Хүртээмжтэй өсөлтийг нэмэгдүүлэхэд уул уурхайн салбарын оролцоо чухал

2016-03-30 12:15
Монгол улсад хүртээмжтэй өсөлтийг дэмжих зорилгоор Азийн хөгжлийн банкнаас техникийн туслалцаа үзүүлж байгаа юм. Техникийн тус­лал­цааг Япон улсын ядуурлыг бууруулах сангаас санхүүжүүлж байгаа бөгөөд Монгол улсын Сангийн яам төслийн гүйцэтгэлийг хариуцан ажиллаж байгаа аж. “Хүртээмжтэй өсөлтийг дэмжих нь” төслийн хүрээнд “Хүртээмжтэй өсөлт ба хэвлэл мэдээлэл” семинарыг зохион байгуулсан юм.
Семинарын гол зорилго нь сэтгүүл зүй, хэвлэл мэдээллийн байгууллагаар дамжуулан хүртээмжтэй өсөл­тийг боловсруулахад төр засгийн бодлогод нөлөөлөх явдал. Өөрөөр хэлбэл, хүртээмжтэй өсөлтийн талаар олныг хамарсан хэлэлцүүлэг өрнүүлж, хүртээмжтэй өсөлтийн  ашиг тус болон энэ нь тогтвортой хөгжлийн асуудалтай хэрхэн холбогдох талаар олон нийтэд мэдээлэл түгээх боломжийг бий болгох ажээ. Тус семинарын үеэр хүртээмжтэй өсөлтийг нэмэгдүүлэхэд уул уурхайн салбарын үүрэг, оролцооны талаар төслийн Олон нийттэй харилцах харилцааны зөвлөх Б.Уянгаас тодрууллаа.




“Хүртээмжтэй өсөлтийг дэмжих нь” төслийн талаар танилцуулна уу?
2015 оны төгсгөлөөр Монгол улсын Үндэсний үзэл баримтлал, Үндэсний хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн тухай хууль гарсан. Уг хуульд “Аливаа хөгжил, нийгэм эдийн засгийн салбарын ямар нэг асуудлыг шийдэх, тэр чиглэлээр бодлого боловсруулахдаа тухайн хуульд хүртээмжтэй өсөлтийн зарчмыг хангасан байх ёстой” гэж заасан байдаг. Тэгэхээр Хүртээмжтэй Өсөлт /ХӨ/ гэж юуг хэлээд байгаа, энэ зарчмын тодорхойлтын талаар “Хүртээмжтэй өсөлтийг дэмжих нь” төслийн хүрээнд сүүлийн гурван жилийн хугацаанд төслийн нийгэм, эдийн засгийн зөвлөхүүд Монголд судалгаа явуулсан юм.

Судалгааны үндсэн дээр ДНБ-ий өсөлтийг жил бүр тооцоож гаргадагтай адил ХӨ-ийг иргэд эрх тэгш хүртэж байгаа эсэхийг тооцох 20 үзүүлэлт  гаргасан. Монгол улсад ХӨ-ийн асуудал үйл ажиллагаанд нь хамаарах нь Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар, Сангийн яам, Боловсролын яам, Эрүүл мэндийн яам, Уул уурхайн яам, Барилга хот байгуулалтын яам, Дэд бүтцийн яам, Хүн ам, нийгмийн хамгааллын яам, Хөдөлмөрийн яамд гэж тодорхойлоод байгаа. Тус яамдын Стратеги, бодлого төлөвлөлтийн газар болон бодлогын хэрэгжилтэд хяналт тавьдаг хяналт, үнэлгээ, шинжилгээний газрын мэргэжилтнүүдэд ХӨ-ийн талаарх ойлголт, энэ ойлголт хуульд хэрхэн тусгалаа олсон талаар сургалт зохион байгуулсан юм.

Төслийн хүрээнд бодлого боловсруулагчдад зориулсан сургалтуудыг зохион байгуулж дууссан. ХӨ-ийн асуудалтай холбоотойгоор бодлого боловсруулахад шууд нөлөөлөх гол таван оролцогч байдаг. Энэ нь Үйлдвэрчний эвлэл, Ажил олгогчдын нэгдсэн холбоо, бизнес эрхлэгчид, хэвлэл мэдээлэл, эрдэмтэн судлаачид юм. Эдгээр таван оролцогч талуудад манай төслөөс сургалт явуулсан. Өнөөдөр сүүлчийн сургалтаа хэвлэл мэдээллийнхэнд зориулан явуулж байна.

