Өвс, ургамал, нарны энергиэс Монголын эдийн засаг хамаардаг

2012-05-18 17:46
“Бороо гоулд” ХХК-ийн Байгаль орчны захирал Стив Макинтоштай уул уурхайн нөхөн сэргээлтийн талаар ярилцлаа.

Х.ХУЛАН


Та уул уурхайн нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр хэчнээн жил ажиллаж байна вэ? Нөхөн сэргээлт хийхэд хамгийн чухал нь юу байдаг юм бол?

Би Монгол Улсад 2003 оноос хойш ажиллаж байна. Завсарт нь хоёр жилийн хугацаанд Пакистан, Өмнөд Америкт ажилласан. Ер нь бүх тивд ажиллаж үзсэн. Африкийн орнуудад мөн ажилласан. Уул уурхайн нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр 25 жил ажиллаж байгаа. Миний суралцсан мэргэжил ургамлын өвсөн бүрхүүлийн менежмент. Уул уурхайн нөхөн сэргээлтээр магистр хамгаалсан.
Мэдээж, байгаль орчин, түүний нөхөн сэргээлтэд маш олон зүйл хамаатай. Ус, хөрс, ургамал, газрын хэлбэр, үзэгдэх байдал гэх мэт. Үүнээс бидний хамгийн гол анхаардаг зүйл нь гадаргын болон гүний усны чанар, нөөц байгаа юм. Харин газрын бүтцээс хамгийн чухал нь хөрс. Яагаад гэхээр хөрс олон мянган жилийн турш бүрэлдэж өөрийн гэсэн онцлогийг хадгалж ирдэг. Үүний дараагийн буюу арай бага ач холбогдолтой нь ургамлан бүрхүүл. Ургамал ургахгүй бол дахиад тариад байж болдог учраас тэр. Үүнд хугацаа, зардал бага ордог юм. Тэгэхээр нөхөн сэргээлтийн хамгийн чухал хэсэг нь хөрс хамгаалах ажил.

“Бороо гоулд”-ын нөхөн сэргээсэн одоогийн талбай байгалийнхаа өмнөх бүтэц, шинжид хэр ойртсон бол?

Бидний баримталж байгаа стандартаар 95 хувьтай байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл бидний хийсэн нөхөн сэргээлт байгалийнхаа өмнөх бүтэцтэй 95 хувь нийцдэг.      Бид орчин тойрныхоо хөрс, ургамлыг төрөл зүйл бүрээр нь нарийн судалдаг. Ингээд ургамлан бүрхүүлийг өмнө байсантай нь яг адил хэмжээгээр, зүйл бүрээр нь тарьж ургуулдаг. Дараа нь түүнийгээ зэргэлдээ унаган, хөндөгдөөгүй газрынх нь хөрстэй нийлүүлнэ. Энэ нөхөн сэргээлт өмнөх байгальтайгаа хамгийн багадаа 95 хувь нийцэж байх ёстой. Нөхөн сэргээсэн талбайн хөрсийг хамгаалахын тулд тэнд  өвсийг маш хурдан хугацаанд ургуулах хэрэгтэй байдаг. Тэгж байж хөрс  бэхжиж, бороо салхинд элэгдэж эвдрэхгүй болдог юм. “Бороо гоулд”-ын ил уурхайн үйл ажиллагаанд өртсөн талбайг орчныхтой нь харьцуулахад маш бага газар бий. Тэнд ургадаг бүхий л ургамал, зүйлийг тарьсны дараа тэрхүү бага талбайг хүрээлж байгаа унаган байгаль түрж орсноор байгаль 100 хувь нөхөн сэргэдэг.

 Бидний нөхөн сэргээсэн талбай яваандаа эргэн тойрныхоо талбайтай яг ижилхэн болно. Нөхөн сэргээсэн талбайгаа хэлбэржүүлэхэд нарийн судалгаа шаардлагатай байдаг. Эргэн тойрных нь уул толгод ямар хэлбэртэй байна вэ, хаашаа харсан, аль тал нь налуу, урт байна гэх мэт. Манай хөрс, газрыг хэлбэршүүлж байгаа ажилчид ихэвчлэн Баруун хараа, Зүүн хараагийн иргэд, хар багаасаа мал маллаж тэр газар нутагт өссөн залуус бий. Тэд уул, толгод, нутаг усныхаа онцлогийг сайн мэддэг болохоор бидэнд ямар ч мэргэжлийн хүнээс илүү тус болдог юм.

