Урт нэртэй хуулийн эргэн тойронд

2011-12-07 17:49

“Геологи уул уурхайн тулгуур хүч” ТББ-аас “Урт нэртэй хуулийн хэрэгжилт” сэдэвт хэлэлцүүлгийг өнөөдөр зохион байгууллаа. Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хууль хоёр жилийн өмнө батлагдсан. Өнгөрсөн жилээс хуулийн хүрээнд хамаарах талбайд уул уурхайн хаалт, нөхөн сэргээлт, байгаль орчны мониторингоос бусад үйл ажиллагаа явуулахыг зогсоогоод байгаа юм. Энэхүү хуулийг тойрсон  маргаан, шүүмжлэл үргэлж өрнөдөг бөгөөд үүнээс болж олон нитй хийгээд улс төрчид хүртэл талцан хуваагдчихаад байгаа нь нууц биш. Хэлэлцүүлгийн үеэр уул уурхайн компаниудын төлөөлөгчид санал хүсэлтээ ширүүхэн тавьж байлаа. “Урт нэртэй хуулийг санаачлагч Б.Бат-Эрдэнэ гишүүн усанд их хайртай гэдэг хэрнээ гадагшаа урсаад явчихдаг гол мөрнөө говь руу татах саналыг дэмжихгүй гүрийгээд суугаад байдгийг ойлгодоггүй” хэмээн нэгэн компанийн төлөөлөл хэлсэн бол “Нөхөн сэргээлт гэхээр шороогоор бул гээд байдаг. Үүний оронд нуур цөөрөм байгуулж яагаад болдоггүй юм бэ?” гэсэн асуултыг “Хос хас” компанийн төлөөлөгч БОАЖЯ-ныханд тавьсан юм. “Одоо байгаа лиценз дээрээ нэмж зөвшөөрөл олгохоо болиод, өмнөх компаниудынхаа нөхөн сэргээлтийг сайжруулан үйл ажиллагааг нь зогсоохгүй байвал яасан юм бэ?”  гэсэн саналыг хэлэх хүн ч олон байлаа.

Энэхүү хуулийн хувьд хамгийн ээдрээтэй асуудал нь ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хуулиар хориглосон бүсийн хилийн заагийг тогтоох явдал болоод байгаа. Тийм ч учраас Ашигт малтмалын газрын Геологи, уул уурхайн кадастрын хэлтсийн дарга Б.Болормаа “Засгийн газрын 174 дүгээр тогтоолын дагуу хилийн заагийг хэсэгчлэн тогтоосон солбицлыг кадастрын бүртгэлд бүртгэсэн байдал, цаашид авч хэрэгжүүлэх ажил” гэсэн илтгэл тавьсан юм. Нийт ойн сан бүхий газрын хил хязгаарыг тогтоох, булангийн цэгийг тодорхойлох, усны хамгаалалтын бүс, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсийг тогтоох ажил нэлээд хүндрэлтэй байгаа бөгөөд манай улсад ашиглаж байгаа техник, тоног төхөөрөмж эдгээр ажлыг гүйцэтгэхэд үнэхээр чамлагдаж байгааг тэрээр учирлаж байлаа. Ашигт малтмалын лиценз эзэмшигч зарим компанийн зөвшөөрөлтэй талбай хуулийн дагуу хамгаалагдсан газартай бүрэн давхцаж байгаа бол зарим нь давхцалаас илүү ч  гарч байгаа. Энэ хэсэгтээ олборлолт хийх үү, үгүй юү гэдгээ компаниуд өөрсдөө шийдэх эрхтэй юм байна.

