Хууль тогтоомжоор нэгэнт зохицуулсан зүйлийг орон нутгийн гэрээнд давхар оруулах шаардлагагүй

2015-11-26 10:38
Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэн (ББЗХ)-гийн Монгол дахь зохицуулагч Н.Дорждарь:

Hogan Lovells олон улсын хуулийн фирмийн боловсруулсан Уул уурхайн компаниудын орон нутагтай хамтран ажиллах Загвар гэрээтэй танилцсан байх. Ерөнхий агуулга, хамрах асуудлын цар хүрээний хувьд ямар үнэлэлт дүгнэлт өгч байна вэ?
Загвар гэрээний төсөлтэй танилцлаа. Уул уурхайн үйл ажиллагаа явагдаж буй орон нутагт учирдаг олон талын асуудлыг шийдвэрлэхийг зорьсон нь илт харагдаж байна. Тухайлбал, орон нутгийн эдийн засгийн асуудал, нутгийн иргэдийн тухайн төсөлд оролцох боломж, байгаль орчны асуудал, соёлын өвийг хамгаалах зэрэг олон зүйлээр уул уурхайн компанийн хүлээх үүргийг тодорхойлсон байна лээ. Гэхдээ нэг зүйл анхаарал татаж байна. Хууль тогтоомжоор компани нэгэнт хүлээсэн үүргүүдийг орон нутагтай байгуулах гэрээнд давхар үүрэг болгож оруулж өгөх нь учир дутагдалтай санагдсан. Орон нутагтай гэрээ байгуулахаас үл хамааран заавал мөрдөх ёстой хууль, дүрмүүд байгаа шүү дээ. Тухайлбал байгаль орчныг хамгаалах асуудал байна. 

Уул уурхайн компани болон орон нутгийн хоорондын харилцаанд үүсдэг, хамтын ажиллагаанд анхаарах ёстой асуудлууд Загвар гэрээнд бүрэн тусч чадсан уу? Зохицуулалтгүй үлдсэн асуудал байна уу?
Гол асуудлууд туссан гэж үзэж байгаа. Харин ч зарим асуудлыг, тухайлбал хууль тогтоомжоор, эсвэл Засгийн газартай байгуулсан бусад гэрээний хүрээнд зохицуулагддаг асуудлыг гэрээний төслөөс хасах нь зөв байх. Түүнчлэн гэрээг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон гарч буй зардал нь тухайн компанийн татвар ногдох орлогоос хасагдахгүй байх зохицуулалтыг хууль тогтоомжид нарийвчлан тусгаж өгөх хэрэгтэй санагдсан.

Гадны хуулийн фирмийн боловсруулсан Загвар гэрээ Монголын хөрсөн дээр хэр буух бол? Орон нутаг болон аж ахуйн нэгжүүд энэ загвараар гэрээ байгуулахад хүндрэлтэй юу? Нөгөө талаар ийм нүсэр гэрээ байгуулах, хэлэлцээр хийх чадавх орон нутагт, тэр тусмаа сумдад хэр байгаа бол?
Монголд 1800 гаруй компани лиценз эзэмшдэг гэсэн тоо байдаг. Тэдгээрийн үйл ажиллагаа мэдээж өөр өөр түвшинд байгаа. Тиймээс гэрээг хялбаршуулах, тохиролцох асуудлыг багасгах нь зөв байх. Ялангуяа хууль тогтоомжоор нэгэнт зохицуулсан зүйлийг орон нутгийн гэрээнд давхар оруулж өгөх шаардлагагүйг дээр хэлсэн.

Түүнчлэн үйл ажиллагаа явуулахдаа компанийн зүгээс заавал хийх ёстой асуудлууд, тухайлбал нөлөөнд автсан иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх, нөхөн олговор олгох зэрэг асуудлыг заавал орон нутгийн гэрээгээр шийдвэрлэх шаардлагагүй юм.
Харин гэрээ байгуулахад орон нутгийн зүгээс бэлтгэлтэй байх, хэлэлцээ хийх чадавхиа дээшлүүлэх, иргэдийн оролцоотой хяналт тавих зэрэг асуудалд нэгдсэн журмаар анхаарч, тодорхой ажлуудыг хийх ёстой.

