийн засгуудад муугаар нөлөөлж, улмаар дэлхийн эдийн засаг, түүхий эдийн зах зээлийг доош татаж байна. Нөгөөтэйгүүр эрдсийн зах зээлийн бууралтын мөчлөг эхэллээ гэж дүгнэх нь хэтэрхий эрт байгааг энд сануулья. Тухайлбал зэсийн хувьд бууралттай   ч урт хугацааны төлөв нь тун өөдрөг хэвээр. Гэхдээ яг одоогоор алтнаас бусад эрдсийн хувьд бууралттай тулгарч байна. Эрдэс тус бүрээр байдал ямар байгааг авч үзье.
  • 2019-09-13 14:06
    Өнгөрсөн хоёр сарын хугацаанд Баянхонгор аймаг дахь Алт сорьцлох хяналтын лаборатори 10 гаруй иргэн, гурван аж ахуйн нэгжээс 80 орчим кг алт авч Монголбанкинд тушаажээ. Тус лаборатори нь нийтдээ 90 орчим алтан гулдмай хэвлэн гаргаж, химийн сорьцын шинжилгээ хийсэн байна. Тэгвэл энэ оны есдүгээр сарын байдлаар 450 орчим кг алт Монголбанкинд тушаасан бөгөөд нийт 390 орчим алтан гулдмайг хэвлэж, сорьцын шинжилгээ хийсэн аж. Энэ хэмжээ ирэх хоёр сарын хугацаанд өсөх хандлагатай байна.
  • 2019-09-12 17:44
    Оны эхний найман сарын байдлаар Монгол улсын нүүрсний экспорт 25 сая тоннд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ. Өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс жингийн хувьд 5.2%-иар өссөн үзүүлэлттэй байна. Сарын дүнгээр авч үзвэл, өнгөрсөн наймдугаар сард 4 сая 125 мянган тонн нүүрсний экспорт хийж түүхэн дээд амжилт тогтоолоо. Харин мөнгөн дүнгийн хувьд 15.6%-ийн өсөлттэй буюу 2.135 тэрбум ам.доллартай тэнцэж байна. Гэхдээ энэ онд нүүрсний экспорт 42 сая тонн байхаар улсын төсөвт тооцож буй төлөвлөгөө биелэхэд хүндрэлтэй байгааг тэмдэглэх нь зүйтэй. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, оны эхний найман сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 9.5 тэрбум ам.долларт хүрч 11.9%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.4 тэрбум ам.доллар, импорт 4.1 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн байна. Тодруулбал, экспорт өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 15.3%, импорт 7.6%-иар тус тус өслөө.