ХӨ-ийг нэмэгдүүлэхэд уул уурхайн салбар ямар үүрэг оролцоотой вэ?
ХӨ гэдэг асуудал анх гарч ирсэн түүхийг авч үзье л дээ. Азийн хөгжлийн банкны төсөл хэрэгжүүлдэг улс орны туршлагаас харж байхад байгалийн баялаг ихтэй орнуудад эдийн засгийн өсөлт ард иргэддээ хүрч байна уу гэсэн асуудал гарч ирсэн юм билээ. Эдгээр орон байгалийн баялгаас орж ирэх орлогыг зөв хуваарилах бодлого барьж, энэ чиглэлээр тодорхой хууль, дүрэм журам хэрэгжүүлсний үр дүнд эдийн засгийн өсөлтийг иргэн бүртээ хүртээж чадсан байдаг. ХӨ-ийг хангахын тулд ялангуяа байгалийн баялаг ихтэй орнуудад заавал бодлогын түвшинд дээд удирдлагаасаа хийж эхлэх ёстой нь олон улсын туршлагаас харагдаж байна. Тиймээс Азийн хөгжлийн банкны санаачилгаар ХӨ гэсэн ойлголтыг Монгол улсад нэвтрүүлэх зорилгоор төсөл хэрэгжүүлэхээр болсон юм.

Монгол улстай адил байгалийн баялагтай орнуудын зарим туршлагаас сонирхуулахгүй юу?
Мэдээж олон улсын туршлагад сайн муу жишээ аль аль нь бий. Венесуэл гэхэд маш их хэмжээний газрын тос олборлогч улс. Газрын тосны салбараас орж ирэх орлогоо хүмүүстээ нийгмийн халамж болгон зүгээр л тараадаг. Энэ нь Хүртээмжтэй Өсөлтийг хангаж чадаагүй. Тэгвэл сайн жишээнд Норвеги, Ботсвана улс багтаж байна.

Норвегийн хувьд дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ өсөх үед орж ирэх ашиг, эрдэс баялгийн  салбарын орлогоо хуримтлуулдаг. Энэ нь төсвийн захиран зарцуулалтын хууль, төсвийн сахилга баттай холбоотой. Засаг барьж буй нам, улс төрийн хүчин нь хуримтлуулсан хөрөнгийг заавал ч үгүй төсвөөр батлагдсан салбартаа зарцуулдаг. Илүү гарсан хөрөнгийг Баялгийн сандаа хуримтлуулна. Өнөөдөр Норвегийн Баялгийн сан дэлхийд хамгийн их хөрөнгөтэйд тооцогддог. Нэгэнт хөрөнгө хадгалж байгаа учир дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ буурлаа гэхэд тухайн хуримтлуулсан хөрөнгөө зарцуулж улсынхаа эдийн засгийн тогтвортой, хүртээмжтэй өсөлтийг хангаж байдаг. Ботсвана улс очир алмазын томоохон уурхайнуудтай. Тэндээс орж ирэх ашиг орлогыг улсынхаа хүртээмжтэй өсөлт, тогтвортой хөгжлийг хангах боловсрол, эрүүл мэнд зэрэг салбарууддаа зарцуулдаг. Үүний үр дүнд тус улсад хүүхдүүд эрх тэгш боловсрол эзэмшиж, илүү бүтээмжтэй ажилтан болдог байна.

Уул уурхайн салбар харьцангуй цөөн хүнийг ажлын байраар хангадаг. Тэгсэн хэрнээ их хөрөнгө зарцуулдаг. Ботсвана улсад очир алмазыг засч янзлах нарийн ажлыг гадныхан хийдэг байжээ. Тэдгээр гадаад хүмүүсийг уул уурхайн салбартаа оруулж иргэдээ сургаснаар ажлын байрыг олноор нэмэгдүүлсэн. Ингэснээр ажил эрхлэлтээр дамжуулан эдийн засгийн өсөлтөөс хүмүүс ашиг шим хүртэх боломжийг хангаж өгч байгаа юм.

