Эрчим хүчний шинэ шийдэл манай оронд

2013-01-22 10:20
Жилээс жилд өсөн нэмэгдэж буй цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээг хангах энэ салбарт шинэ, дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлж байгаа талаар Вагнер Ази Тоног Төхөөрөмж ХХК-ын Цахилгаан Эрчим Хүчний Хэлтсийн Захирал Томас Остинтой ярилцлаа.

Сур: Та манай уншигчдад Вагнер Ази Компани болон Цахилгаан Эрчим Хүчний Хэлтсийн ерөнхий үйл ажиллагааны талаар танилцуулахгүй юу?

Том Остин: Манай Вагнер Ази Компанийг АНУ-ын 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай, Катерпиллар Корпорацийн уул уурхайн тоног төхөөрөмж нийлүүлдэг гэдгээр нь олон хүн андахгүй байх аа. Вагнер Азийн ажлын хүрээ жилээс жилд тэлсээр дан ганц уул уурхай гэлтгүй эрчим хүч, зам барилга, дэд бүтэц, хөдөө аж ахуйн салбарт шинэ техник, тоног төхөөрөмжүүдийг нэвтрүүлэн, түрээс, засвар үйлчилгээг дэмжин ажиллаж байна. Мөн манай компани нь автомашин үйлдвэрлэлийн Ford Motors, Английн Land Rover компаниудын Монгол дахь албан ёсны дилер нь юм.

Харин манай Цахилгаан Эрчим Хүчний хэлтэс нь АНУ, Их Британид үйлдвэрлэгддэг CAT болон Olympian дизель цахилгаан үүсгүүрийн (генератор) худалдаа, түрээс, засвар үйлчилгээ, сэлбэг нийлүүлэлт хариуцан ажиллаж байна. Катерпилларийн дизайн, үйлдвэрлэл стандартын дагуу хийгддэг учраас чанарын тал дээр асуудалгүй. Борлуулалтын дараах засвар үйлчилгээ, сэлбэг нийлүүлэлт болон мэргэжлийн заавар зөвөлгөө, ашиглалтын гарын авлагаар хангаж өгөх нь бидний ажлын давуу тал гэж хэлж болно.

Сур: Монгол Улсын эдийн засаг өдрөөс өдөрт тэлэхийн сацуу эрчим хүчний хэрэгцээ өсч байгааг та бид мэднэ. Тэгвэл эрчим хүчний салбарт та бүхний зүгээс хийж буй томоохон ажлууд юу вэ?


Том Остин: АНУ-ын Катерпилларийн 5кВт-10MВт хүртэл хүчин чадалтай дизель, газан цахилгаан үүсгүүрүүдийг мэргэжлийн өндөр түвшинд нийлүүлэх цар хүрээтэй ажлыг гүйцэтгэж байна. Хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээнд тохируулан мазут, түүхий нефтээр ажилладаг 14МВт хүртэл цахилгаан эрчим хүч гаргах хүчин чадалтай цахилгаан үүсгүүрүүдийг чанартай угсарч суурилуулан, байгаль орчинд хор хөнөөлгүй эрчим хүчний үүсгүүр шаардлагатай байгаа өнөө цагт нүүрснээс шатдаг хий, шингэн гаргах технологи болон хийн түлшээр ажилладаг цахилгаан үүсгүүрийн зах зээлд анхаарал хандуулж байгаа.  

Сур: Үнэндээ манай орны эрчим хүчний салбар шинэчлэлийг шаардаж байна. Та бүгдийн санал болгож байгаа цахилгаан үүсгүүрүүдийн давуу тал юу вэ?

Том Остин: Дэвшилтэт технологи ашиглан дизель цахилгаан үүсгүүрийн түлш зарцуулалтыг бууруулж, хямд өртөгтэй цахилгаан эрчим хүч гарган авах зэрэг техникийн боловсронгуй шийдлийг хэрэглэгчдэд санал болгож байгаа нь бидний ажлын бас   нэг давуу тал байж болох юм. Хэрэглэгчийн хүсэл, хэрэгцээнд тохирсон хаана ч тээвэрлэж ашиглаж болох сайн талтай.

Миний бодлоор, Монгол Улсын урт хугацааны цахилгаан эрчим хүчний эрэлт, шаардлага нь “Улаанбаатар 5-р цахилгаан станц”, Чандгана дахь “Prophecy Coal” эрчим хүчний станц, Таван Толгой болон Сайншанд дахь цахилгаан станц дээр төвлөрч байна. Бодит байдал дээр эдгээр цахилгаан станцуудыг барьж байгуулах, бүрэн хүчин чадлаар нь ажиллуулахад 4-6 жилийн хугацаа шаардлагатай. Ийм учраас энэ хугацаанд эрчим хүчний дутагдлыг хэрхэн шийдэх тал дээр миний санаа зовнидог.