Нөхөн олговорт 7,1 их наяд төгрөг зарцуулна

Урт нэртэй хуульд хамрагдаж буй тусгай зөвшөөрлийн нөхөн олговрын нийт зардал нь 7,1 их наяд төгрөг, хууль хэрэгжүүлэх зардал 38 тэрбум болно гэсэн урьдчилсан тооцоо гаржээ. Энэ их мөнгийг нэг дор өгнө гэвэл манай улсын төсөв дийлэхгүй. Тиймээс Засгийн газраас үе шаттайгаар нөхөн олговрыг олгох шийдвэр гарчээ. Хамгийн түрүүнд шороон ордын лицензтэй компаниудад нөхөн олговор өгөхөөр болсон байна. Алтны шороон ордын 246 лиценз бүртгэгдсэн бөгөөд үүнд нийт 511 тэрбум төгрөг олгох тооцоо гарчээ. Засгийн газрын журмын дагуу нөхөн олговор авах компаниудын нэрийг 2011 оны арваннэгдүгээр сарын 10-ны өдөр үндэсний өдөр тутмын сонингуудаар зарлаж, АМГ-ын вэб сайтад тавьжээ. Нэр дурдагдсан тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид Засгийн газрын 299 дүгээр тогтоолоор батлагдсан “Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмалын хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид нөхөх олговор олгох журам”-ын дагуу нөхөх олговор авах хүсэлтээ геологи уул уурхайн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад гаргах ёстой юм байна. Энэхүү хүсэлтийг хүлээн авах хугацаа 2012 оны нэгдүгээр сарын 8-нд дуусах аж. Одоогийн байдлаар хоёрхон аж ахуй нэгж нөхөн олговор авах хүсэлт тавьжээ. Гэхдээ тэдний бичиг баримт  бүрдэл дутуугаас хүсэлт нь буцаагдахад хүрчээ. Тиймээс нөхөн олговор авах хүсэлтээ эртхэн өгөхдөө баримт бичгээ хангалттай бүрдүүлэх шаардлагатайг албаны хүмүүс анхааруулж байлаа. Хэрвээ заасан хугацаанаас өмнө хүсэлтээ гаргахгүй бол нөхөн олговроос татгазсан гэж үзэх юм байна.

Ер нь нөхөн олговор олгох асуудлыг эсэргүүцдэг хүмүүс нэлээд байдаг. УИХ-ын гишүүн Я.Батсуурь “Монголын мэдээ” сонинд өгсөн ярилцлагадаа: “Хуультай холбоотойгоор гарах нөхөн төлбөрийн асуудал маш хүнд. Хайгуул хийсэн компаниуд ямар үнэ цэнэтэй ашигт малтмал олохоор тооцсон, олсон гэдгийг нь хэн ч мэдэх боломжгүй. Хайгуулын маш их зардал гаргасан хэсэг компани "шархаа нөхөх" зорилгоор энэ хуулийг лоббидсон гэж ч зарим хэвлэлд бичсэн байна лээ” гэжээ. Үнэхээр хайгуулын зардалдаа “шатсан” компаниудын мөнгийг төр төлөхөөр болж байгаа бол туйлын шударга бус. Төрөөс гаргаж буй мөнгө нь угтаа иргэдийн халааснаас гарч байгаа татвар гэдгийг энд дурдах нь илүүц биз ээ.

Засаг дарга нарын “том толгой”

Урт нэртэй хуулийг хэрэгжүүлэхэд будлиантай асуудлууд нэлээд гарч ирж байгаа. Үүний нэг нь ашигт малтмал ашиглах, хайхыг хориглосон газрын хилийг тогтоох явдал. Энэхүү хил тогтоох эрх нь сумын Засаг даргын мэдэлд байдаг. “Сумын Засаг дарга хүссэн л бол ус, ой энэ тэр хамаагүй хориглоё гэсэн газраа хориглож болох гажиг үүсээд байгаа” гэж лицензээ хураалгаасан нэгэн аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл хэлж байлаа. Уг нь журамдаа бол, гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газраас 200 метрээс доошгүй байхаар хилийг тогтооно гэжээ. Гэтэл зарим Засаг дарга нар арваад километрийн цаана байгаа голыг “Танайхтай ойр байна” гээд лицензийг нь хураадаг гэнэ. Гэтэл зарим дарга нар улаан цайм дэргэдүүр нь урсаж байгаа голыг нүдээ аниад хараагүй мэт өнгөрөөдөг гэх. “Үүний цаана өөрсдийнх нь ашиг сонирхол нуугдаж байна” гэж шүүмжлэгсэд цөөнгүй байв. Энэ асуудал бодитой гэдгийг БОАЖЯ-ны Хүрээлэн буй орчин, байгалийн нөөцийн газрын орлогч дарга Д.Саран ч хүлээн зөвшөөрч байлаа. Тусгай зөвшөөрлийг нь цуцалсан газруудаа буцаая, ус модноосоо 200 метрийн зайтай биш 50 метрийн зайтай болгоё гэх мэт олон янзын саналыг Засаг дарга нар тавьдгийг тэрээр нуусангүй. 


