Урт нэртэй хуулийн эргэн тойронд

2011-12-07 17:49

“Геологи уул уурхайн тулгуур хүч” ТББ-аас “Урт нэртэй хуулийн хэрэгжилт” сэдэвт хэлэлцүүлгийг өнөөдөр зохион байгууллаа. Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хууль хоёр жилийн өмнө батлагдсан. Өнгөрсөн жилээс хуулийн хүрээнд хамаарах талбайд уул уурхайн хаалт, нөхөн сэргээлт, байгаль орчны мониторингоос бусад үйл ажиллагаа явуулахыг зогсоогоод байгаа юм. Энэхүү хуулийг тойрсон  маргаан, шүүмжлэл үргэлж өрнөдөг бөгөөд үүнээс болж олон нитй хийгээд улс төрчид хүртэл талцан хуваагдчихаад байгаа нь нууц биш. Хэлэлцүүлгийн үеэр уул уурхайн компаниудын төлөөлөгчид санал хүсэлтээ ширүүхэн тавьж байлаа. “Урт нэртэй хуулийг санаачлагч Б.Бат-Эрдэнэ гишүүн усанд их хайртай гэдэг хэрнээ гадагшаа урсаад явчихдаг гол мөрнөө говь руу татах саналыг дэмжихгүй гүрийгээд суугаад байдгийг ойлгодоггүй” хэмээн нэгэн компанийн төлөөлөл хэлсэн бол “Нөхөн сэргээлт гэхээр шороогоор бул гээд байдаг. Үүний оронд нуур цөөрөм байгуулж яагаад болдоггүй юм бэ?” гэсэн асуултыг “Хос хас” компанийн төлөөлөгч БОАЖЯ-ныханд тавьсан юм. “Одоо байгаа лиценз дээрээ нэмж зөвшөөрөл олгохоо болиод, өмнөх компаниудынхаа нөхөн сэргээлтийг сайжруулан үйл ажиллагааг нь зогсоохгүй байвал яасан юм бэ?”  гэсэн саналыг хэлэх хүн ч олон байлаа.

Энэхүү хуулийн хувьд хамгийн ээдрээтэй асуудал нь ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хуулиар хориглосон бүсийн хилийн заагийг тогтоох явдал болоод байгаа. Тийм ч учраас Ашигт малтмалын газрын Геологи, уул уурхайн кадастрын хэлтсийн дарга Б.Болормаа “Засгийн газрын 174 дүгээр тогтоолын дагуу хилийн заагийг хэсэгчлэн тогтоосон солбицлыг кадастрын бүртгэлд бүртгэсэн байдал, цаашид авч хэрэгжүүлэх ажил” гэсэн илтгэл тавьсан юм. Нийт ойн сан бүхий газрын хил хязгаарыг тогтоох, булангийн цэгийг тодорхойлох, усны хамгаалалтын бүс, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсийг тогтоох ажил нэлээд хүндрэлтэй байгаа бөгөөд манай улсад ашиглаж байгаа техник, тоног төхөөрөмж эдгээр ажлыг гүйцэтгэхэд үнэхээр чамлагдаж байгааг тэрээр учирлаж байлаа. Ашигт малтмалын лиценз эзэмшигч зарим компанийн зөвшөөрөлтэй талбай хуулийн дагуу хамгаалагдсан газартай бүрэн давхцаж байгаа бол зарим нь давхцалаас илүү ч  гарч байгаа. Энэ хэсэгтээ олборлолт хийх үү, үгүй юү гэдгээ компаниуд өөрсдөө шийдэх эрхтэй юм байна.

