Хоёрдогч ашигт малтмал дээр 1.5%-ийн роялти тогтооно

2016-03-10 11:17



The Mongolian Mining Journal, 2 дугаар сар, /№ 002, 087/
G.Iderkhangai

Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар уул уурхайн хоёрдогч ашигт малтмал боловсруулах үйлдвэрийн эрхзүйн зохицуулалтыг тусгасан хуулийн төслийг Аж үйлдвэрийн яамнаас УИХ-д өргөн бариад удаагүй байгаа билээ. Энэ талаар Аж үйлдвэрийн яамны Хүнд үйлдвэрийн бодлогын газрын дарга Д.Нэмэхбаяраас тодрууллаа.


Г.Идэр

Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах   хуулийн  төсөлд яг ямар зохицуулалтууд тусгагдаж байгаа вэ?
Энэ өөрчлөлт нь боловсруулах үйлдвэрлэлийг дэмжих зохицуулалтууд юм. Хууль батлагдвал дагалдах журмууд гарахгүй, шууд хэрэгжээд явна. Мөн Аж ахуйн нэгжийн тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль, Төлбөр, хураамжийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт орно.

Хоёрдогч ашигт малтмал болон хоёрдогч ашигт малтмалын боловсруулалт гэж юуг хэлэх, энэ төрлийн ашигт малтмалыг боловсруулах, үйлдвэрлэх үйл ажиллагааг эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид ямар шаардлага тавих, тусгай зөвшөөрлийг ямар үндэслэлээр олгох, ашигт малтмалын төлбөр хэд байх   зэрэг хэд хэдэн зүйлийг хуулийн төсөлд тодорхой тусгаж өгсөн.

Одоогийн Ашигт малтмалын тухай хуульд ашигт малтмал ашигласны төлбөр 5% байгаа. Үүн дээр үнээс нь хамаараад өсөн нэмэгдэх роялти төлдөг. Тиймээс бид эдийн засгийн хөшүүрэг хийж өгөх үүднээс  ашигт малтмал ашигласны төлбөр 5%-ийг хоёрдогч ашигт малтмал дээр 1,5% болгохоор хуулийн төсөлдөө тусгасан.

Ийм тохиолдолд одоогийн технологиор ашиглах боломжгүй хоёрдогч ашигт малтмалын лиценз эзэмшигч нь Аж үйлдвэрийн яамны Шинжлэх ухаан, технологийн зөвлөлөөр гэрээгээ хянуулснаар үйл ажиллагаа  явуулж,  илүү дэвшилтэт, шинэ технологи ашиглах боломж бүрдэх юм.

Тухайн аж ахуйн нэгж аливаа ордыг ашиглах ТЭЗҮ-дээ хоёрдогч ашигт малтмалын талаар тусгаж, Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр батлуулсан байх шаардлагатай. Мөн  Уул уурхайн яам, Ашигт малтмалын газраас жил бүр баталдаг уулын ажлын төлөвлөгөөнд  хоёрдогч ашигт малтмалтай холбоотой үйл ажиллагааг тодорхой тусгах ёстой. Ямар технологи ашиглах, хэдий хэмжээний ашиг олох, хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд хор нөлөөгүй байх зэрэг бүх  тооцоо нь бэлэн тийм аж ахуйн нэгжүүдтэй холбогдох газар  гэрээ байгуулж,  зөвшөөрөл олгоно.

“Эрдэнэт үйлдвэр”, “Эрдмин” компанийн хооронд хэдэн жил ужгирсан ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн маргаан энэ хуулиар бүрэн зохицуулагдах уу?
“Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн дэргэд уул уурхайн хаягдал, овоолгыг ашиглан дахин боловсруулсан катодын зэс үйлдвэрлэдэг “Эрдмин”, “Ачит ихт” гээд хоёр үйлдвэр байгаа.  Эдгээр үйлдвэрийн дунд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн маргаан байсаар ирсэн. Аль аль нь ашигт малтмалын лиценз эзэмшдэггүй. “Эрдэнэт үйлдвэр” болохоор өөрсдөө ашиглаагүй юмныхаа төлөө татвар төлөхгүй гэдэг. Тиймээс хоёрдогч ашигт малтмал ашиглах зөвшөөрлийг нь олгочихвол өөрсдөө улсын төсөвт татвараа шууд төлөх боломж бүрдэх юм.