О.Хосцэцэг
 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 19 цаг 27 минутын өмнө
    Салхитын ордод бонд гаргах тухай төр засгийн шийд­вэрийг Та хэрхэн харж байгаа вэ? Төрийн, хувийн өмчтэй ялгаагүй аливаа компани үйл ажиллагаандаа шаардлагатай хөрөнгө босгох зорилгоор бонд гаргадаг. Компанийн бонд гэдэг бол зарчим юм. Санхүүгийн зах зээл тодорхой дүрэмтэй. Одоо ил болсон ТЭЗҮ-ээс харахад Салхитын ордыг 7 жил ашиглах үйл ажиллагааны ашиг байтугай орлого нь тэтгэврийн зээлийг тэглэж хүрэхгүй байна. Ийм ордыг барьцаалж тэтгэврийн зээлийг тэглэх зорилгоор бонд гаргах нь санхүүгийн зах зээлийн зөв, эрүүл тогтолцоог эвдэж буй. Санхүүгийн зах зээлд байж боломгүй этгээд, гаж үзэгдэл юм.
  • 21 цаг 22 минутын өмнө
    Засгийн газрын хуралдаанаар, Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалтаар барих боломжийг судалж танилцуулахыг холбогдох сайд, агентлагийн дарга, бусад албан тушаалтанд даалгажээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Казахстан улсад хийсэн албан айлчлалын үеэр Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийг барих тухай гэрээнд талууд гарын үсэг зурсан юм. Нийт 81.9 сая ам.доллар шаардлагатай бөгөөд урьдчилгаа 30%-ийг санхүүжүүлсэн тохиолдолд ажил нь эхлэх боломжтой. Үйлдвэр жилд 50 тонн алт, 25 тонн мөнгө үйлдвэрлэх хүчин чадалтай байх юм. 
  • 22 цаг 5 минутын өмнө
    Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд тэргүүлэх байр суурь эзэлж буй эрдэс баялгийн салбарынхан дэлхийн олон оронд тархаад буй COVID-19 вирусийн эсрэг сайн үйлсийн хандивын аяныг эхлүүлж байна. Албан бичгээ УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазарт(2020.02.18) гардууллаа. Энэхүү хандивын аянг салбарын сайд дэмжиж байгаагаа илэрхийлж өөрийнхөө нэг өдрийн цалинг хандивлан хандивын аян эхлүүлж уриалж байгаагаа илэрхийлэв. Уг хандивыг Монгол Улсын Засгийн газраас вирусийн эсрэг авч буй арга хэмжээг дэмжих, өмнөд хөршийн ард түмэнд сэтгэлийн болон эд материалын дэмжлэг үзүүлэхэд зориулж байгаа юм.
  • Уржигдар 20 цаг 35 минутад
    “Эрдэнэс Тавантолгой" ХК нь 1072 ширхэг хувьцааны ногдол ашиг олгох шийдвэр гарсантай холбогдуулан Уул уурхайн хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар уул уурхайн зарим төслүүдийн явцын талаар дурдсан юм. Тодруулбал, бүтээн байгуулалтын хүрээнд Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр зам, баяжуулах үйлдвэр, коксын үйлдвэр, уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийн ажлууд хийгдэж байгааг тэрээр хэллээ. Тухайлбал, Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замын төсөл бэлтгэлээ ажлаа хангаж бүтээн байгуулалт гуравдугаар сарын 1-нд эхлэх байсан ч коронавирусын дэгдэлтийн улмаас тодорхой хугацаагаар буюу нэг сараар хойшлох төлөвтэй байна.
  • Уржигдар 14 цаг 48 минутад
    Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөл хувьцаа эзэмшигчиддээ ногдол ашиг өгөх шийдвэр гаргасантай холбогдуулан өнөөдөр /2020.02.17/ Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар, “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Б.Баярсайхан болон Гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг нар мэдээлэл өглөө. Нэгж хувьцаанд 90 төгрөг олгох бөгөөд 1072 ширхэг хувьцаатай иргэнд 96480 төгрөг оногдож байна. Компанийн тухай хуулийн дагуу Төлөөлөн удирдах зөвлөлөөс гаргасан уг шийдвэрийг энэ оны 05 дугаар сарын нэгний дотор Хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаар хэлэлцүүлнэ. Мөн Санхүүгийн зохицуулах хорооны ногдол ашиг хуваарилах шинэ журмын дагуу 2020 онд Үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн төвөөр дамжуулан хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашгийг олгох юм.