Монголын банкны салбарын шинэчлэлийн эргэн тойронд

2017-10-17 10:12


Хөрөнгө оруулагчдын “Инвест Монголиа” чуулганы “Монголын банкны салбарын төрхийг өөрчлөх нь” сэдэвт хуралдаанаар Монголын банкуудад хийж буй активын чанарын үнэлгээ болоод хадгаламж, зээлийн хүүг бууруулах, гадны банк орж ирэх асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнөсөн юм. Тус хуралдаанд оролцсон Nicholas Edwards Investment, Moody’s investors service компани болон Монголбанк, Хас, Хаан, Голомт, Хөгжлийн банкны удирдлагуудын байр суурийг тоймлон хүргэж байна.

Nicholas Edwards Investment компанийн захирал Ник Эдвардс:
Монгол улсын банкны салбарын хувьд сөрөг төлөв хэвээр байна. Активын чанарыг авч үзвэл чанаргүй зээлийн хэмжээ 7-9%, хугацаа хэтэрсэн зээлийн хэмжээ 16.8%-тай байгаа юм. Чанаргүй зээлийн хувьд төдийлөн өсөхгүй болов уу гэсэн хүлээлт бий. Учир нь чанаргүй зээлийн дийлэнхийг эзэлж байсан уул уурхай, барилгын салбарт сэргэлт ажиглагдаж, эдийн засаг сайжрах төлөв харагдаж байна. Монгол төгрөгийн ханш чангарч, тогтвортой байна. Гадаад валютаар илэрхийлэгдэх зээлийн түвшин өсөөгүй. Гэхдээ ОУВС-гийн хөтөлбөрийн хүрээнд хийгдэж буй банкуудын активын чанарын үнэлгээний үр дүнд ямар шаардлага тавигдахаас их зүйл хамаарна. Арилжааны банкууд эдийн засагтаа хөрөнгө оруулах боломжтой юу, зээл олгох чадамжтай юу гэдгийг “стресс тест”-ийн үр дүн харуулна. Жилийн өмнөхтэй харьцуулахад өнөөдөр эдийн засгийн үзүүлэлт 5.3%-ийн өсөлттэй байна. Энэ өсөлт түүхий эдийн үнэ, тэр дундаа нүүрсний экспорт нэмэгдсэнээр дэмжигдсэн өрөөсгөл талтай. Харин дотоодын эдийн засгийн бодит өсөлт төдийлөн хүчтэй биш харагдаж байна.    

Moody’s Investors service компанийн захирал Грэйм Ноуд:
Өнөөдөр банкны салба­рын дүрмийн сан нийлбэр дүнгээр 700 сая ам.доллар бай­на.   Энэ нь Монгол улсын хэрэг­жүүлэхээр зорьж байгаа том төслүүдийг санхүүжүүлэхэд хангалтгүй хэмжээ юм.
 

Хаан банкны Гүйцэтгэх захирал Жон Белл:
Манай банк 2016 оны дөрөвдүгээр улиралд бизнес төлөвлөгөөгөө батлахдаа таамаглалаа сөрөг талаас нь харж байсан. Үүнээс хойш хагас жил өнгөрөхөд ОУВС-гийн хөтөлбөр болоод бусад нөлөөллөөр хэрэглэгчдийн итгэл үнэмшил, эдийн засгийг харах өнцөг, санхүү тайлангийн мэдээлэл эерэгжиж байна. Гэхдээ “эмзэг” байдлаар сэхэж байна гэж хэлж болохоор. Хамгийн доод үзүүлэлтүүд ч буурч болзошгүйг санах хэрэгтэй. Ашиг орлогын мөнгөн урсгал нь төдийлөн сайн биш компаниуд олон байгаа. Зээлийн эргэн төлөлтөө хангаж чадахгүй байгаа компаниуд ч цөөнгүй.

Хаан банкны хувьд хадгаламжийн хүү, ялангуяа америк долларын хадгаламжийн хүүг бууруулахаар ажиллаж байна. Зээлийн хүүг эрсдэлтэй уялдуулахыг бид зорьдог. 1990-ээд онд намайг Польшид байх үед зээлийн хүү 23%-д хүрсэн байсан. Тус улсын туршлагаас харахад хөрөнгө оруулалтыг татах зорилгоор Засгийн газрынхаа санаачилгатай уялдаатай хөтөлбөрүүд  хэрэгжүүлсэн нь үр өгөөжөө өгсөн байдаг. Өнөөдөр бид хүүг бууруулах асуудлыг ярьж байна. Гадаадын банк Монголд орж ирснээр өрсөлдөөнийг илүү хурцлах байх. Миний хувьд олон улсын банкуудын зөвхөн эерэг нөлөөллийг харж байсан. Чех улсад төрийн мэдлийн банк гэж байдаггүй, дандаа гадных байдаг. Казахстанд ч мөн ялгаагүй. Гадны банк орж ирснээр олон улсын шилдэг туршлагыг нэвтрүүлэх давуу талтай. Чадварлаг мэргэжилтнүүдийг өрсөлдөөнд оруулдаг. Тиймээс хүний нөөц дээр ч эерэг нөлөө үзүүлнэ. Үр дүнд нь  банк санхүүгийн салбар илүү өрсөлдөөнтэй, идэвхтэй болно гэж үзэж байна.