Гэрээг сумтай байгуулах уу, аймагтай байгуулах уу гэдэг бүрхэг байгаа. Таны бодлоор алинтай нь байгуулах нь илүү үр дүнтэй байх бол?
Миний бодлоор энэ асуудлыг тодорхой хэмжээнд нээлттэй үлдээх нь зөв байх. “Оюутолгой” мэтийн томоохон компанийн хувьд сум, аймагтай гэрээ байгуулж болохыг энэ онд байгуулагдсан Хамтын ажиллагааны гэрээнээс харж болохоор байна. Харин жижиг, дунд компанийн хувьд сумын удирдлагатай гэрээ байгуулах нь илүү зохимжтой. Учир нь тухайн суманд уул уурхайн үйл ажиллагааны нөлөө илүүтэйгээр тусна шүү дээ.

Мөн нэг анхаарах зүйл нь аймаг ч тэр, сум ч тэр төрийн үйлчилгээ үзүүлэх үндсэн үүргээ уул уурхайн компаниудад хэт даатгаж, орон нутгийн гэрээнээс хэт хамааралтай болох нь алсдаа оновчгүй бодлого байх болно.

Зарим хуулийн хязгаарлалтын улмаас орон нутгийн Хөгжлийн санд шууд хөрөнгө оруулалт хийх механизм үгүй болж байна. Тэгвэл компани орон нутгийн санд мөнгөн хэлбэрээр шууд хөрөнгө оруулахгүйгээр орон нутгийг хөгжүүлэх үйл ажиллагааг ямар арга замаар хэрэгжүүлэх вэ? Ямар гарцууд байж болох вэ?
Ер нь компани орон нутагт хөрөнгө оруулалт хийх боломж нээлттэй гэж ойлгож байгаа. Тухайлбал, эрүүл мэнд, боловсрол, соёлын чиглэлээр хандив өгч болохоор байгаа. Нөгөө талаас, төрийн байгууллагад, тэр тусмаа төрийн захиргааны байгууллагад хандив тусламж өгөх нь зохимжгүй зүйл. Харин орон нутагт ажиллаж буй төрийн бус байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлээд явахад болохгүй зүйл байхгүй. Гагцхүү ийм дэмжлэг үзүүлэхдээ ил тод байдлыг дээд зэргээр хангах ёстой.

Гэрээний хэрэгжилтийг хянах бололцоо иргэдэд байх ёстой. Тэр боломжийг Загвар гэрээнээс олж харав уу?  
Гэрээний төсөлд ил тод байдлыг хангах заалт орж өгсөн нь сайшаалтай. Цаашид их олон гэрээ байгуулагдах магадлалтай тул гэрээний ил тод байдлыг хангаж, нэгдсэн сан үүсгэж, хэрэгжилтэд хяналт тавих ажлыг иргэдийн оролцоотойгоор өрнүүлэх нь аль аль талдаа их чухал. Гэрээгээ дүгнэж, иргэдтэй хийх нээлттэй уулзалтуудыг компани, төрийн байгууллага хамтран хийж байх шаардлагатай. Иймэрхүү уулзалт ярилцлага хийдэг туршлага сүүлийн жилүүдэд олон газар бий болж байна шүү дээ.

Гэрээг хянах, биелэлтийг үнэлэх, орон нутгийн иргэдийн санал, хүсэлтийг шийдвэрлэх үүрэг бүхий Хамтын ажиллагааны хороог компанийн 2, Засаг даргын тамгын газрын 2, Засаг даргаас томилсон иргэний нийгмийн байгууллагын төлөөлөл 2 гишүүн бүрдүүлнэ гэжээ. Эндээс 6 гишүүний 4-ийг Засаг дарга томилохоор харагдаж байна. Энэ нь зөв төлөөлөл мөн үү? Ялангуяа орон нутгийн иргэдийг төлөөлөхүйц тал байж чадах уу? Иргэний нийгмийн төлөөллийг  Засаг дарга томилох байдлаар төсөлд тусгасныг Та юу гэж үзэж байна вэ?

