Монголын газрын тосны судалгаатай хөрөнгө оруулагчид танилцахгүй байгааг шүүмжлэв

2017-05-25 14:20
2017 онд Монгол улсад газрын тосны салбарын 76 жилийн ой тохиож буй. Уг ойн хүрээнд “Газрын тос-2017” (Oil&Gas-2017) сэдэвт эрдэм шинжилгээ, онол-практикийн  ХХIII  дугаар бага хурал ШУТИС-ийн Төв номын сангийн хурлын танхимд өчигдөр  боллоо. Уг бага хуралд АМГТГ-ын дарга Б.Баатарцогт, ШУТИС-ын Геологи, уул уурхайн сургуулийн захирал Б.Чинзориг нарын салбарын төрийн байгууллага, их дээд сургуулийн удирдлагууд, газрын тосны судлаач, эрдэмтэд оролцсон юм.

Бага хурлын эхэнд АМГТГ-ын Геологи, хайгуулын хэлтсийн дарга  М.Батбаяр “Газрын тосны салбарын өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавьсан юм. Монгол орны нутаг дэвсгэрт газрын тосны хайгуулын 32 талбайг ялгаснаас 27 талбайд Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээг (БХГ)  байгуулжээ. 2017 оны тавдугаар сарын 18-ны байдлаар хоёр талбайн БХГ дуусгавар болсон байна.

Одоогоор хайгуулын ажлын үр дүнд Галба XI талбайн 11 цооногоос, Хөхнуур талбайн 4 цооногоос тос илэрсэн бөгөөд туршилтаар 35,2 тонн түүхий тос олборлоод байгаа тухай   М.Батбаяр дарга мэдээлэлдээ дурьдлаа.
Одоо хүчин төгөлдөр хэрэгжиж байгаа БХГ-тэй 25 талбайд газрын тосны хайгуул, ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас 21 гэрээлэгч компанийн 28,5% нь Монгол, 42,8% нь БНХАУ, 28,7% нь бусад улсын /Канад, Швейцари, Австрали/ байгаа аж.

“Газрын тос-2017” бага хурлын дараагийн хэсэгт ШУТИС-ийн Геологи, газрын тосны сургуулийн багш В.Алимаа Газрын тосны үйлдвэрийн байршлын сонголтын талаар хийсэн судалгаагаа танилцуулсан юм.

Дорноговь аймгийн Сайншанд суманд Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулахаар  шийдвэрлэснийг тэрээр “үндэслэл муутай” хэмээн хэлж байлаа. Хэдийгээр үйлдвэрийн нийт хөрөнгө оруулалт нэг тэрбум ам.доллар, үүн дотроо  боловсруулах үйлдвэрт 0,7 тэрбум гаруй ам.доллар, газрын тос дамжуулах хоолой 264 сая ам.долларыг зарцуулах гэж байгаа тул эхлээд усны асуудлаа шийдэх хэрэгтэй гэсэн саналыг дэвшүүлж байсан.

Тэрээр “Дархан хотод барихаар төлөвлөж байсан хоёр сая тонн түүхий тос боловсруулах үйлдвэрт 45 Мвт-ын цахилгаан хэрэгтэй. Ийм хэмжээний цахилгааны хэрэгцээг хангах боломжтой газар бол Дархан. Харин Дорнод, Чойрт ийм хүчин чадал байхгүй.  Нөгөөтэйгүүр, энэ үйлдвэрт хоногт 6800 тонн ус хэрэглэнэ. Мөнхүү ийм хэмжээний усаар хангах усны байгууламжтай газар Дарханаас өөр байхгүй.  Гэхдээ Дарханд Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулахад дамжуулах хоолой урт, байгуулах зардал өндөр, үйлдвэрлэлийн нягтрал ихтэй зэрэг учир дутагдалтай” хэмээн ярилаа.