Хас банкны Эрсдэлийн ерөнхий менежер Торстен Клайн Бойнинг:
Үйл ажиллагаа явуулж буй орчин эерэгжиж байгаатай санал нэг байна. ОУВС-гийн хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлсэн цагаас өөдрөг хүлээлт бий болж байгаа нь ажиглагдаж байна. Ялангуяа зээлийн үлдэгдэл, нөхцөл байдлыг харахад ийм хандлага харагдаж байгаа. Гэхдээ оны сүүлчээр активын чанарын үнэлгээ ямар үр дүнтэй гарах, ОУВС-гийн хөтөлбөр цаашид хэрхэн хэрэгжихийг анхааралтай харах ёстой гэж бодож байна. Банкууд активын удирдлагын хувьд зөв зүйтэй ажиллаж чадаж байгаа эсэх нь харагдана.    

Голомт банкны Дэд захирал Томас Бравенец:
Активын чанарын үнэлгээ Европын загвараар шинэ аргачлалаар хийгдэхээрээ онцлогтой. Монголд урьд өмнө хийгдэж байгаагүй учир хөрөнгө оруулагчид маш анхааралтай харж байгаа. 2018 оны наймдугаар сар гэхэд дахин санхүүжилтийн буюу хөрөнгө зузаатгалын төлөвлөгөөг бүрэн дүүрэн боловсруулж дуусгах шаардлага бидэнд тавигдах байх. Тэгвэл хөрөнгийн харьцаагаа эвдэхгүйгээр зузаатгал хийх төлөвлөгөө боловсруулах шаардлага гарч ирэх юм.

Голомт банкны баг гадны зөвлөхүүдтэй 12 сарын хугацаанд хамтран ажилласан. Энэхүү хамтын ажиллагааны үр дүнд “Зээлийн хүүг бууруулах үндэсний стратеги” боловсруулж дуусгалаа. Маш их судалгаа хийсэн. 1990-ээд оны эхээр Зүүн болон Төв Европын улс орнуудын банкны бодлогыг судалсан. Жишээлбэл, Польшид зээлийн хүү маш өндөр түвшинд хүрсэн ч Засгийн газар, Төв банкнаасаа хараат бус байдлаар зөв хөдөлсний үр дүнд хүү 1 оронтой тоо руу орсон байдаг.

Өнөөгийн байдалд хүн амын багахан хэсэг болох чинээлэг өрхүүд хадгаламжийн хүүнээс хожиж байна. Гэтэл эсрэгээрээ нийт ард иргэд, бизнесийн салбарынхан зээлийн өндөр хүүнээс хохирч байгаа. Хадгаламжийн хүү 10 гаруй хувьтай, инфляци 5 хүрэхгүй хувьтай байхад цэвэр хүү арван хэдэн хувь байгааг бодитоор харах ёстой. Одоо манай банкууд дотооддоо ч гадаад ч өрсөлдөх боломжгүй байна. Тэгэхээр зээлийн хүүг бууруулах тал дээр банкууд хамтран ажиллах хэрэгтэй. Арилжааны банкууд үүнийг дэмжих болов уу гэж найдаж  байгаа. Тиймээс “Зээлийн хүүг бууруулах үндэсний стратеги” баримт бичгийг гаргаж тавьсан. Энэ нь Монгол улсын өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх ажил болно гэж харж буй.

Монголбанкны Хяналт шалгалтын газрын дарга Н.Батсайхан:
Банкуудад активын чанарын үнэлгээ хийгдэнэ гэдэг нь дөрөвдүгээр сараас тодорхой болсон. Үнэлгээний ажил наймдугаар сараас эхэлсэн. Үнэлгээний үр дүн гарсны дараагаар банкууд төлөвлөгөөгөө боловсруулан Монголбанкинд танилцуулах ёстой. Төлөвлөгөө Монголбанкаар баталгаажна. “Стресс тест”-ийн үр дүнгээс хамаарч баталгаа хийгдэнэ. Гадаад зах зээл болон өөр бусад эх үүсвэрээс банкны дүрмийн сангаа зузаатгахад хувьцаа эзэмшигчдэд зургаан сарын хугацаа олгогдоно.
“Стресс тест” нь банкуудын “эрүүл мэнд”-ийг шалгаж байгаа хэрэг юм. Арилжааны банкуудын хувьд “эрүүл мэндийн бичиг” нь хөрөнгө татахад хамгийн чухал үзүүлэлт байх болно. Банк тус бүр яг адил, ижил тэгш нэг л дүрэмд захирагддаг, нэг л шалгуураар ордог байх нь чухал.

