Хууль тогтоомжоор нэгэнт зохицуулсан зүйлийг орон нутгийн гэрээнд давхар оруулах шаардлагагүй

2015-11-26 10:38
Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэн (ББЗХ)-гийн Монгол дахь зохицуулагч Н.Дорждарь:

Hogan Lovells олон улсын хуулийн фирмийн боловсруулсан Уул уурхайн компаниудын орон нутагтай хамтран ажиллах Загвар гэрээтэй танилцсан байх. Ерөнхий агуулга, хамрах асуудлын цар хүрээний хувьд ямар үнэлэлт дүгнэлт өгч байна вэ?
Загвар гэрээний төсөлтэй танилцлаа. Уул уурхайн үйл ажиллагаа явагдаж буй орон нутагт учирдаг олон талын асуудлыг шийдвэрлэхийг зорьсон нь илт харагдаж байна. Тухайлбал, орон нутгийн эдийн засгийн асуудал, нутгийн иргэдийн тухайн төсөлд оролцох боломж, байгаль орчны асуудал, соёлын өвийг хамгаалах зэрэг олон зүйлээр уул уурхайн компанийн хүлээх үүргийг тодорхойлсон байна лээ. Гэхдээ нэг зүйл анхаарал татаж байна. Хууль тогтоомжоор компани нэгэнт хүлээсэн үүргүүдийг орон нутагтай байгуулах гэрээнд давхар үүрэг болгож оруулж өгөх нь учир дутагдалтай санагдсан. Орон нутагтай гэрээ байгуулахаас үл хамааран заавал мөрдөх ёстой хууль, дүрмүүд байгаа шүү дээ. Тухайлбал байгаль орчныг хамгаалах асуудал байна. 

Уул уурхайн компани болон орон нутгийн хоорондын харилцаанд үүсдэг, хамтын ажиллагаанд анхаарах ёстой асуудлууд Загвар гэрээнд бүрэн тусч чадсан уу? Зохицуулалтгүй үлдсэн асуудал байна уу?
Гол асуудлууд туссан гэж үзэж байгаа. Харин ч зарим асуудлыг, тухайлбал хууль тогтоомжоор, эсвэл Засгийн газартай байгуулсан бусад гэрээний хүрээнд зохицуулагддаг асуудлыг гэрээний төслөөс хасах нь зөв байх. Түүнчлэн гэрээг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон гарч буй зардал нь тухайн компанийн татвар ногдох орлогоос хасагдахгүй байх зохицуулалтыг хууль тогтоомжид нарийвчлан тусгаж өгөх хэрэгтэй санагдсан.

Гадны хуулийн фирмийн боловсруулсан Загвар гэрээ Монголын хөрсөн дээр хэр буух бол? Орон нутаг болон аж ахуйн нэгжүүд энэ загвараар гэрээ байгуулахад хүндрэлтэй юу? Нөгөө талаар ийм нүсэр гэрээ байгуулах, хэлэлцээр хийх чадавх орон нутагт, тэр тусмаа сумдад хэр байгаа бол?
Монголд 1800 гаруй компани лиценз эзэмшдэг гэсэн тоо байдаг. Тэдгээрийн үйл ажиллагаа мэдээж өөр өөр түвшинд байгаа. Тиймээс гэрээг хялбаршуулах, тохиролцох асуудлыг багасгах нь зөв байх. Ялангуяа хууль тогтоомжоор нэгэнт зохицуулсан зүйлийг орон нутгийн гэрээнд давхар оруулж өгөх шаардлагагүйг дээр хэлсэн.

Түүнчлэн үйл ажиллагаа явуулахдаа компанийн зүгээс заавал хийх ёстой асуудлууд, тухайлбал нөлөөнд автсан иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх, нөхөн олговор олгох зэрэг асуудлыг заавал орон нутгийн гэрээгээр шийдвэрлэх шаардлагагүй юм.
Харин гэрээ байгуулахад орон нутгийн зүгээс бэлтгэлтэй байх, хэлэлцээ хийх чадавхиа дээшлүүлэх, иргэдийн оролцоотой хяналт тавих зэрэг асуудалд нэгдсэн журмаар анхаарч, тодорхой ажлуудыг хийх ёстой.