Түүнчлэн жонш, холимог метал, алт, зэсийн  бүх уурхайд хаягдал, овоолго дахь хоёрдогч түүхий эдийг ашиглах хууль эрх зүйн орчин үүсч байгаа юм. Ямар ч технологи ашигласан газрын доорх ашигт малтмалыг 100 хувь ашиглах боломж байдаггүй. Тавантолгой орд 6.7 тэрбум тонн нүүрсний нөөцтэй. Үүний 1.8 тэрбум тонн нь коксжих нүүрс. Үлдсэн нь эрчим хүчний нүүрс. Тиймээс ирээдүйд 5 тэрбум тонн нүүрсээ  зарж чадах уу, үгүй юу гэдэг асуудал бидэнд тулгарна. Ийм нөхцөлд хоёрдогч түүхий эдийг ашиглах эдийн засгийн хөшүүрэг хийгээд өгчихвөл нүүрсээ шууд гаргаад зарах биш, боловсруулах үйлдвэрүүдээ хөгжүүлэх боломжтой болно.

Хоёрдогч ашигт малтмалыг ашиглах технологи дэлхийд хэр хөгжсөн бэ?
Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн олон орон уламжлалт угааж баяжуулах технологиос татгалзаж байна. Экологийн хувьд цэвэр төдийгүй хаягдалгүй бүрэн ашиглах үүднээс ашигт малтмалыг агаарын урсгалаар хүндийн хүчний ялгаагаар ангилан ялгах чиглэлийг эрчимтэй судалж үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж байна.

Жишээлбэл, Өмнөд Африкийн цөл нутгийн алтны шороон ордоос алт, Казахстаны тал нутгийн элснээс цутгуурын хэвний элсийг, Баруун болон төв Америкт гялтгануурыг, зүүн өмнөд Азид хүндийн хүчний ялгаагаар агаарын урсгалаар ялгах ангилуурыг ашиглан баяжуулж байгаа.

Хуулийн төсөл хэдийгээр батлагдах бол?
Хаврын чуулганаар хэлэлцэх байх гэсэн хүлээлттэй байна.