Дизель түлшний өртөг өндөр нөгөөтэйгүүр хэдэн зуун мегаваттын цахилгаан эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээг шийдвэрлэхийн тулд хямд төсөр эх үүсвэрээр түр хугацааны цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээг хангах нь тулгамдаж буй асуудал юм.

Иймээс бид Катерпилларын туршилтаар батлагдсан нүүрс болон хүлэмжээс ялгарах хийг түлш болгон ашиглах сүүлийн үеийн технологийг Монголд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байгаа. Энэ арга байгаль орчинд ээлтэй төдийгүй дотоодын түлшний эх үүсвэрийг үүсгэж хэдэн зуун сая ам.долларын зардал хэмнэж болох давхар ашигтай. Ерөнхийдөө миний хэлэх гэсэн санаа нь Нүүрсний Давхаргын Метан болон Коксжуулсан Зуухны Хий (Coal Bed Methane болон Coke Oven Gas)-ээс цахилгаан гаргаж авах юм л даа.  

Сур: Та дээр мэргэжлийн баг гэж ярилаа. Энэ их хариуцлага ба   чадвар шаардсан ажлын ард ямар баг хамт олон оршдог талаар бидэнтэй хуваалцахгүй юу?

Том Остин: Чанартай ажлын гүйцэтгэл нь чадварлаг баг хамт олноос хамаардаг гэж бодож байна. Манай баг Катерпилларын сертификат бүхий инженер, техникийн баг, захиргаа, төслийн удирдлага хариуцсан мэргэжлийн багаар бүрддэгт  сэтгэл хангалуун байдаг.

Бид инженер, техникийн ажилчдаа олон улсын чанартай сургалтанд хамруулж тэдний ур чадварыг тогтмол дээшлүүлж, Катерпилларын өндөр зэрэглэлийн инженерүүдтэй байнга харилцаа холбоотой ажилладаг.

Сур: Улс орны хөгжилд Эрчим хүчний салбар хамгийн том түлхэц өгдөг гэдэгт хэн ч маргахгүй болов уу! Минут секунд бүрээр тоологддог эдийн засгийн хөгжилд танай цахилгаан үүсгүүрүүд яах аргагүй их ололт авчирч байгаад   таатай байна. Цахилгаан үүсгүүрийн шийдлийн талаар та юу хэлэх вэ?

Том Остин: Тийм шүү. Цаг хэмнэнэ гэдэг бол мөнгө хэмнэнэ гэсэн үг. Уул уурхайн салбар голлох болсон өнөө үед   алслагдсан газрыг эрчим хүчээр хангах, хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээнд тохирсон эрчим хүчний шийдлийг манай инженерийн баг цогцоор нь шийдэж байна. Саяхан Өмнөговь аймгийн Гурван Тэс суманд 12MВт/6300В дизель цахилгаан станцыг угсарсан нь цахилгаан эрчим хүчний салбарт хийсэн томоохон төсөл байлаа.

Урьд нь банк, эмнэлэг, элчин сайдын яам л нэгдүгээр зэргийн хэрэглэгчид байсан бол одоо тэр хандлага өөрчлөгдөж, цахилгаан эрчим хүч хаана хэрэглэж байна тэнд чанартай найдвартай тасралтгүй байдлыг шаардах болсон шүү дээ. Тиймээс цахилгаан эрчим хүчний хоёрдогч нөөц (аваарын) үүсгүүр (дизель генератор)-ын зах зээлд голлон анхаарч байна.  

Сур: Чанарыг дагаж үнэ гэдэг. Катерпилларын бүтээгдэхүүнүүд чанартай хэдий ч үнийн хувьд бас чамгүй. Үнийн тал дээр уншигчид маань сонирхож байгаа болов уу?


Том Остин: Харамч хүн хоёр төлдөг гэсэн үг бий. Манай харилцагчид бүтээгдэхүүний үнээс илүүтэйгээр тухайн бүтээгдэхүүний чанар, шинэлэг технологи, тухайн бүтээгдэхүүнийг ашиглах хугацаанд гарах зардлыг тооцоолон сонголтоо хийдэг. Энэ нь цахилгаан үүсгүүрийн найдвартай ажиллагаа мөн урт хугацааны баталгааг чухалчилж байна аа гэсэн үг юм. Жишээ дурдахад, Говь-Алтай, Завхан аймгийн 10 гаруй сумыг Катерпилларын генератор (КАТ3508 маркын 68000 мот.цаг ажилласан) сүүлийн 14 жилийн турш найдвартай, тасралтгүй хангасаар байна (КАТ). Энэ нь дэлхийд тэргүүлэгч брэнд Катерпилларын дээд зэргийн чанар болон Вагнер Ази Компанийн үзүүлж буй үйлчилгээ нь Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй нөлөө бүхий уул уурхайн компаниуд, улсын үйлдвэрийн газрууд, иргэд өндрөөр үнэлдэг гол жишээ юм.