Гэрээг сумтай байгуулах уу, аймагтай байгуулах уу гэдэг бүрхэг байгаа. Таны бодлоор алинтай нь байгуулах нь илүү үр дүнтэй байх бол?
Миний бодлоор энэ асуудлыг тодорхой хэмжээнд нээлттэй үлдээх нь зөв байх. “Оюутолгой” мэтийн томоохон компанийн хувьд сум, аймагтай гэрээ байгуулж болохыг энэ онд байгуулагдсан Хамтын ажиллагааны гэрээнээс харж болохоор байна. Харин жижиг, дунд компанийн хувьд сумын удирдлагатай гэрээ байгуулах нь илүү зохимжтой. Учир нь тухайн суманд уул уурхайн үйл ажиллагааны нөлөө илүүтэйгээр тусна шүү дээ.

Мөн нэг анхаарах зүйл нь аймаг ч тэр, сум ч тэр төрийн үйлчилгээ үзүүлэх үндсэн үүргээ уул уурхайн компаниудад хэт даатгаж, орон нутгийн гэрээнээс хэт хамааралтай болох нь алсдаа оновчгүй бодлого байх болно.

Зарим хуулийн хязгаарлалтын улмаас орон нутгийн Хөгжлийн санд шууд хөрөнгө оруулалт хийх механизм үгүй болж байна. Тэгвэл компани орон нутгийн санд мөнгөн хэлбэрээр шууд хөрөнгө оруулахгүйгээр орон нутгийг хөгжүүлэх үйл ажиллагааг ямар арга замаар хэрэгжүүлэх вэ? Ямар гарцууд байж болох вэ?
Ер нь компани орон нутагт хөрөнгө оруулалт хийх боломж нээлттэй гэж ойлгож байгаа. Тухайлбал, эрүүл мэнд, боловсрол, соёлын чиглэлээр хандив өгч болохоор байгаа. Нөгөө талаас, төрийн байгууллагад, тэр тусмаа төрийн захиргааны байгууллагад хандив тусламж өгөх нь зохимжгүй зүйл. Харин орон нутагт ажиллаж буй төрийн бус байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлээд явахад болохгүй зүйл байхгүй. Гагцхүү ийм дэмжлэг үзүүлэхдээ ил тод байдлыг дээд зэргээр хангах ёстой.

Гэрээний хэрэгжилтийг хянах бололцоо иргэдэд байх ёстой. Тэр боломжийг Загвар гэрээнээс олж харав уу?  
Гэрээний төсөлд ил тод байдлыг хангах заалт орж өгсөн нь сайшаалтай. Цаашид их олон гэрээ байгуулагдах магадлалтай тул гэрээний ил тод байдлыг хангаж, нэгдсэн сан үүсгэж, хэрэгжилтэд хяналт тавих ажлыг иргэдийн оролцоотойгоор өрнүүлэх нь аль аль талдаа их чухал. Гэрээгээ дүгнэж, иргэдтэй хийх нээлттэй уулзалтуудыг компани, төрийн байгууллага хамтран хийж байх шаардлагатай. Иймэрхүү уулзалт ярилцлага хийдэг туршлага сүүлийн жилүүдэд олон газар бий болж байна шүү дээ.

Гэрээг хянах, биелэлтийг үнэлэх, орон нутгийн иргэдийн санал, хүсэлтийг шийдвэрлэх үүрэг бүхий Хамтын ажиллагааны хороог компанийн 2, Засаг даргын тамгын газрын 2, Засаг даргаас томилсон иргэний нийгмийн байгууллагын төлөөлөл 2 гишүүн бүрдүүлнэ гэжээ. Эндээс 6 гишүүний 4-ийг Засаг дарга томилохоор харагдаж байна. Энэ нь зөв төлөөлөл мөн үү? Ялангуяа орон нутгийн иргэдийг төлөөлөхүйц тал байж чадах уу? Иргэний нийгмийн төлөөллийг  Засаг дарга томилох байдлаар төсөлд тусгасныг Та юу гэж үзэж байна вэ?