Жилд 1,5-2,5 сая тонн газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн байршилд нөлөөлөх гол хүчин зүйл бол усны асуудал аж. Тиймээс Газрын тосны үйлдвэрийг барихаасаа өмнө усны зохистой хэрэглээг зөв, оновчтой шийдэх хэрэгтэйг В.Алимаа багш онцолж байсан юм.
ШУТИС-ийн Геологи, газрын тосны сургуулийн профессор Ж.Цэвээнжав газрын тосны хайгуулын “Увс-1” талбайд хийсэн хайгуулын ажлын үр дүн, цаашид анхаарах асуудлуудын талаар хэд хэдэн зүйлийг онцлон тэмдэглэж байсан юм.

Тэрээр Баруун Монголд хийгдэж байгаа газрын тосны хайгуулын судалгааг  өрөмдлөгийн чичирхийллийн судалгааг эхэлж явуулалгүйгээр шууд эхлүүлсэн нь  оновчгүй үйлдэл болсноос гадна  хөрөнгө оруулагчид Монголын геологийн өмнөх үеийн судалгаатай танилцахгүй байгааг шүүмжилж байлаа.

Үүний нэг жишээ нь газрны тосны хайгуулын “Увс-1” талбайд хийгдэж байгаа ажлууд аж.  Уг талбайд хайгуулын найман жилийн хугацаанд “Монголиа Гладвелл Увс Петрориум” ХХК 1:100 000, 1:50:000-ийн хураангуйлалттай геологийн зураг зохиожээ.  Тус компани цаашид  826 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх, байгаль орчны нөхөн сэргээлтэд 31 сая ам.доллар зарцуулахаар төлөвлөж буйг Ж.Цэвээнжав профессор онцлоод, хайгуулын судалгаа нь Монголын өмнөх судалгаанд тулгуурлаагүй нь маш хөрөнгө мөнгө үрсэн, буруу ажиллаагаа болжээ гэсэн юм.  
 
“Газрын тос-2017” бага хурлын үдээс хойш “Газрын тосны бүтээгдэхүүн хадгалах савны зэврэлтийн судалгаа”, “Импортын түлш, шатахууны хэвийн хорогдлын нормыг шинэчлэх боломжийн судалгаа”, Нүүрс төрөгчийн монооксидын никель катализатортой метанжуулалт” зэрэг  газрын тосын чиглэлээр хийгдэж буй сүүлийн үеийн нарийвчилсан судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажлуудын талаар салбарын эрдэмтэд илтгэлүүд  тавьж хэлэлцүүлсэн юм.

Монгол улсад газрын тосны бүтээгдэхүүнийхээ хэрэгцээг дан ганц импортоор хангадаг хэвээр байгаа бөгөөд 2016 оны байдлаар 93%-ийг ОХУ-аас,  4,6%-ийг БНСУ-аас 1,9%-ийг БНХАУ-аас импортлож буй. Мөн сүүлийн жилүүдэд тээврийн хэрэгслийн тоо ихсэж, зөвхөн Улаанбаатар хотод 450 мянга гаруй тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн хэрэглэж байгаа аж. Энэ тоо ойрын 10 жилд 2 дахин нэмэгдэх байдалтай байгааг А.Баасанжаргал судлаач илтгэлдээ дурьдаж байлаа.

Иймд шатахуун нөөцлөх асуудал Монгол улсад хамгийн ихээр тулгамдаж буй аж. Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт тусгаснаар улсын нөөцийн савны багтаамжийг наад зах нь  60 000  куб метрээр нэмэгдүүлэх шаардлагатай ч эхний ээлжинд 20 000   куб метр  бүхий нөөцийн сав бэлдэх ёстойг дурьдаж байв.

