Бидний ундны ус аюулгүй юү?

2012-03-06 15:20
Хүний амьдралын оршин тогтнох үндэс бол ус. Бид эхийнхээ хэвлийд байхаас эхлэн усан дотор бүрэлдэн бойжиж, энэ дэлхийд мэндэлсэн цагаасаа уснаас хамааралтай амьдардаг. Гэвч техник технологи хөгжихийн хэрээр байгаль сүйдэж, ус хомсдсоор байна.  Эдийн засгийн өндөр өсөлтийн араас хөөцөлдсөн улс орнуудын өрсөлдөөн, шунал эргээд өөрсдийн амьдралын үндэс болсон байгалиа туйлдуулахад хүргэж байна. Ялангуяа усны хомсдол, ундны усны аюулгүй байдал дэлхийн улсуудын хамгийн хүндрэлтэй асуудал болж байна. Олон улсын усны нийгэмлэгээс гаргасан ундны усны аюулгүй байдлын судалгаанд Австрали, Латин Америк ба Карибын тэнгисийн бүс, Их Британийг хамруулжээ. Эдгээр улсуудын усны хэрэгцээ болоод ус хангамжийн байгууллагын үйл ажиллагааг товч танилцуулъя.

Австрали улс

Австрали улс нь гадаргын болон гүний усны холимог эх үүсвэрээс хэрэгцээгээ хангадаг. Нэг усан хангамжийн байгууллагын үйлчлэх хүрээний хүн ам 50.000-4 сая гаруй байдаг. Ихэнх усан хангамжийн байгууллага нь ISO 9001 зэрэг олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн удирдлагын тогтолцоотой. Эрүүл мэнд, аюулгүй ажиллагаа, орчны менежментийн шаардлагыг эртнээс хатуу тавьж ирсний үр дүнд усан хангамжийн байгууллагын ихэнх ажиллагсад эрсдэлийн үнэлгээ, эрсдэлийн удирдлагын талаар мэдлэг туршлага сайн байдаг. Усыг хлоржуулах аргаар, эсвэл шууд буюу уламжлалт шүүх аргыг хлорын шохойгоор халдваргүйжүүлэх аргатай хослуулан цэвэршүүлдэг. Гүний усыг аэраци, хлоржуулалтын аргаар цэвэршүүлж хэрэглэдэг.

Ус цэвэршүүлэх үйл ажиллагаа нь нэгэнт тогтсон сайн хяналттай байдаг аж. Усан хангамж нь тасалддаггүй бөгөөд усны чанарын стандартын мөрдөлт маш сайн. Усны чанарын хяналтыг тогтмол тавьж, ялангуяа E.coli буюу халуунд тэсвэртэй гэдэсний нянг хянах тогтолцоо өндөр түвшинд бүрэлдсэн байдаг.

Австралийн усан хангамжийн тогтолцоо зардлаа бүрэн нөхөж, Засгийн газартаа ногдол ашиг төлдөг. Усны чанар, хэмжээг шаардлагын түвшинд байлгах бүхий л зардлаа нөхөж чаддаг байна. 

Латин Америк ба Карибийн тэнгисийн бүс

Латин Америк ба Карибын тэнгисийн бүсийн төвлөрсөн Ус хангамжийн тогтолцоо нь нөөцийн хомсдолтой нөхцөлд үйл ажиллагаа явуулдаг. Гадаргын болон гүний усны холимог эх үүсвэрээс хэрэгцээгээ хангадаг. Усны эх үүсвэрийн орчинд уул уурхай, ойн аж ахуй, зам барилгын үйл ажиллагаа явагддаг. Хотын төвлөрсөн бохир усны байгууламж байхгүй учир бохир усны хяналт муутай бага оврын цэвэрлэх байгууламжид цэвэршүүлэх болон шууд усны эх үүсвэрт нийлүүлдэг байна. Ихэнх өрх төвлөрсөн Ус хангамжаас усаа авдаг. Мөн цөөнгүй өрх хашаандаа худагтай, зарим нь олон нийтийн худаг ус хадгалах газраас усаа авдаг. Ус хангамж тасалддаг тул айл өрхүүд гэртээ ус нөөцлөх асуудал түгээмэл байдаг. Монголтой ерөнхийдөө төстэй.

Их Британи

Их Британийн ус хангамжийг төвлөрсөн ус хангамжийг хувийн байгууллагууд хариуцдаг. Нэг ус хангамжийн байгууллагын үйлчлэх хүрээний хүн ам 2500-8.5 сая юм. Тус улсын ус хангамжийн 70 орчим хувийг гадаргын ус, 30 орчим хувийг гүний ус эзэлдэг. Ус хангамжийн 26 компани 338.500 км урттай түгээлтийн хоолойгоор дамжуулж 53.6 сая хүн амд өдөрт 15.750 сая литр усыг хүргэдэг. Нийт 4520 усан сан, 1690 Ус хангамжийн бүстэй. Усыг цэвэршүүлэхдээ тунадасжуулалт, шүүлт, хлоржуулалтын арга болон шинэ технологи болох GAC /мөхлөгт идэвхижүүлсэн нүүрс/, шүүлтүүр озонжуулалт, хэт ягаан туяаны арга зэрэг 1220 ажиллагааг хамруулдаг.