Ер нь Засаг дарга иргэдийг төлөөлж чадах эсэх нь амьдрал дээр эргэлзээтэй асуудал. Тиймээс Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлыг гэрээ байгуулах, хэрэгжилтэд хяналт тавих ажилд илүүтэйгээр оролцуулах хэрэгтэй юм. Мөн иргэний нийгмийн оролцоог хангах нь чухал. Ингэхдээ хэнийг тус хороонд оруулах нь иргэний нийгмийнхний өөрсдөө шийдэх асуудал байх ёстой. Өөрсдөө хуралдаад нээлттэй сонголт хийгээд явах нь илүү зохимжтой. Түүнчлэн иргэний нийгэм нэрийн дор бүх төрийн бус байгууллагыг оруулах эсэхийг ч шийдэх ёстой.

Ер нь орон нутагтай харилцах харилцааг гэрээгээр стандарт тогтоож загварчлах нь зөв үү? Гэрээний эрх чөлөө байх ёстой юу?
Стандарт гэдэг нь хамгийн наад захын тавигдах шаардлагыг тусгасан баримт байх ёстой байх. Нөгөө талаас хууль тогтоомж, Засгийн газартай байгуулсан гэрээний зохицуулалтыг орон нутагт нэмж зохицуулах шаардлагагүй юм. Орон нутгийн хувьд гэрээ байгуулах чадвараа сайжруулах ёстой. Орон нутаг гэрээний үүргээ биелүүлээгүйн улмаас компаниуд байгаль орчин, нийгмийн хариуцлага, хөдөлмөр эрхлэлт зэрэгтэй холбоотой үүрэг хариуцлагаас зайлсхийх нөхцөл үүсгэж болохгүй. Цаашилбал, нутгийн иргэд тухайн төсөлд ямар нэг байдлаар саад хийх, шүүмжлэх зэргийг хориглосон заалтуудыг өнөөдөр байгуулагдсан зарим гэрээнд тусгасан байдаг. Энэ бол байж болохгүй зүйл юм.  