Нөхөн олговорт 7,1 их наяд төгрөг зарцуулна

Урт нэртэй хуульд хамрагдаж буй тусгай зөвшөөрлийн нөхөн олговрын нийт зардал нь 7,1 их наяд төгрөг, хууль хэрэгжүүлэх зардал 38 тэрбум болно гэсэн урьдчилсан тооцоо гаржээ. Энэ их мөнгийг нэг дор өгнө гэвэл манай улсын төсөв дийлэхгүй. Тиймээс Засгийн газраас үе шаттайгаар нөхөн олговрыг олгох шийдвэр гарчээ. Хамгийн түрүүнд шороон ордын лицензтэй компаниудад нөхөн олговор өгөхөөр болсон байна. Алтны шороон ордын 246 лиценз бүртгэгдсэн бөгөөд үүнд нийт 511 тэрбум төгрөг олгох тооцоо гарчээ. Засгийн газрын журмын дагуу нөхөн олговор авах компаниудын нэрийг 2011 оны арваннэгдүгээр сарын 10-ны өдөр үндэсний өдөр тутмын сонингуудаар зарлаж, АМГ-ын вэб сайтад тавьжээ. Нэр дурдагдсан тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид Засгийн газрын 299 дүгээр тогтоолоор батлагдсан “Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмалын хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид нөхөх олговор олгох журам”-ын дагуу нөхөх олговор авах хүсэлтээ геологи уул уурхайн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад гаргах ёстой юм байна. Энэхүү хүсэлтийг хүлээн авах хугацаа 2012 оны нэгдүгээр сарын 8-нд дуусах аж. Одоогийн байдлаар хоёрхон аж ахуй нэгж нөхөн олговор авах хүсэлт тавьжээ. Гэхдээ тэдний бичиг баримт  бүрдэл дутуугаас хүсэлт нь буцаагдахад хүрчээ. Тиймээс нөхөн олговор авах хүсэлтээ эртхэн өгөхдөө баримт бичгээ хангалттай бүрдүүлэх шаардлагатайг албаны хүмүүс анхааруулж байлаа. Хэрвээ заасан хугацаанаас өмнө хүсэлтээ гаргахгүй бол нөхөн олговроос татгазсан гэж үзэх юм байна.

Ер нь нөхөн олговор олгох асуудлыг эсэргүүцдэг хүмүүс нэлээд байдаг. УИХ-ын гишүүн Я.Батсуурь “Монголын мэдээ” сонинд өгсөн ярилцлагадаа: “Хуультай холбоотойгоор гарах нөхөн төлбөрийн асуудал маш хүнд. Хайгуул хийсэн компаниуд ямар үнэ цэнэтэй ашигт малтмал олохоор тооцсон, олсон гэдгийг нь хэн ч мэдэх боломжгүй. Хайгуулын маш их зардал гаргасан хэсэг компани "шархаа нөхөх" зорилгоор энэ хуулийг лоббидсон гэж ч зарим хэвлэлд бичсэн байна лээ” гэжээ. Үнэхээр хайгуулын зардалдаа “шатсан” компаниудын мөнгийг төр төлөхөөр болж байгаа бол туйлын шударга бус. Төрөөс гаргаж буй мөнгө нь угтаа иргэдийн халааснаас гарч байгаа татвар гэдгийг энд дурдах нь илүүц биз ээ.

Засаг дарга нарын “том толгой”

Урт нэртэй хуулийг хэрэгжүүлэхэд будлиантай асуудлууд нэлээд гарч ирж байгаа. Үүний нэг нь ашигт малтмал ашиглах, хайхыг хориглосон газрын хилийг тогтоох явдал. Энэхүү хил тогтоох эрх нь сумын Засаг даргын мэдэлд байдаг. “Сумын Засаг дарга хүссэн л бол ус, ой энэ тэр хамаагүй хориглоё гэсэн газраа хориглож болох гажиг үүсээд байгаа” гэж лицензээ хураалгаасан нэгэн аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл хэлж байлаа. Уг нь журамдаа бол, гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газраас 200 метрээс доошгүй байхаар хилийг тогтооно гэжээ. Гэтэл зарим Засаг дарга нар арваад километрийн цаана байгаа голыг “Танайхтай ойр байна” гээд лицензийг нь хураадаг гэнэ. Гэтэл зарим дарга нар улаан цайм дэргэдүүр нь урсаж байгаа голыг нүдээ аниад хараагүй мэт өнгөрөөдөг гэх. “Үүний цаана өөрсдийнх нь ашиг сонирхол нуугдаж байна” гэж шүүмжлэгсэд цөөнгүй байв. Энэ асуудал бодитой гэдгийг БОАЖЯ-ны Хүрээлэн буй орчин, байгалийн нөөцийн газрын орлогч дарга Д.Саран ч хүлээн зөвшөөрч байлаа. Тусгай зөвшөөрлийг нь цуцалсан газруудаа буцаая, ус модноосоо 200 метрийн зайтай биш 50 метрийн зайтай болгоё гэх мэт олон янзын саналыг Засаг дарга нар тавьдгийг тэрээр нуусангүй. 