Гүний усыг ихэвчлэн дан халдваргүйжүүлэх аргаар цэвэршүүлдэг байна. Хэрэглэгчид хүрч байгаа ундны усны чанар маш сайн. Европын холбооны болон үндэсний ундны усны чанарын стандартад 99.9 хувь нийцдэг. Их Британийн ус хангамжийн үйлчилгээг 1989 онд хувьчилснаас хойш хөрөнгө оруулалт сайжирсан. Одоогоор энэ нь өндөр технологи бүхий хөгжингүй үйлдвэрлэл болоод байна. Ус хангамжийн тогтолцооны засвар үйлчилгээ харьцангуй сайн боловч зарим газар усны шугам хуучирснаас ус алдагдах явдал тулгамдсан асуудал болжээ.

Харин манайх

Манай орон нийт усны хэрэгцээнийхээ 98 хувийг газрын гүнээс, үлдсэн 2 хувийг гадаргаас авч ашигладаг. Гэтэл нийт усны нөөцийн өчүүхэн хэсгийг газрын гүний ус эзэлдэг. Бага байгаа усаа их ашиглаад, элбэг усаа бага хэрэглэдэг нэн зохисгүй хэрэглээтэй. Хүн ам хамгийн ихтэй Улаанбаатар хотын усны эх үүсвэрийн дэргэд арьс шир боловсруулах гэх мэт үйлдвэрлэл явагддаг. Цөөхөн өрх төвлөрсөн ус хангамжаас усаа авдаг. Ихэнх өрх нийтийн ус хадгалах газар, ус түгээгүүрийн худгаас усаа авч, гэртээ нөөцлөн хэрэглэдэг. Ус хангамжийн байгууллага нь байнга алдагдалтай ажилладаг. Усны үнэ маш бага учраас иргэд болон аж ахуйн нэгжүүд усанд дэндүү гамгүй ханддаг. Усны нөөцөөр хомс гэгддэг говийн бүсийн нутагт уул уурхайн үйлдвэрлэл хөгжих төлөвтэй байгаа. Гэвч говийн бүсэд усны нэгдсэн судалгаа байхгүй. Уурхай дагасан хот байгууллаа гэхэд ундны усны чанар нь маш муу. Эрдэс давс ихтэй шорвог устай. Усыг цэвэршүүлэн дахиж ашигладаг тогтолцоо огт байхгүй.

Дэлхий дээр 15 секунд тутам нэг хүүхэд усны хомсдлоос болж нас барж, жилд 1.4 сая хүүхэд бохир уснаас үүдэлтэй суулга өвчнөөр эндэж байхад монголчууд бид цэвэр усаар машинаа угааж, тийм цэнгэг усыг суултуураар урсгаад хаядаг. Одоогийн энэхүү зохисгүй хэрэглээгээ цаг алдалгүй хязгаарлаж чадвал бидэнд ирээдүй бий. Газрын гадаргаас усыг алсын зайд дамжуулан ашиглах төслүүдийнхээ ТЭЗҮ, боломжийг хамгийн түргэн хугацаанд тооцоолж гаргах шаардлага нэн тэргүүнд тулгараад байгаа. “Орхон говь” төслийн ТЭЗҮ-ийг хийхэд 3.2 сая ам.доллар төсөвлөж, шийдэгдсэнийг албаны эх сурвалж мэдээлсэн. Энэ нь гадаргын усыг дамжуулах боломж нэг шатаар ахиж байна гэсэн үг. Ер нь уул уурхайд гэлтгүй хотын хүн амын ундны усны хэрэглээг ч гадаргын усаар хангах хэрэгтэй гэсэн зөвлөмжийг усны салбарын мэргэжилтнүүд хэлдэг.

Дээрх орнуудын хэрэглээг харахад гүний ба гадаргын усыг ижил хэмжээнд хослуулж ашиглах юмуу, эсвэл гадаргын усыг түлхүү ашигладгийг та анзаарсан байх. Гадаргын усыг ашиглаж эхлэхэд барилга байгууламж гэх мэт хөрөнгө мөнгө шаардсан ажил их гарах нь ойлгомжтой. Хүний хөгжил гэж мөнгө цацахаас илүүтэй хүнээ эрүүл саруул байлгахын тулд ундны усны эрүүл ахуйг өндөр түвшинд хангасан байгууламжийг хот суурин, орон нутагт байгуулах нь илүү өгөөжтэй хөрөнгө оруулалт болох юм. Орон сууцныхан крантнаасаа зэвтэй ус авахаа больж, гэр хорооллын иргэд хлор амтагдсан цагаан өнгөтэй ус хэрэглэхээ больсон цагт хүнээ хөгжүүлнэ гэж ярих нь зүйн хэрэг бизээ. Усны асуудлыг улстөржүүлж ярихаас илүүтэй бодитой алхамыг нэн даруй хийж эхлэх шаардлага тулж ирээд байна