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 13 цаг 53 минутын өмнө
    “Европын Холбооны хар жагсаалт” гэж нэрлэгддэг мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай, өндөр эрсдэлтэй гуравдагч улс орнуудын жагсаалтаас Монгол Улсыг хассан тогтоолыг Европын Холбооны “Official Journal of the European Union” сэтгүүлд (2021.01.18) нийтэлжээ.  Энэхүү тогтоол нь тус сэтгүүлд нийтлэгдсэнээс хойш 20 дахь хоногоос эхлэн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөх аж.  Монгол Улсыг 2019 онд Санхүүгийн хориг арга хэмжээ авах байгууллага (ФАТФ)-ын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх стратегийн дутагдалтай улс орнуудын жагсаалт буюу саарал жагсаалтад орсонтой холбогдуулан (2020.10.01) Европын Холбооны өндөр эрсдэлтэй гуравдагч улс орнуудын жагсаалтад оруулсан юм.
  • 13 цаг 58 минутын өмнө
    Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Шадар сайд Я.Содбаатар Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих тухай хуулийн төслийг (2021.01.20) УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт өргөн мэдүүлэв. Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажилд тулгамдаж буй асуудлуудыг ҮАБЗ-ийн (2020.07.17) хуралдаанаар хэлэлцэж, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлэх зорилгоор Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих бие даасан хуулийн төслийг боловсруулж батлуулахыг Засгийн газарт даалгасан юм. Энэ дагуу 7 зүйл бүхий хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Хуульд заасан харилцааг “Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих, төрөөс үзүүлэх үйлчилгээг хялбаршуулах горим”-ын тухай журмаар нарийвчлан зохицуулахаар тусгажээ.
  • Уржигдар 14 цаг 27 минутад
    Монгол Улсад газрын тосны салбар үүсч хөгжсөний 80 жил, газрын тосны инженер бэлтгэж эхэлсний 25 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Уг ойг угтан  салбарын яам Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж эхлээд байгаа бөгөөд тодорхой ажлуудыг хийхээр төлөвлөжээ. Хэдхэн хоногийн өмнө   салбарын яамны зүгээс газрын тосны ашиглалт, олборлолт, экспортын үйл ажиллагаа эрхэлдэг шилдэг компаниудыг тодруулан өргөмжилсөн. Тэгвэл энэ сарын 21-нд ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулиас “Газрын тос 2020” эрдэм шинжилгээ, онол практикийн XXVI хурлыг зохион байгуулахаар болжээ.
  • 2021-01-18 11:38
    Дэлхий дахины амьдралын хэмнэл орвонгоороо өөрчлөгдөж, хүн төрөлхтний хөгжил олон сорилттой тулгарсан  2020 он улирч байна. Ирээдүйд асар их үр дагавар дагуулах олон үйл явдлын эхлэл тавигдсан энэ оныг  халдварт вирусын хамт дэлхий нийт угтсан юм. Коронавирус  дэгдсэнээр  улс орнууд хорио цээрийн дэглэмд  шилжиж, эдийн засаг, худалдаа үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал, ложистик, зар сурталчилгаа, спорт, соёл урлагийн гээд бүхий л салбар асар их алдагдал хүлээж байна.  Сорилт, бэрхшээл Монголыг ч тойроогүй. Цар тахлын бодит аюултай нүүр тулсан улс орнуудын иргэдээ хамгаалсан, эдийн засгаа идэвхжүүлсэн туршлага бүр Монгол Улсыг алдаа гаргахаас сэргийлж, оновчтой бодлого хэрэгжүүлэх зүг чиг болох учиртай.
  • 2021-01-15 19:10
    Дорноговь аймгийн Алтанширээ сумын нутагт хэрэгжиж буй Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах төслийн талбайд үйлдвэрийн барилгын ажлыг эхлүүлэх ёслол (2021.01.15) болов.Дэлхий дахинд дэгдсэн цар тахлын хүнд цаг үед Монгол Улс, БНЭУ-ын Засгийн газрууд,  холбогдох төрийн байгууллага, орон нутгийн дэмжлэгтэйгээр “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК, төслийн менежментийн зөвлөх (ТМЗ) “Инженерс Индиа Лимитэд” компанийн инженерүүд хүчээ дайчлан, хамтран ажилласны үр дүнд өнөөдөр үйлдвэрийн технологийн бус байгууламжуудын барилга-угсралтын ажлыг эхлүүлж байгааг төсөл хэрэгжүүлэгчид онцолсон байна. Өнөөдрийн ёслолын арга хэмжээнд БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд М.П.Сингх биечлэн оролцжээ.