Мод ургамлаас гадна тэнд амьдардаг амьтдыг нутагшуулах, уул, овооны хэлбэр, дүрсийг өмнөхтэй нь адилхан болгож бүтээх боломжтой юу?

Нөхөн сэргээлтийн ажилд юуны өмнө тухайн газраа хэлбэршүүлж, түүн дээрээ хөрсөн бүрхүүл, хөрсөн бүрхүүл дээр ургамлан бүрхүүл бий болгох, ан амьтан нутагшуулах, харагдах байдлыг нь сайжруулах, усны нөөц, чанарыг хадгалах гээд олон зүйл багтдаг. Дээр өгүүлсэнчлэн, бидний чухалчилж үздэг зүйл бол хөрсийг тогтвортой байлгах асуудал юм. Тиймээс бид хөрсийг тогтвортой байлгаж, орчных нь уул толгодыг тэр хавийн байгалийн тогтоцтой нь адилхан болгохыг хичээдэг юм. Ингэж чадвал эргэн тойрных нь ургамал ургаж, амьтад аяндаа нутагших боломж бүрдэх юм. Бид нөхөн сэргээсэн талбайдаа тарвага, зурам нутагшуулж эхэлсэн.

“Бороо гоулд”-ын байгаль орчин хариуцсан хэлтэст хэчнээн хүн ажиллаж байна вэ? Нөхөн сэргээлтийн ажилд орон нутгийн иргэдийг хэрхэн хамруулдаг талаараа тодруулахгүй юу?

Байгаль орчны хэлтэст зургаан хүн ажиллаж байна. Улирлын чанартай, түр ажлуудад орон нутгийн иргэдийг аль болохоор татаж оролцуулдаг. Баруун хараа, Зүүнхараагаас түр ажилтнууд үр тарих, эсвэл хөрсний эвдрэлийг хянах, усалгааны ажлуудад оролцож байна. Тухайлбал, удахгүй ургамлын үр тарих ажил эхлэх гэж байна. Үүнд 20 хүнийг Баруун хараа, Зүүн хараагаас авч ажиллуулна.

Нөхөн сэргээлт хийхэд тохиромжтой усны эх үүсвэр хангалттай байж чаддаг уу? Монгол оронд усны хомсдлын тухай сэдэв хаа сайгүй яригдаж байна?

Устай холбоотой асуудал бараг гардаггүй. Яагаад гэхээр Сэлэнгэ аймаг хангайн бүсэд ордог, хур тунадас харьцангуй элбэг. Түүнчлэн манай компанийн усны хяналт шинжилгээний систем маш нарийн. Ойр ойр хугацаанд усны хяналт шинжилгээг тогтмол хийж байдаг. Тодруулбал, усныхаа дээжинд бид 50 гаруй химийн элементийн үзүүлэлтээр шинжилгээ хийдэг.

Монголд уул уурхайн нөхөн сэргээлт хийхэд бэрхшээл байна уу?


Байгаль орчны ямар нэгэн нөхөн сэргээлт хийхэд асуудал байхгүй. Африкт бол хэцүү байсан. Би өөрөө Монтана мужийнх. Сургуулиа төгсчихөөд тэнд байгаль орчны чиглэлээр ажиллаж байсан. Тэндхийн байгаль орчин, уур амьсгал Монголынхтой маш төстэй. Гэсэн ч Монголыг Монтана мужтай харьцуулахад анхаарах ёстой зүйл харьцангуй бага байна.

Үргэлжлэлийг Mongolian Mining Journal-ийн ¹005  дугаараас уншина уу.


Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 7 цаг 4 минутын өмнө
    “Зогсолтгүй хүч-Шантаршгүй зүтгэл” (Unstoppable Effort. Extreme support) уриатайгаар  үйл ажиллагаа явуулдаг “ЗаМайн Сервисиз” ХХК нь 2010 оноос хойш “Customer Appreciation Day” /Харилцагчдын хүндэтгэлийн өдөр/-ийг хоёр жил тутамд зохион байгуулдаг уламжлалтай. Энэ жилийн арга хэмжээг тус компанийн зүгээс  есдүгээр сарын 13-нд “Скай ресорт” цогцолборт зохион байгуулсан юм. Хүндэтгэлийн өдөрлөгт “ЗаМайн Сервисиз” ХХК-ийн хөрөнгө оруулагч компаниуд, харилцагч байгууллагууд, банк санхүүгийн салбарын  370 орчим төлөөлөл болон “Хитачи констракшн машинери”, “Марубени” корпорацийн уул уурхайн хэлтсийн менежерүүд уригдан иржээ.   
  • Өчигдөр 15 цаг 46 минутад
    Баянхонгор аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар төлөвлөгөөт, урьдчилан сэргийлэх, төлөвлөгөөт бус болон иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу хяналт шалгалтыг тогтмол хийдэг. Уул уурхайтай холбоотой эдгээр хяналт шалгалт болоод цаг үеийн асуудлаар аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын Геологи, уул уурхайн улсын байцаагч Ц.Болорчимэгтэй ярилцлаа. 2019 онд аймагт хичнээн уул уурхайн компани ажиллаж байна. Эдгээрт хэдэн удаагийн хяналт шалгалтыг хийгээд байна вэ? Энэ онд бид 11 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгахаар төлөвлөсөн. Эдгээр аж ахуйн нэгжийг сонгож төлөвлөхдөө өмнөх жил үйл ажиллагаа явуулсан эсэх, одоо явуулж байгаа, цаашид явуулах эсэхийг хардаг.
  • Өчигдөр 10 цаг 58 минутад
    2016 оны хоёрдугаар хагасаас эхлэн эрдсийн зах зээлд “урь” орж эхэлсэн бол одоо илүүтэй “хүйтрэх” шинжтэй болж ирж байна. Гэхдээ энэ бүхэн нь АНУ-Хятадын худалдааны дайнтай ихээхэн холбоотой. АНУ, Хятад дор бүрнээ дотоодын бизнесүүдийг хамгаалах оролдлого хийж байгаа ч тэдний тулааны нөлөө бусад голлох эдийн засгуудад муугаар нөлөөлж, улмаар дэлхийн эдийн засаг, түүхий эдийн зах зээлийг доош татаж байна. Нөгөөтэйгүүр эрдсийн зах зээлийн бууралтын мөчлөг эхэллээ гэж дүгнэх нь хэтэрхий эрт байгааг энд сануулья. Тухайлбал зэсийн хувьд бууралттай   ч урт хугацааны төлөв нь тун өөдрөг хэвээр. Гэхдээ яг одоогоор алтнаас бусад эрдсийн хувьд бууралттай тулгарч байна. Эрдэс тус бүрээр байдал ямар байгааг авч үзье.
  • 2019-09-13 14:06
    Өнгөрсөн хоёр сарын хугацаанд Баянхонгор аймаг дахь Алт сорьцлох хяналтын лаборатори 10 гаруй иргэн, гурван аж ахуйн нэгжээс 80 орчим кг алт авч Монголбанкинд тушаажээ. Тус лаборатори нь нийтдээ 90 орчим алтан гулдмай хэвлэн гаргаж, химийн сорьцын шинжилгээ хийсэн байна. Тэгвэл энэ оны есдүгээр сарын байдлаар 450 орчим кг алт Монголбанкинд тушаасан бөгөөд нийт 390 орчим алтан гулдмайг хэвлэж, сорьцын шинжилгээ хийсэн аж. Энэ хэмжээ ирэх хоёр сарын хугацаанд өсөх хандлагатай байна.
  • 2019-09-12 17:44
    Оны эхний найман сарын байдлаар Монгол улсын нүүрсний экспорт 25 сая тоннд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ. Өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс жингийн хувьд 5.2%-иар өссөн үзүүлэлттэй байна. Сарын дүнгээр авч үзвэл, өнгөрсөн наймдугаар сард 4 сая 125 мянган тонн нүүрсний экспорт хийж түүхэн дээд амжилт тогтоолоо. Харин мөнгөн дүнгийн хувьд 15.6%-ийн өсөлттэй буюу 2.135 тэрбум ам.доллартай тэнцэж байна. Гэхдээ энэ онд нүүрсний экспорт 42 сая тонн байхаар улсын төсөвт тооцож буй төлөвлөгөө биелэхэд хүндрэлтэй байгааг тэмдэглэх нь зүйтэй. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, оны эхний найман сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 9.5 тэрбум ам.долларт хүрч 11.9%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.4 тэрбум ам.доллар, импорт 4.1 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн байна. Тодруулбал, экспорт өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 15.3%, импорт 7.6%-иар тус тус өслөө.