Г.Идэр
   

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 15 цаг 23 минутын өмнө
    “Хөгжлийн төлөө сэтгүүл зүй“ ТББ,   “Оюутолгой” ХХК,  Канадын Бритиш Колумбын их сургуулийн Сэтгүүл зүйн сургууль болон Global Reporting Centre, МУИС-ийн Сэтгүүл зүйн тэнхимийн дэмжлэгтэй   хамтран хэрэгжүүлж буй “ОРОН НУТГИЙН СЭТГҮҮЛЧДИЙН СҮЛЖЭЭ-2019” төслийн  “Уул уурхайн салбарын эдийн засагт  үзүүлж буй нөлөөлөл” сэдэвт мэргэжлийн сэтгүүл зүйн сургалтад “БИЧИЛ УУРХАЙ БИДЭНД ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА”  нэвтрүүлгээр  амжилттай оролцон ХОЁРДУГААР  БАЙР хүртлээ. 
  • Уржигдар 14 цаг 28 минутад
    Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2015 оны нэгдүгээр сарын 23-ны өдрийн “Ажлын хэсэг байгуулах тухай” 27, 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 13-ны өдрийн “Удирдамж батлах тухай” 94, 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 16-ны өдрийн “Гарын үсэг зурах эрх олгох тухай” 99, 2015 оны тавдугаар сарын 15-ны өдрийн “Эрх олгох тухай” 123 дугаар захирамжуудыг тус тус гаргажээ.
  • Уржигдар 11 цаг 14 минутад
    “Хөгжлийн төлөө сэтгүүл зүй“ ТББ,   “Оюутолгой” ХХК,  Канадын Бритиш Колумбын их сургуулийн Сэтгүүл зүйн сургууль болон Global Reporting Centre, МУИС-ийн Сэтгүүл зүйн тэнхимийн дэмжлэгтэй   хамтран хэрэгжүүлж буй “ОРОН НУТГИЙН СЭТГҮҮЛЧДИЙН СҮЛЖЭЭ-2019” төслийн “Уул уурхайн салбарын эдийн засагт  үзүүлж буй нөлөөлөл” сэдэвт мэргэжлийн сэтгүүл зүйн сургалтад “ХУУЛЬ ХЭРЭГЖИХИЙГ ХҮЛЭЭХ ЗУУР” нийтлэлээр  амжилттай оролцон НЭГДҮГЭЭР БАЙР хүртлээ.  
  • Уржигдар 10 цаг 53 минутад
    Шинэ Дели хотноо Монгол нүүрс ассоциаци, Энэтхэгийн нүүрс баяжуулалтын нийгэмлэгтэй хамтын ажиллагааны Санамж бичиг байгуулжээ. Хамтын ажиллагааны хүрээнд, нүүрс баяжуулах, боловсруулах, цэвэр технологи нэвтрүүлэх, харилцан туршлага солилцох, инженерүүдийг чадавхижуулах, Монголын коксжих нүүрсийг Энэтхэгийн зах зээлд экспортлох боломжийг судлах юм. Энэтхэг улс жилд 1 тэрбум тонн нүүрс хэрэглэж байна. Үүнээс 50 сая тонн нь коксжих нүүрс бөгөөд 80 гаруй хувийг импортолдог аж. Цаашдаа кокс, гангийн хэрэглээ ихээхэн нэмэгдэх төлөвтэй. Энд Монголын нүүрсний орон зай байж болно хэмээн Энэтхэгийн талаас сонирхож байгаа аж.
  • 2019-11-18 16:08
    “Хөгжлийн төлөө сэтгүүл зүй“ ТББ,   “Оюутолгой” ХХК,  Канадын Бритиш Колумбын их сургуулийн Сэтгүүл зүйн сургууль болон Global Reporting Centre, МУИС-ийн Сэтгүүл зүйн тэнхимийн дэмжлэгтэй   хамтран хэрэгжүүлж буй “ОРОН НУТГИЙН СЭТГҮҮЛЧДИЙН СҮЛЖЭЭ-2019” төслийн “Уул уурхайн салбарын эдийн засагт  үзүүлж буй нөлөөлөл” сэдэвт мэргэжлийн сэтгүүл зүйн сургалтад  “УУЛ УУРХАЙН САЛБАР ДАХЬ ТӨРИЙН БОДЛОГО-ОРОН НУТГИЙН ХӨГЖИЛД” нэвтрүүлгээр  амжилттай оролцон ГРАН ПРИ-ШИЛДЭГИЙН ШИЛДЭГ БҮТЭЭЛ-ээр тодорлоо.