Сэтгэгдэл байхгүй байна

  • засаглалтайгаа тонил найз аа
    2016 оны 08 сарын 12 | Хариулах
Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 8 цаг 24 минутын өмнө
    Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, энэ оны эхний есөн сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 10.5 тэрбум ам.долларт хүрч 9.5%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.9 тэрбум ам.доллар, импорт 4.6 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад экспорт 12.6%, импорт 5.7%-иар тус тус өслөө. Гадаад худалдаа 1.3 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 415.5 сая ам.доллараар нэмэгджээ. Нийт экспортод эзлэх эрдсийн экспортын хэмжээ 4.96 тэрбум ам.долларт хүрч өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 9.3%-иар нэмэгдсэн байна. Энэ дундаа нүүрсний экспорт орлогын дүнгээр тэргүүлж буй бол зэс хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэв.
  • 11 цаг 3 минутын өмнө
    Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгатай аравдугаар сарын сүүлчээр Тувагийн Бүгд Найрамдах Улсын төрийн тэргүүн Шолбан Кара-оол уулзаж, эрчим хүч болоод тээврийн салбар дахь төслүүдийн талаар санал солилцохоор төлөвлөжээ. “Кызыл-Курагино чиглэлийн төмөр замын шугамыг  үргэлжлүүлэн Монгол Улсын нутгаар дамжин Хятад хүргэх асуудлыг хэлэлцэх хүсэлтэй байна” хэмээн Тувагийн тэргүүн “Интерфакс” агентлагт мэдэгдсэн байна. Мөн уулзалтаар  хоёр талын эрчим хүч нийлүүлэх хамтын ажиллагааны асуудлыг хөндөх аж. Саяно-Шушенскийн УЦС-аас эрчим хүч Монголын баруун бүсийн нутгуудад нийлүүлэх боломжтой гэдгийг тэрээр тодруулжээ.
  • Өчигдөр 14 цаг 41 минутад
    Хятадын төрийн өмчит “Чалко” компани нь Гвиней улс дахь хөнгөн цагааны Боффа уурхайн үйл ажиллагааг 2020 оны нэгдүгээр улиралд эхлүүлэхээр төлөвлөжээ. Жилд 12 сая тонн хүдэр олборлох хүчин чадалтай уурхайн төслийг 2018 оны аравдугаар сараас хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд байгалийн хүнд нөхцөл байдлаас шалтгаалан энэ онд эхлүүлэх хугацааг хойшлуулсан байна. Төсөл нь 706 сая ам.долларын өртөгтэй бөгөөд уурхайгаас гадна цахилгаан станц, далайн боомтыг барьж буй. Боффа орд нь 1.75 тэрбум тонн хөнгөн цагааны хүдрийн нөөцтэй юм.
  • Өчигдөр 13 цаг 40 минутад
    Дорноговь аймгийн Алтанширээ суманд байгуулах Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн гаднах дэд бүтцийг ашиглалтад хүлээн авч, барилга угсралт, хөрөнгө оруулалтыг албан ёсоор эхэлж байна. Үйлдвэрийн гаднах дэд бүтцийг ашиглалтад хүлээн авах ёслолд Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, БНЭУ-ын Газрын тос, байгалийн хийн сайд Дармэндр Пратхан, БНЭУ-ын Гадаад хэргийн сайдын зөвлөх К.Панкаж, БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа элчин сайд М.П.Сингх болон УИХ, Засгийн газрын гишүүд, албаны төлөөлөгчид оролцов. БНЭУ-ын Газрын тос, байгалийн хийн сайд Д.Пратхан “Монгол Улсад 1.5 сая тонн хүчин чадалтай Газрын тосны боловсруулах үйлдвэр байгуулж буй нь хоёр улсын нөхөрлөлийн бэлэг тэмдэг юм. Монголын талын хүсэлтээр 236 сая ам.долларын нэмэлт санхүүжилтийг манай Засгийн газраас хийхээр шийдвэрлэсэн. Хоёр орны стратегийн түншлэлийг улам хөгжүүлэхийн төлөө хамтран ажиллах болно" хэмээн мэдэгджээ.
  • Өчигдөр 13 цаг 33 минутад
    Монгол, Казахстаны бизнес форум БНКазУ-ын нийслэл Нур-Султан хотод болж байна. Энэхүү форумд Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, БНКазУ-ын Ерөнхий сайд А.У.Мамин нар оролцож үг хэлсэн билээ. Мөн үеэр хоёр орны бизнес эрхлэгчид "Алт мөнгө/үнэт металь/цэвэршүүлэх үйлдвэр барих", "Нүүрсний ордуудаас ферросолицион үйлдвэрлэх үйлдвэр барих", "Агаарын техникийн ачаа тээврийн нислэгийн инженер, техникийн үйлчилгээний мэргэжилтэн бэлтгэх", "Хорио цээрийн бэлдмэл үйлдвэрлэх, мэргэжилтнүүдийг сургах сургалтын төв байгуулах" зэрэг найман гэрээг байгуулав. Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах тухай гэрээнд "Эрдэнэс алт ресурс" ХХКийн гүйцэтгэх захирал Б.Ачитсайхан, "Сымбат инжиниринг" ХХН-ийн захирал Т.М.Шопшекбаевич нар гарын үсэг зурсан бөгөөд гэрээний хүрээнд Казахстаны талаас 30 сая ам.долларын үнэ бүхий алт цэвэршүүлэх технологийн патентаа Монголын талд үнэ, төлбөргүй өглөө.