Монгол улсын мөнгөний нийлүүлэлтэд валютын орох урсгал ихээхэн чухал байдаг. Хамгийн сүүлийн мэдээллээр манай улсын гадаад валютын нөөц 1.6 тэрбум ам.доллар байна.
Гадаадын банкны тухайд дотоодын зах зээлд оруулж ирэх асуудлыг сайтар тооцоолсны дараа хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Банкны бизнес нь ашгийг хуваарилдаг механизмтай салбар. Тиймээс хөрөнгө оруулалтын гэрээ, давхар татварын гэрээ, ногдол ашгийн талаар бодолцох ёстой. Тухайн банк салбар хэлбэрээр орж ирэх нь зөв үү, үгүй юу. Зах зээлийн хэдэн хувийг эзлэхийг зөвшөөрвөл зохистой, дотоодын бакуудтай ямар хэмжээнд өрсөлдөх вэ? Гадаадын банктай өрсөлдөх боломж манай банкуудад байна уу? Гадаадын банкийг оруулж ирэх асуудал Монголд 1980-аад онд маш их өрнөсөн. Түүнээс хойш нэлээд хожуу энэ асуудал дахин яригдаж байна. Тэгэхээр хугацааны хувьд одоо зөв цаг үе нь мөн үү? Олон улсын стандартад дотоодын банкны салбар хэр нийцэлтэй байна вэ гээд маш олон зүйлийг бодолцох хэрэгтэй. Энэ бүгдийг хэлэлцсэний үндсэн дээр үндэсний түвшинд шийдвэр гаргах учиртай.


Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирал Б.Батбаяр:
Хөгжлийн банкны 2017 оны эргэн төлөлтийн талаар ярих ёстой байх. Эргэн төлөлтийн энэ удаагийн санхүүжилтийг шийдвэрлэж чадсан. Сангийн яамны оролцоотой, Засгийн газраас баталгаа гаргаж нэг их наяд төгрөг бүхий Засгийн газрын үнэт цаасыг арилжааны банкууд худалдаж авсан. Мөн өөр эх үүсвэр буюу “Credit Suisse” банкнаас 200 сая ам.долларыг босгосон юм.

Арилжааны банкуудын тухайд өрийн төлбөрийн хугацаагаа хойшлуулах асуудлыг нэг удаа тавих боломж байдаг. Эргэн төлөлтөө эргэж ярихад ямагт нээлттэй гэсэн үг. Харин Хөгжлийн банкны хувьд арилжааны банк биш. Дараагийн эргэн төлөлт 2018 оны хоёрдугаар сард хийгдэнэ. Эргэн төлөлтийн нийт өр 2 тэрбум ам.доллар гэж байгаа ч нэг тэрбум нь  дамжуулан зээлсэн дүн бол нэг тэрбум төгрөг нь төслийн санхүүжилт байгаа юм.

Хөгжлийн банкны дүрмийн сан 450 сая ам.доллар бай­даг. Одооноос манай банк маш олон төслийн сан­хүүжилтийг хариуцах ёстой. 2018 оны үед банкны дүр­мийн сангийн хэмжээ 1 тэрбум орчим ам.долларт хү­рэх байх гэж бодож байна.   