О.Хосцэцэг

 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

  • 202,5,206,67
    йяыбйыбйыбйыбйы
    2014 оны 10 сарын 27 | Хариулах
  • 1423
    йячёячёчяёчяё
    2014 оны 10 сарын 27 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 19 цаг 42 минутын өмнө
    Салхитын ордод бонд гаргах тухай төр засгийн шийд­вэрийг Та хэрхэн харж байгаа вэ? Төрийн, хувийн өмчтэй ялгаагүй аливаа компани үйл ажиллагаандаа шаардлагатай хөрөнгө босгох зорилгоор бонд гаргадаг. Компанийн бонд гэдэг бол зарчим юм. Санхүүгийн зах зээл тодорхой дүрэмтэй. Одоо ил болсон ТЭЗҮ-ээс харахад Салхитын ордыг 7 жил ашиглах үйл ажиллагааны ашиг байтугай орлого нь тэтгэврийн зээлийг тэглэж хүрэхгүй байна. Ийм ордыг барьцаалж тэтгэврийн зээлийг тэглэх зорилгоор бонд гаргах нь санхүүгийн зах зээлийн зөв, эрүүл тогтолцоог эвдэж буй. Санхүүгийн зах зээлд байж боломгүй этгээд, гаж үзэгдэл юм.
  • 21 цаг 38 минутын өмнө
    Засгийн газрын хуралдаанаар, Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалтаар барих боломжийг судалж танилцуулахыг холбогдох сайд, агентлагийн дарга, бусад албан тушаалтанд даалгажээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Казахстан улсад хийсэн албан айлчлалын үеэр Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг барих тухай гэрээнд талууд гарын үсэг зурсан юм. Нийт 81.9 сая ам.доллар шаардлагатай бөгөөд урьдчилгаа 30%-ийг санхүүжүүлсэн тохиолдолд ажил нь эхлэх боломжтой. Үйлдвэр жилд 50 тонн алт, 25 тонн мөнгө үйлдвэрлэх хүчин чадалтай байх юм. 
  • 22 цаг 20 минутын өмнө
    Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд тэргүүлэх байр суурь эзэлж буй эрдэс баялгийн салбарынхан дэлхийн олон оронд тархаад буй COVID-19 вирусийн эсрэг сайн үйлсийн хандивын аяныг эхлүүлж байна. Албан бичгээ УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазарт(2020.02.18) гардууллаа. Энэхүү хандивын аянг салбарын сайд дэмжиж байгаагаа илэрхийлж өөрийнхөө нэг өдрийн цалинг хандивлан хандивын аян эхлүүлж уриалж байгаагаа илэрхийлэв. Уг хандивыг Монгол Улсын Засгийн газраас вирусийн эсрэг авч буй арга хэмжээг дэмжих, өмнөд хөршийн ард түмэнд сэтгэлийн болон эд материалын дэмжлэг үзүүлэхэд зориулж байгаа юм.
  • Уржигдар 20 цаг 35 минутад
    “Эрдэнэс Тавантолгой" ХК нь 1072 ширхэг хувьцааны ногдол ашиг олгох шийдвэр гарсантай холбогдуулан Уул уурхайн хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар уул уурхайн зарим төслүүдийн явцын талаар дурдсан юм. Тодруулбал, бүтээн байгуулалтын хүрээнд Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр зам, баяжуулах үйлдвэр, коксын үйлдвэр, уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийн ажлууд хийгдэж байгааг тэрээр хэллээ. Тухайлбал, Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замын төсөл бэлтгэлээ ажлаа хангаж бүтээн байгуулалт гуравдугаар сарын 1-нд эхлэх байсан ч коронавирусын дэгдэлтийн улмаас тодорхой хугацаагаар буюу нэг сараар хойшлох төлөвтэй байна.
  • Уржигдар 14 цаг 48 минутад
    Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөл хувьцаа эзэмшигчиддээ ногдол ашиг өгөх шийдвэр гаргасантай холбогдуулан өнөөдөр /2020.02.17/ Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар, “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Б.Баярсайхан болон Гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг нар мэдээлэл өглөө. Нэгж хувьцаанд 90 төгрөг олгох бөгөөд 1072 ширхэг хувьцаатай иргэнд 96480 төгрөг оногдож байна. Компанийн тухай хуулийн дагуу Төлөөлөн удирдах зөвлөлөөс гаргасан уг шийдвэрийг энэ оны 05 дугаар сарын нэгний дотор Хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаар хэлэлцүүлнэ. Мөн Санхүүгийн зохицуулах хорооны ногдол ашиг хуваарилах шинэ журмын дагуу 2020 онд Үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн төвөөр дамжуулан хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашгийг олгох юм.