Ер нь Засаг дарга иргэдийг төлөөлж чадах эсэх нь амьдрал дээр эргэлзээтэй асуудал. Тиймээс Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлыг гэрээ байгуулах, хэрэгжилтэд хяналт тавих ажилд илүүтэйгээр оролцуулах хэрэгтэй юм. Мөн иргэний нийгмийн оролцоог хангах нь чухал. Ингэхдээ хэнийг тус хороонд оруулах нь иргэний нийгмийнхний өөрсдөө шийдэх асуудал байх ёстой. Өөрсдөө хуралдаад нээлттэй сонголт хийгээд явах нь илүү зохимжтой. Түүнчлэн иргэний нийгэм нэрийн дор бүх төрийн бус байгууллагыг оруулах эсэхийг ч шийдэх ёстой.

Ер нь орон нутагтай харилцах харилцааг гэрээгээр стандарт тогтоож загварчлах нь зөв үү? Гэрээний эрх чөлөө байх ёстой юу?
Стандарт гэдэг нь хамгийн наад захын тавигдах шаардлагыг тусгасан баримт байх ёстой байх. Нөгөө талаас хууль тогтоомж, Засгийн газартай байгуулсан гэрээний зохицуулалтыг орон нутагт нэмж зохицуулах шаардлагагүй юм. Орон нутгийн хувьд гэрээ байгуулах чадвараа сайжруулах ёстой. Орон нутаг гэрээний үүргээ биелүүлээгүйн улмаас компаниуд байгаль орчин, нийгмийн хариуцлага, хөдөлмөр эрхлэлт зэрэгтэй холбоотой үүрэг хариуцлагаас зайлсхийх нөхцөл үүсгэж болохгүй. Цаашилбал, нутгийн иргэд тухайн төсөлд ямар нэг байдлаар саад хийх, шүүмжлэх зэргийг хориглосон заалтуудыг өнөөдөр байгуулагдсан зарим гэрээнд тусгасан байдаг. Энэ бол байж болохгүй зүйл юм.  