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 20 цаг 3 минутын өмнө
    Дорнод аймагт “Алтан цагаан овоо” алтны үндсэн ордын төсөл хэрэгжүүлж буй “Степ голд” компани Монголын хөрөнгийн биржид бүртгүүлэхээр ажиллаж байгаа юм. Тус компанийн Санхүү эрхэлсэн захирал Жереми Сауттай Монголын хөрөнгийн биржид бүртгүүлэхийн давуу тал, алтны зах зээл, Монголын хөрөнгө оруулалтын орчин болон бусад асуудлаар MMJ-ийн Б.Төгсбилэгт ярилцлаа.    Та алтны зах зээл цаашид хэрхэн өрнөнө гэж төсөөлж байна вэ? Зарим шинжээч алтны ханш цаашид өснө гэж харж байхад нөгөө хэсэг нь буурна гэж тооцоолж байх юм.  Зах зээл хэрхэхийг хэн ч таах боломжгүй ч нөхцөл байдлаас үзвэл төв банкууд сүүлийн нэг жилийн хугацаанд мөнгөний нийлүүлэлтийг их хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн.
  • 20 цаг 28 минутын өмнө
    ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путины захирамжаар, БАМ болон Транссибирийн төмөр замын шинэчлэн, өргөтгөх 2 дахь шатны хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх гэж байна. Тус улсын Засгийн газрын тэргүүн Михаил Мишустин хөтөлбөрийг батлан гарын үсэг зуржээ. Уг хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх талаар өнгөрсөн гуравдугаар сард ОХУ-ын Ерөнхийлөгч даргалсан нүүрсний салбарыг хөгжүүлэх тухай хуралдаанаар хэлэлцсэн юм. Тэрээр нүүрсний экспортыг нэмэгдүүлэх зорилгоор баруун чиглэлийн төмөр замын тээврийн сүлжээг өргөтгөх ажлыг 2024 онд багтаан эрчимтэй, маш тодорхой хугацаанд хэрэгжүүлэх шаардлагатайг цохон тэмдэглэжээ. Энэ дагуу Ерөнхий сайдын үүрэг болгосноор Засгийн газар хөтөлбөрийг боловсруулаад буй аж.
  • 21 цаг 53 минутын өмнө
    Засгийн газрын өнөөдрийн (2021.05.12) хуралдаанаар хилийн бүсэд цар тахлын халдвар гарсантай холбогдуулан Гашуунсухайт боомтыг хэвийн ажиллуулах зорилгоор “Ногоон бүс” түр журмыг нэг сар бүрэн хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэлээ. Мөн Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын төмөр замын технологийн асуудлаар БНХАУ-ын талтай хэлэлцэн тохирч төмөр замын өртөө, шилжүүлэн ачих байгууламжийн Техник, эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөл боловсруулах, тэдгээрийг барих санхүүжилтийн эх үүсвэрийг шийдэх,  Тавантолгой-Зүүнбаян төмөр замын үлдэгдэл санхүүжилтийг ойрын хугацаанд үе шаттай шийдвэрлэж бүтээн байгуулалт хэвийн үргэлжлэх нөхцөл бүрдүүлэх, хилийн боомтод Засгийн газрын Бүрэн эрхт төлөөлөгч ажиллуулах саналыг судалж шийдвэрлэхийг холбогдох сайд, албан тушаалтнуудад даалгажээ.
  • 23 цаг 9 минутын өмнө
    Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдын 2018 оны А/ 28 тоот тушаалаар батлагдан 2020 оны хоёрдугаар сарын 10-ны өдрийн А/16 тушаалаар нэмэлт өөрчлөлт орсон Тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын журамд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын төслийг боловсруулж, холбогдох яамдаас санал авсан юм. Улмаар тус журмын төслийн хэлэлцүүлгийг өнөөдөр (2021.05.12) цахимаар зохион байгуулахаар болжээ. Олон нийтийн оролцоотой энэхүү хэлэлцүүлгээр  хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг сонгон шалгаруулалтаар олгохдоо ямар асуудалд анхаарлаа хандуулж, зарчмын саналуудаа тусгах талаар хэлэлцэх аж. Гэхдээ уг төслийг бүрэн боловсруулаагүй байгаа бөгөөд ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг олгох сонгон шалгаруулалтыг танхимын болон цахимаар зохион байгуулахтай холбогдсон харилцааг зохицуулна хэмээн төсөлд тусгажээ.
  • Уржигдар 16 цаг 56 минутад
    “Монгол нүүрс” ассоциаци, Хятадын судалгааны “Today Think Thank” байгууллагаас хамтран хоёр улсын нүүрсний зах зээлийн чиг хандлагын талаарх “Нүүрсний экспорт 2021” цахим хурлыг зохион байгуулж байна. “Today Think Thank”-ын судалгаагаар,  энэ онд Хятад улс нийт 55 сая тонн коксжих нүүрс  импортлох төлөвтэй. Монгол Улаас 30 сая тонн, Канадаас 8-9 сая, АНУ-аас 7 сая тонн, ОХУ-аас 8 сая тонн тус тус импортлох таамгийг дэвшүүлж байна.   Цар тахлын байдлаас үүдэн Монголын боомтуудад халдварын эрсдэл өндөр, мэдээж Австралийн коксжих нүүрсний импортод тавьсан хориг үргэлжлэл буйтай холбоотойгоор энэ онд Хятад нүүрсний импортын хэмжээнд квот тогтоохгүйг илтгэлд дурдлаа. Өнөөгийн энэ нөхцөлд тус улсын зах зээлд 30 сая тонн коксжих нүүрсний хомсдол үүсч болзошгүй аж.  Уг хомсдлыг Монгол, Канад, АНУ, ОХУ-аас бүрдүүлэх төлөвтэй гэв.