О.Хосцэцэг
 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 7 цаг 7 минутын өмнө
    “Зогсолтгүй хүч-Шантаршгүй зүтгэл” (Unstoppable Effort. Extreme support) уриатайгаар  үйл ажиллагаа явуулдаг “ЗаМайн Сервисиз” ХХК нь 2010 оноос хойш “Customer Appreciation Day” /Харилцагчдын хүндэтгэлийн өдөр/-ийг хоёр жил тутамд зохион байгуулдаг уламжлалтай. Энэ жилийн арга хэмжээг тус компанийн зүгээс  есдүгээр сарын 13-нд “Скай ресорт” цогцолборт зохион байгуулсан юм. Хүндэтгэлийн өдөрлөгт “ЗаМайн Сервисиз” ХХК-ийн хөрөнгө оруулагч компаниуд, харилцагч байгууллагууд, банк санхүүгийн салбарын  370 орчим төлөөлөл болон “Хитачи констракшн машинери”, “Марубени” корпорацийн уул уурхайн хэлтсийн менежерүүд уригдан иржээ.   
  • Өчигдөр 15 цаг 46 минутад
    Баянхонгор аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар төлөвлөгөөт, урьдчилан сэргийлэх, төлөвлөгөөт бус болон иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу хяналт шалгалтыг тогтмол хийдэг. Уул уурхайтай холбоотой эдгээр хяналт шалгалт болоод цаг үеийн асуудлаар аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын Геологи, уул уурхайн улсын байцаагч Ц.Болорчимэгтэй ярилцлаа. 2019 онд аймагт хичнээн уул уурхайн компани ажиллаж байна. Эдгээрт хэдэн удаагийн хяналт шалгалтыг хийгээд байна вэ? Энэ онд бид 11 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгахаар төлөвлөсөн. Эдгээр аж ахуйн нэгжийг сонгож төлөвлөхдөө өмнөх жил үйл ажиллагаа явуулсан эсэх, одоо явуулж байгаа, цаашид явуулах эсэхийг хардаг.
  • Өчигдөр 10 цаг 58 минутад
    2016 оны хоёрдугаар хагасаас эхлэн эрдсийн зах зээлд “урь” орж эхэлсэн бол одоо илүүтэй “хүйтрэх” шинжтэй болж ирж байна. Гэхдээ энэ бүхэн нь АНУ-Хятадын худалдааны дайнтай ихээхэн холбоотой. АНУ, Хятад дор бүрнээ дотоодын бизнесүүдийг хамгаалах оролдлого хийж байгаа ч тэдний тулааны нөлөө бусад голлох эдийн засгуудад муугаар нөлөөлж, улмаар дэлхийн эдийн засаг, түүхий эдийн зах зээлийг доош татаж байна. Нөгөөтэйгүүр эрдсийн зах зээлийн бууралтын мөчлөг эхэллээ гэж дүгнэх нь хэтэрхий эрт байгааг энд сануулья. Тухайлбал зэсийн хувьд бууралттай   ч урт хугацааны төлөв нь тун өөдрөг хэвээр. Гэхдээ яг одоогоор алтнаас бусад эрдсийн хувьд бууралттай тулгарч байна. Эрдэс тус бүрээр байдал ямар байгааг авч үзье.
  • 2019-09-13 14:06
    Өнгөрсөн хоёр сарын хугацаанд Баянхонгор аймаг дахь Алт сорьцлох хяналтын лаборатори 10 гаруй иргэн, гурван аж ахуйн нэгжээс 80 орчим кг алт авч Монголбанкинд тушаажээ. Тус лаборатори нь нийтдээ 90 орчим алтан гулдмай хэвлэн гаргаж, химийн сорьцын шинжилгээ хийсэн байна. Тэгвэл энэ оны есдүгээр сарын байдлаар 450 орчим кг алт Монголбанкинд тушаасан бөгөөд нийт 390 орчим алтан гулдмайг хэвлэж, сорьцын шинжилгээ хийсэн аж. Энэ хэмжээ ирэх хоёр сарын хугацаанд өсөх хандлагатай байна.
  • 2019-09-12 17:44
    Оны эхний найман сарын байдлаар Монгол улсын нүүрсний экспорт 25 сая тоннд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ. Өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс жингийн хувьд 5.2%-иар өссөн үзүүлэлттэй байна. Сарын дүнгээр авч үзвэл, өнгөрсөн наймдугаар сард 4 сая 125 мянган тонн нүүрсний экспорт хийж түүхэн дээд амжилт тогтоолоо. Харин мөнгөн дүнгийн хувьд 15.6%-ийн өсөлттэй буюу 2.135 тэрбум ам.доллартай тэнцэж байна. Гэхдээ энэ онд нүүрсний экспорт 42 сая тонн байхаар улсын төсөвт тооцож буй төлөвлөгөө биелэхэд хүндрэлтэй байгааг тэмдэглэх нь зүйтэй. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, оны эхний найман сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 9.5 тэрбум ам.долларт хүрч 11.9%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.4 тэрбум ам.доллар, импорт 4.1 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн байна. Тодруулбал, экспорт өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 15.3%, импорт 7.6%-иар тус тус өслөө.