Сэтгэгдэл байхгүй байна

  • засаглалтайгаа тонил найз аа
    2016 оны 08 сарын 12 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 2020-02-21 17:01
    Хятад болон Ази тивийн бусад оронд коронавирусын тархалт нэмэгдэж буйн улмаас дэлхийн зах зээл дэх алтны ханш 1631 ам.доллар болж өсчээ. Энэ нь сүүлийн 7 жилийн дээд түвшинд тооцогдож байна. Хоёрдугаар сарын 14-нд зах зээл дэх алтны үнэ 1577 ам.доллар/унц байсан юм. Коронавирусын дэгдэлтийн улмаас эдийн засагт үүсэх нөлөөллийг арилгах зорилгоор Хятад улс мөнгөний зөөлөн бодлого явуулах болсон ч алтны ханш үргэлжлэн өссөөр байна. Энэ долоо хоногийн пүрэв гаригт Хятадын Ардын банк бодлогын хүүгээ бууруулах шийдвэр гаргасан юм.  
  • 2020-02-21 13:59
    “Эрдэнэс Монгол” ХХК нь нүүрсний давхаргын метан хийн нөөцийг тогтоож, эрчим хүчний цэвэр эх үүсгүүр болгон эдийн засгийн эргэлтэд оруулах зорилготой метан хийн төслийг хэрэгжүүлэхээр Австралийн “Жэйд Метан” ХХК-тай хамтарсан компани байгуулсан. 2019 оны тавдугаар сард талууд метан хийн төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээнд гарын үсэг зурж, үйл ажиллагаагаа явуулснаар улсын төсвөөс нэг ч төгрөг гаргалгүйгээр уг төслийг хэрэгжүүлж эхэлсэн юм. “Эрдэнэс Метан” ХХК нь Хамтын ажиллагааны гэрээний дагуу өөрсдийн эрлийн ажлын үр дүнгийн мэдээлэл болох 8 цооногийн өрөмдлөгийн мэдээлэл, геологийн бичиглэл, геофизикийн хэмжилтийн өгөгдөл, бүх дээжинд хийсэн нүүрсний чанарын шинжилгээний үр дүн зэргийг “Эрдэнэс Монгол” ХК-д хүлээлгэн өгчээ.
  • 2020-02-21 13:46
    “Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн дэргэдэх нэгдлийн зөвлөлийн ээлжит хурал (2020.02.14)  болж, охин болон хараат компаниудын өнөөгийн байдал, тулгамдаж буй асуудлуудыг хэлэлцсэн юм. Тус компанийн Гүйцэтгэх захирал П.Ганхүү “Салхитын мөнгө, алтны ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж олсон орлогоос төрд ногдох өгөөжийг барьцаалан үнэт цаас гаргах замаар иргэний тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн тодорхой хэсгийг төлөхөөр хуульчилсан. Энэхүү хуулийг дагаж мөрдөх хуулийн дагуу 3 тогтоол, нэг журам гаргасан. “Эрдэнэс  бонд” гаргах ажлыг удирдан зохион байгуулж байна” хэмээн тодотгосон. Энэхүү бондыг санхүүгийн зах зээл дээр хаалттай хүрээнд гаргахаар төлөвлөсөн  бөгөөд бондоос босгосон хөрөнгөөр 228 мянган иргэний тэтгэврийн зээлийн  6 хүртэлх сая төгрөгийг тэглэх юм.  
  • 2020-02-21 13:21
    2020 оны хоёрдугаар сараас Орос улс төмөр замаар Казахстаны нутгаар дамжин Хятад руу нүүрс экспортлох талаар Москва, Нур-Султан хэлэлцэж байна. Тус хэлэлцээрээр талууд төмөр замын тээврийн тарифыг 65%-иар хөнгөлөх асуудлыг хэлэлцэж буй. Экспортын шинэ чиглэл нь Оросын “Кузбасс” компанийн нүүрсний Хятад руу нийлүүлэлтийг өргөжүүлж, Алс Дорнодын чиглэлийг нүүрсний төмөр замын тээврийг ачааллын дарамтыг бууруулна гэж үзэж байгаа юм. Казахстан улсын хувьд төмөр замын транзит тээврийг нэмэгдүүлэх сонирхолтой байна. Орос нь Хятадын зах зээлд нүүрсний нийлүүлэлтээр Австрали, Индонезийн дараагаар гуравдугаарт орохоор эрмэлзэж байгаа юм. Тус улс нь ирэх 10 жилд Хятад рүү экспортлох нүүрсний хэмжээгээ жилд 55 сая тоннд хүргэх зорилттой.
  • 2020-02-21 12:25
    Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, 2020 оны эхний сарын байдлаар гадаад худалдааны нийт эргэлт 932 сая ам.долларт хүрсний дотор экспорт 459 сая ам.доллар, импорт 473 сая ам.доллартай тэнцлээ. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад нийт бараа эргэлт 16.1%-иар, экспорт 24.4%-иар, импорт 6.1%-иар тус тус буурсан байна. Гадаад худалдааны тэнцэл энэ оны нэгдүгээр сард 14.3 сая ам.долларын алдагдалтай гарлаа. Өнгөрсөн оны мөн үед 103.3 сая ам.долларын ашигтай гарч байжээ. Энэ онд гадаад худалдаа ашиггүй гарсан нь экспорт өмнөх оны мөн үеэс 148 сая ам.доллараар буурсантай холбоотой. Тодруулбал, өнгөрсөн нэгдүгээр сард алтны экспорт огт хийгдээгүйн зэрэгцээ зэсийн баяжмалын нийлүүлэлт 43.2 сая ам.доллараар буурсан нь голлон нөлөөлсөн байна.