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 14 цаг 14 минутын өмнө
    Оросын коксжих нүүрсний “Колмар” компани Алс Дорнод дахь “Ванино Транс уголь” боомтыг байгуулж байгаа бөгөөд туршилтаар коксжих нүүрсний анхны экспортыг Хятад руу хийлээ. Тодруулбал, долдугаар сарын 1-нд эхний 38.5 мянган тонн коксжих нүүрс, дараагийн өдөр 45.5 мянган тонныг далайгаар тээвэрлээд байна. “Ванино Транс уголь” боомтын эхний ээлжийн 12 сая тоннын хүчин чадалтай терминалыг ийнхүү ашиглалт оруулж байгаа бол 2023 онд бүрэн хүчин чадлаар буюу жилд 24 сая тонн нүүрс нэвтрүүлэх аж. “Колмар” компанийн тухайд, Өмнөд Якутын нутагт “Денисовский”, “Инаглинский” гэсэн нүүрс баяжуулах цогцолбор төслийг хэрэгжүүлж байна. 2021 онд Алс Дорнод  дахь өөрийн эзэмшлийн “Ванино Транс уголь” боомтоор 22 сая тонн коксжих нүүрс Ази-Номхон далайн орнууд руу экспортлох төлөвлөгөөтэй. 
  • 16 цаг 12 минутын өмнө
    Парламентын найм дахь удаагийн сонгуулийн санал хураалт (2020.06.24)  амжилттай зохион байгуулагдаж, 73.64%-ийн ирцтэй  өндөрлөлөө. Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаас хойших анхных гэдгээрээ, түүхэнд  байгаагүй олон хүн (нийт 606) өрсөлдсөнөөрөө, шүүхэд яллагдагчаар татагдсан нэр дэвшигчдийг хоморголон баривчилснаараа энэ удаагийн сонгууль ихээхэн онцлогтой, үйл явдлын өрнөл ихтэй болов. Монгол Ардын Нам 62, Ардчилсан нам 11, Зөв хүн электорат эвслээс 1, бие даагч 1, “Та бидний эвсэл”-ээс 1 нэр дэвшигч тус тус  сонгогдлоо. Дөрвөн жил төр барьсан МАН үнэмлэхүй ялалтаараа дахин дөрвөн жил Засгийн эрх мэдлийг атгах хувь тохиож байна. 606 нэр дэвшигчээс 13 эмэгтэй ялалт байгуулж, 2020-2024 оны парламент 13 эмэгтэй гишүүнтэй байх бөгөөд Ардчилсан намаас нэг эмэгтэй гишүүнтэй боллоо.  
  • Уржигдар 14 цаг 52 минутад
    УИХ-ын чуулганы (2020.07.02) нэгдсэн хуралдаанд Монгол Улсын 31 дэх удаагийн Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх хэлсэн үгэндээ, шинэ Засгийн газрын ирэх 4 жилийн мөрийн хөтөлбөр бол “Алсын хараа 2050” буюу Монгол Улсын ирэх 30 жилийн эхний 4 жилийн зорилт, төлөвлөлт байх болно гэдгийг онцоллоо. Дараагийн 4 жилд хэрэгжүүлэх 4 зорилтын нэн тэргүүнд “Импортлогч улсаас экспортлогч улс болох”-д хийж хэрэгжүүлэх уул уурхайн төслүүд, боловсруулах үйлдвэр, дэд бүтэц, эрчим хүчний чиглэлийн ажлуудын талаар танилцуулсан юм. Монгол Улсын эдийн засаг өрийн дарамтгүй, өрсөлдөх чадвартай, бүс нутгийн худалдааны идэвхтэй оролцогч болох арга зам бол экспортыг нэмэгдүүлэх явдал юм. Ирэх дөрвөн жилд Тавантолгой-Гашуунсухайт, Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замыг барьж дуусгана. Уул уурхайн томоохон төслүүдийг дэд бүтцээр холбож, боловсруулах үйлдвэрүүдийг байгуулахын зэрэгцээ Үндэсний баялгийн сангаар дамжуулан эдийн засгаа бодитой тэлэх явдал чухал байна.
  • Уржигдар 12 цаг 41 минутад
    Улсын Их Хурлын найм дахь удаагийн сонгуулийн дүнгээр бүрдсэн Улсын Их Хурлын Анхдугаар чуулган үргэлжилж байна. Чуулганы (2020.07.02) хуралдаанаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар У.Хүрэлсүхийг томилох асуудлаар санал хураалт явуулж, санал хураалтад оролцсон 71 гишүүний 98.5%-ийн саналаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар улиран сонгогдлоо. Ингэснээр У.Хүрэлсүх нь Монгол Улсын 31 дэх Ерөнхий сайд болж байна. 1990 оноос хойш улиран ажиллаж буй хоёр дахь Ерөнхий сайд болж байгаа юм. Өмнө нь С.Баяр улиран Ерөнхий сайд болж байсан бол Ц.Элбэгдорж нь дунд нь завсартайгаар Ерөнхий сайдын албыг хашиж байсан билээ. 
  • 2020-07-01 15:09
    УИХ-ын анхдугаар чуулганы хуралдаанаар УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг томилсон. Шинээр байгуулагдсан УИХ ойрын хугацаанд дараах таван чиглэлд ажлын хэсэг байгуулж, хугацаа алдалгүй ажилдаа орох ёстойг УИХ-ын дарга Г.Занданшатар мэдэгдлээ. Хуулийн реформоо хугацаа алдалгүй үргэлжлүүлнэ. Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтөө баталгаажуулж томоохон хуулиудыг өөрчилнө. Эхний ээлжид 37 хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, шинэчлэн найруулна.