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 20 цаг 23 минутын өмнө
    Салхитын ордод бонд гаргах тухай төр засгийн шийд­вэрийг Та хэрхэн харж байгаа вэ? Төрийн, хувийн өмчтэй ялгаагүй аливаа компани үйл ажиллагаандаа шаардлагатай хөрөнгө босгох зорилгоор бонд гаргадаг. Компанийн бонд гэдэг бол зарчим юм. Санхүүгийн зах зээл тодорхой дүрэмтэй. Одоо ил болсон ТЭЗҮ-ээс харахад Салхитын ордыг 7 жил ашиглах үйл ажиллагааны ашиг байтугай орлого нь тэтгэврийн зээлийг тэглэж хүрэхгүй байна. Ийм ордыг барьцаалж тэтгэврийн зээлийг тэглэх зорилгоор бонд гаргах нь санхүүгийн зах зээлийн зөв, эрүүл тогтолцоог эвдэж буй. Санхүүгийн зах зээлд байж боломгүй этгээд, гаж үзэгдэл юм.
  • 22 цаг 18 минутын өмнө
    Засгийн газрын хуралдаанаар, Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалтаар барих боломжийг судалж танилцуулахыг холбогдох сайд, агентлагийн дарга, бусад албан тушаалтанд даалгажээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Казахстан улсад хийсэн албан айлчлалын үеэр Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг барих тухай гэрээнд талууд гарын үсэг зурсан юм. Нийт 81.9 сая ам.доллар шаардлагатай бөгөөд урьдчилгаа 30%-ийг санхүүжүүлсэн тохиолдолд ажил нь эхлэх боломжтой. Үйлдвэр жилд 50 тонн алт, 25 тонн мөнгө үйлдвэрлэх хүчин чадалтай байх юм. 
  • 23 цаг 1 минутын өмнө
    Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд тэргүүлэх байр суурь эзэлж буй эрдэс баялгийн салбарынхан дэлхийн олон оронд тархаад буй COVID-19 вирусийн эсрэг сайн үйлсийн хандивын аяныг эхлүүлж байна. Албан бичгээ УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазарт(2020.02.18) гардууллаа. Энэхүү хандивын аянг салбарын сайд дэмжиж байгаагаа илэрхийлж өөрийнхөө нэг өдрийн цалинг хандивлан хандивын аян эхлүүлж уриалж байгаагаа илэрхийлэв. Уг хандивыг Монгол Улсын Засгийн газраас вирусийн эсрэг авч буй арга хэмжээг дэмжих, өмнөд хөршийн ард түмэнд сэтгэлийн болон эд материалын дэмжлэг үзүүлэхэд зориулж байгаа юм.
  • Уржигдар 20 цаг 35 минутад
    “Эрдэнэс Тавантолгой" ХК нь 1072 ширхэг хувьцааны ногдол ашиг олгох шийдвэр гарсантай холбогдуулан Уул уурхайн хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар уул уурхайн зарим төслүүдийн явцын талаар дурдсан юм. Тодруулбал, бүтээн байгуулалтын хүрээнд Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр зам, баяжуулах үйлдвэр, коксын үйлдвэр, уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийн ажлууд хийгдэж байгааг тэрээр хэллээ. Тухайлбал, Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замын төсөл бэлтгэлээ ажлаа хангаж бүтээн байгуулалт гуравдугаар сарын 1-нд эхлэх байсан ч коронавирусын дэгдэлтийн улмаас тодорхой хугацаагаар буюу нэг сараар хойшлох төлөвтэй байна.
  • Уржигдар 14 цаг 48 минутад
    Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөл хувьцаа эзэмшигчиддээ ногдол ашиг өгөх шийдвэр гаргасантай холбогдуулан өнөөдөр /2020.02.17/ Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар, “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Б.Баярсайхан болон Гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг нар мэдээлэл өглөө. Нэгж хувьцаанд 90 төгрөг олгох бөгөөд 1072 ширхэг хувьцаатай иргэнд 96480 төгрөг оногдож байна. Компанийн тухай хуулийн дагуу Төлөөлөн удирдах зөвлөлөөс гаргасан уг шийдвэрийг энэ оны 05 дугаар сарын нэгний дотор Хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаар хэлэлцүүлнэ. Мөн Санхүүгийн зохицуулах хорооны ногдол ашиг хуваарилах шинэ журмын дагуу 2020 онд Үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн төвөөр дамжуулан хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашгийг олгох юм.